Er zijn dagen dat ik niet aan hem denk. Maar op dinsdagmiddag, op de tribune van de Eerste Kamer, schiet de naam van Ruud Luchtenveld door mijn hoofd. Ruud Luchtenveld was bijna tien jaar lid van de VVD-fractie in de Tweede Kamer, tussen 1997 en 2006. In die jaren viel hij nauwelijks op. Hij zwoegde en ploeterde op één onderwerp: hij wilde echtscheiding zonder tussenkomst van de rechter mogelijk maken. Hij schreef, vijfhonderd uur lang, aan een initiatiefwetsvoorstel. De Tweede Kamer nam het aan. De Eerste Kamer verwierp het voorstel.
Het gebeurde in zijn allerlaatste week als Tweede Kamerlid. Ook zijn eigen VVD stemde tegen. Luchtenveld kreeg niet de tijd aan een alternatief te werken. Hij zou wethouder worden in Amersfoort en hij moest de fractie verlaten. Zijn zetel was bestemd voor Mark Rutte, die net benoemd was als partijleider. Hij moest, onaardig gezegd, ophoepelen.
Als iemand weet hoe Bart van den Brink zich op dinsdagmiddag moet voelen, dan is het Ruud Luchtenveld. Van den Brink volgt de stemmingen in de Eerste Kamer. Hij kijkt gespannen. Eerst over de ‘novelle’, die de asielwetten een beetje verzacht. Daarna over de twee wetsvoorstellen. Het wordt een nederlaag voor Van den Brink, en uiteindelijk het hele kabinet. De novelle wordt verworpen, en daarmee is meteen ook de asielnoodmaatregelenwet verloren: het CDA en de SGP vinden dat die wet er niet kan komen zónder novelle. De tweede wet wordt wel aangenomen. Maar het ging het kabinet, en Van den Brink, met name om die eerste wet.
Van den Brink kon na afloop nog zo vaak over de „politieke sabotage” van de PVV beginnen, zijn eigen CDA en D66 lieten hem net zo goed vallen. Ruud Luchtenveld weet hoe dat is. De VVD-fractie in de Eerste Kamer vond zijn plan helemaal niks, en stemde tegen. Luchtenveld was toen diep gekwetst, ik sprak hem vlak na de stemming. Hij verweet de Eerste Kamer belangenverstrengeling en politieke spelletjes. „Kinderen zijn de dupe.”
Van den Brink deed zijn best om níét het CDA en D66 aan te vallen, hij kijkt wel uit het nog ongezelliger te maken. Maar Ruud Luchtenveld zei meteen dat hij zich toch al steeds minder thuis voelde in de VVD-fractie.
Het gebeurt maar zelden dat de Eerste Kamer echt bijt. Vrijwel altijd gaan wetten er gewoon doorheen, terwijl de Eerste Kamer is opgericht om de kwaliteit van wetgeving te bewaken. En het wemelt van de slechte, onvoldragen, contraproductieve of symbolische wetten in Den Haag. Sla daar maar eens een rapport op na. En wat de gevolgen van die slechte wetten kunnen zijn, is bekend uit het toeslagenschandaal: verwoeste levens, wantrouwen in politiek.
Je zou dus kunnen zeggen: deed de Eerste Kamer het maar vaker, een wetsvoorstel tegenhouden. Het gebeurde deze dinsdag met de asielnoodmaatregelenwet, een zeldzaam chaotisch wetsvoorstel dat op een zeldzaam chaotische manier naar de Eerste Kamer was geloodst. En omdat ook dit kabinet streng wil overkomen tegen asielzoekers, deed iedereen zijn best de rommeligheid te verdoezelen.
Ruud Luchtenveld heeft de stemming op afstand gekeken, vertelt hij telefonisch. Hij „voelt mee” met Bart van den Brink. En ja, hij moest even aan hemzelf en het lot van zijn eigen wetsvoorstel denken. „Van den Brink had zo zijn best gedaan, en dan worden er wéér politieke spelletjes gespeeld.”
Guus Valk vervangt deze week Gemma Venhuizen