Werkenden voegden in 2025 per gewerkt uur gemiddeld 2,4 procent extra waarde toe aan de economie. Die stijging van de zogeheten arbeidsproductiviteit is de grootste in de laatste twintig jaar.
is verslaggever macro-economie bij de Volkskrant. Hij volgt de wereld van de aandelenbeurzen, de grootbanken en het monetaire beleid.
Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De toename is een optelsom van een economische groei van 1,8 procent en een afname van het aantal gewerkte uren met 0,6 procent. We zijn dus meer gaan produceren in minder uren.
‘Dat is goed nieuws en dat mocht ook wel een keer’, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. ‘Gemiddeld groeide de arbeidsproductiviteit het laatste decennium met 0,3 procent. Trendmatig wordt de groei steeds minder, en dat is een zorgelijke ontwikkeling.’
Over die stagnerende productiviteitsgroei zijn vele rapporten geschreven, waarvan die van oud-ECB-president Mario Draghi en oud-ASML-baas Peter Wennink de bekendste zijn. Belangrijkste boodschap in al die publicaties: wil Europa of Nederland zijn welvaart behouden, de kosten van de vergrijzing kunnen opvangen en genoeg in defensie kunnen investeren, dan moet de arbeidsproductiviteit fors omhoog.
‘Uiteindelijk is de productiviteit de enige determinant van economische groei’, zegt Van Mulligen. ‘Wij zitten met een krappe arbeidsmarkt: iedereen werkt wel ongeveer zoveel als-ie kan, dus daarin kunnen we niet meer groeien. Willen we toch groei, dan moet dat op een slimme manier. Namelijk: meer produceren in de uren dat we werken.’
Toch willen de cijfers niet zeggen dat het lek nu definitief boven is, waarschuwt Van Mulligen. ‘Deze groei volgt op jaren van stagnatie. In 2023 hadden we zelfs een enorme krimp, mede door de stopzetting van de gaswinning in Groningen. Dat leverde veel op voor de economie, en er waren weinig mensen voor nodig. Dit is dus ook een correctie.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Andere incidentele factor: zzp’ers zijn in 2025 minder gaan werken. Naar alle waarschijnlijkheid is dat een gevolg van de strengere controle door de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid. Normaal zie je zo’n gewerkte-uren-daling alleen in recessiejaren, zegt Van Mulligen, maar vorig jaar draaide de economie juist goed. ‘Blijkbaar kostte die daling ons geen productie, dus dat hielp de arbeidsproductiviteit omhoog.’
Voor verdere sluitende verklaringen zijn meer data nodig, en die komen pas in het najaar, maar het zou best kunnen, zegt Van Mulligen, dat in elk geval een deel van de stijging komt door arbeidsbesparende maatregelen. Bij krapte op de arbeidsmarkt is het werkgevers alles aan gelegen dat hun huidige medewerkers een tandje bij zetten.
‘Dan is er een prikkel om te innoveren, bijvoorbeeld door te investeren in AI. Het is goed mogelijk dat we daar tekenen van zien; daar ben ik zelf ook erg benieuwd naar.’
Alles over economie vindt u hier.
Uit een onderzoek van de Rabobank bleek vorige week dat de sectoren waarin het meest wordt geïnvesteerd in onderzoek ook de meeste meerwaarde per gewerkt uur opleveren. De meest arbeidsproductieve sector is daarom de farmaceutische industrie; op een plek als het Bioscience Park in Leiden verdienen medewerkers gemiddeld 60 euro per uur, terwijl zij de economie ruim 300 euro per uur opleveren.
Andere topsectoren zijn computers (dankzij hightechproducenten rondom Eindhoven) en de machinebouw (ASML).
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant