Digitale restauratie 45 jaar na de première keert oorlogsklassieker ‘Het meisje met het rode haar’ in een nieuwe restauratie terug in de filmtheaters. Cameraman Theo van de Sande is in zijn nopjes: „Pas nu ben ik helemaal tevreden hoe de film eruitziet.”
Hannie Schaft (Renée Soutendijk) in 'Het meisje met het rode haar'.
Het meisje met het rode haar (digitale restauratie). Regie: Ben Verbong. Met: Renée Soutendijk, Peter Tuinman, Loes Luca, Huub Stapel.
Te zien in de bioscoop en op Eye Film Player.
Na 45 jaar wordt deze week de klassieke Nederlandse oorlogsfilm Het meisje met het rode haar, over verzetsstrijdster Hannie Schaft (Renée Soutendijk), opnieuw uitgebracht in zestig filmtheaters. In de krachtige debuutfilm van Ben Verbong sluit de Haarlemse rechtenstudente Schaft zich in het voorjaar van 1942 aan bij het verzet. Tot ongenoegen van de lokale verzetsleider durft ze bij een schietoefening niet haar wapen af te vuren en bij de eerste aanslag spelen haar zenuwen op. Maar de schuchtere studente ontpopt zich tot verbitterde wraakengel als haar medestrijder en vriend (Peter Tuinman) opgepakt wordt door de nazi’s. Verbongs meeslepende film uit 1981 is nog steeds zeer de moeite waard, dankzij een verzorgde mise-en-scène, Soutendijks indrukwekkende hoofdrol en het opvallende kleurenpalet van de film.
Het meisje met het rode haar werd gefotografeerd door cameraman Theo van de Sande, waarbij de film indertijd in het laboratorium sterk ontkleurd werd. De film was uiteindelijk vrijwel zwart-wit, met uitzondering van het rode haar van Hannie Schaft. In de nieuwe digitale restauratie, waarvoor het teruggevonden negatief als basis diende, lijken de kleuren nog verder teruggeschroefd – zelfs het rode haar van Schaft is nog nauwelijks te herkennen als rood. Het gekleurde geheugen speelt ons hier misschien parten: veel promotiemateriaal uit die tijd, inclusief het affiche, was in kleur. Ook de televisieversie die velen hebben gezien bevatte door de vereisten van het medium meer kleur.
Het affiche (in kleur).
Toch is er de prangende vraag of de restaurators niet te ver zijn gegaan. In een Amsterdams café legt Van de Sande uit dat de vrij extreme ontkleuring altijd al de bedoeling was, maar dat hij bijna een halve eeuw geleden beperkt was in zijn mogelijkheden. Toen was film nog analoog en werd het gedraaide materiaal fotochemisch ontwikkeld. Het ontkleurprocedé dat Van de Sande speciaal voor deze film uitdokterde was destijds behoorlijk complex, tegenwoordig kan het eenvoudig digitaal gedaan worden.
Om te zorgen dat het karakteristieke rode haar van Schaft zichtbaar was, werden de haren van Renée Soutendijk felrood geverfd met punkhaarverf uit Londen.
Maar waarom bijna zwart-wit? Van de Sande: „Regisseur Ben Verbong en ik zijn allebei van de generatie die zich de Tweede Wereldoorlog als zwart-wit herinnert. Dat was de basis voor het uiterlijk van de film, maar ik wilde heel graag dat het karakteristieke rode haar van Schaft toch zichtbaar zou zijn. Na lang zoeken naar een geschikte manier om dit te bewerkstelligen en veel tests lukte dit. Hiervoor was het noodzakelijk dat bij de opnames het haar van Renée Soutendijk felrood was. Dat lukte door het importeren van knalrode punkhaarverf uit Londen. Bij de belichting van binnen- en buitenscènes gebruikte ik extra kleurenfilters.
„Toen ik de film in 2012 op het Nederlands Filmfestival terug zag, schrok ik heel erg. De kopie was verkleurd naar sepia en er was nog nauwelijks contrast, waardoor het door ons bedoelde kleurenpalet helemaal wegviel. Alles was simpelweg grauw geworden, inclusief het rode haar. Toen ben ik een zoektocht begonnen naar het originele negatief dat als basis kon dienen voor een restauratie die de film weer in oorspronkelijke staat herstelt.”
Beeld uit de gerestaureerde versie van ‘Het meisje met het rode haar’
Pas onlangs werd het negatief teruggevonden, vertelt hij, „en door Eye Filmmuseum gescand in 4K-resolutie. Jack Kuipers van postproductiebedrijf Storm en ik maakten die scan eerst zwart-wit en deden vervolgens de kleurcorrectie. De film lijkt monochroom, maar er zit een heel klein beetje kleur in, tussen de 1 en 9 procent. Vervolgens hebben wij shot voor shot Schafts haar weer rood gemaakt, met uitzondering van de scènes waarin zij het zwart verfde om niet herkend te worden. Een vleugje rood moet aanwezig zijn maar niet te veel opvallen, anders word je als kijker afgeleid. Pas nu ben ik helemaal tevreden over hoe de film eruitziet. Het is precies zoals ik het 45 jaar geleden in mijn hoofd had”.