schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
‘Mijn 5-jarige dochter trekt aan mijn hand of bedekt mijn gezicht als ik met iemand praat’, mailt een moeder. Corrigeren of negeren helpt nauwelijks. Hoe leer je dat storen onbeleefd is?
‘Dit gedrag komt vaker voor’, zegt orthopedagoog Kina Smit, auteur van Opvoeden, het hoeft niet zo perfect. Ze herinnert zich een moeder die thuis wilde sporten en haar zoontje vroeg zichzelf te vermaken. ‘Juist toen ging hij haar aandacht opeisen.’
Juist op momenten dat een ouder even niet beschikbaar is, gaan kinderen die beschikbaarheid testen. ‘Ze denken als het ware: ben jij er nog wel voor mij?’
Jonge kinderen hebben nog weinig rem op hun gedrag. Wat nú belangrijk voelt, moet ook meteen gebeuren. ‘Ze hebben nog niet het overzicht om te begrijpen dat ze even moeten wachten’, aldus Smit. Volgens haar ligt daar een belangrijke taak voor ouders: kinderen helpen hun impuls te begrenzen, op een liefdevolle manier.
De opvoednormen zijn veranderd, merkt de orthopedagoog. Vroeger was de vuistregel: kinderen zijn stil als de volwassenen praten. ‘Nu is het soms eerder dat de volwassenen niet kunnen praten zolang de kinderen wakker zijn.’
Voor ouders is zo’n onderbreking ongemakkelijk. ‘Ze voelen zich opgelaten, want ze willen het gesprek voortzetten, maar er ook zijn voor hun kind’, zegt pedagoog en oudercoach Femke Braaksma. ‘Er gebeurt veel tegelijkertijd.’
‘Het lijkt erop dat dit kind niet gewend is om aandacht te delen of om even te wachten’, aldus Braaksma. Dat leren kinderen niet vanzelf. Zelf spelen en jezelf vermaken zijn vaardigheden die ontwikkeld moeten worden.
De moeder geeft aan dat haar dochter altijd de onverdeelde aandacht krijgt, ook van haar grootouders. Kan een kind hieraan gewend raken? Jazeker, menen de experts. Alle aandacht krijgen klinkt positief, maar helpt niet altijd bij de ontwikkeling. Want hoe leren ze dan zelfredzaamheid? Een vleugje ‘liefdevolle verwaarlozing’, een term van ontwikkelingspsycholoog Dolph Kohnstamm, kan helpen.
Duidelijkheid vooraf is belangrijk. Smit adviseert om op ooghoogte van je kind te gaan zitten en rustig uit te leggen wat er gaat gebeuren: dat je even met iemand gaat praten en dat het kind zelf kan spelen.
Komt dochterlief toch tussendoor, herhaal dan rustig de boodschap. Dat hoeft niet direct boos of snauwend. ‘Dit meisje moet het nog leren, omdat ze gewend is dat haar moeder altijd beschikbaar is.’
Het gaat erom dat de moeder die grens ook écht voelt. ‘Niet alleen als opvoeder die een rol speelt, maar als mens die een gesprek wil voeren’, zegt Smit. ‘Dan kun je de boodschap authentiek overbrengen.’
Oefen thuis met zelfstandig spelen, adviseert Braaksma. ‘De moeder kan bewust momenten creëren waarop ze niet beschikbaar is, bijvoorbeeld tijdens het koken.’ Moedig je kind aan om zelf iets te kiezen: blokken, een boekje of een spel. Verwacht niet dat het meteen lukt; patronen doorbreken kost tijd.
Er is ook een middenweg waarbij je je kind niet negeert, maar het gesprek niet onderbreekt. ‘Houd een lijntje’, zegt Braaksma. Laat je kind er bijvoorbeeld bij komen zitten met een kleurboek, of maak kort fysiek contact door een hand vast te pakken of je kind even op schoot te nemen.
Thuis leer ik mijn kinderen dat ze moeten vragen: ‘Mag ik even storen?’ Soms werkt dat voorbeeldig. En soms blijkt dat die vraag – vijf keer achter elkaar – op zichzelf al vrij storend is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant