De PVV-asielwet die het kabinet ‘onverkort’ had willen invoeren, komt er niet. Dat het strafbaar zou worden om een medemens te helpen, is vooral de christelijke partijen een doorn in het oog.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
‘Dat is een leuke vraag’, zegt senator Auke van der Goot. Hij denkt even na. Van der Goot zit met één zetel in de Eerste Kamer namens Onafhankelijke Politiek Nederland, een samenwerkingsverband van enkele regionale partijen.
Van der Goot heeft net verteld dat hij afgelopen weekend een half uur telefonisch met minister-president Rob Jetten heeft gesproken. Die wilde hem overhalen om vóór de Asielnoodmaatregelenwet en bijbehorende novelle – een aanvulling van het bestaande wetsvoorstel – over strafbaarstelling van ongedocumenteerd verblijf te stemmen.
Het kabinet hoopte dat beide voorstellen zouden worden aangenomen, maar ze zijn zojuist verworpen. Mede door een tegenstem van Van der Goot.
De vraag is of het niet vreemd voelde om door de premier bewerkt te worden, terwijl diens eigen partij D66 in de coalitieonderhandelingen met VVD en CDA heeft afgesproken dat de senaatsfractie tegen de wetten mag stemmen. Van der Goot antwoordt, heel beleefd, dat hij Jettens telefoontje op prijs had gesteld, maar geen reden zag om over zijn vorige week in het debat geuite bezwaren heen te stappen. ‘Dit is geen onderwerp voor politiek wisselgeld.’
Van der Goot staat in een kluwen van senatoren, cameraploegen en verslaggevers. Zelden is het zo druk in de Eerste Kamer als deze dinsdagmiddag, die de ontknoping brengt van enkele jaren slordige politiek over asielwetgeving. Buiten protesteert een bondgenootschap van tientallen maatschappelijke organisaties tegen de voorliggende wetten. ‘Senatoren, laat je horen!’ scanderen de ‘refugees welcome’-demonstranten.
Even later doen de senatoren dat inderdaad, binnen in de plenaire zaal, met een reeks stemverklaringen. Eerst worden vier moties weggestemd van PVV-senator Alexander van Hattem. Die wil een hardere aanpak van mensen die illegaal in Nederland verblijven, hij wil de Spreidingswet intrekken, een algehele asielstop en alsnog uitvoering van het vorig jaar gepresenteerde tienpuntenplan van zijn partijleider Geert Wilders.
Daarna breekt het spannende moment aan van de hoofdelijke stemming over de novelle, de veelbesproken verzachting van het PVV-amendement over strafbaarstelling van illegaliteit.
Die is vorige week door minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) zo uitgelegd dat het wetsvoorstel alleen betrekking heeft op ‘hardnekkige terugkeerfrustreerders’ – uitgeprocedeerde asielzoekers die kunnen terugkeren naar hun land van herkomst, maar daaraan medewerking weigeren.
Voor het linkerdeel van de Eerste Kamer is dat onvoldoende, omdat elke vorm van strafbaarheid hen een doorn in het oog is. Daartoe behoort dus ook D66, dat bij monde van senator Boris Dittrich laat weten dat de strafbaarstelling ‘ons als een steen op de maag ligt’. Hij verklaart dat zijn voltallige, zevenkoppige fractie zal tegenstemmen.
Senator Martin van Rooijen (50Plus) valt in zijn stemverklaring uit naar de houding van D66, die hij ‘dubbelhartig’ noemt. De fractie laat de eigen premier in de steek, vindt Van Rooijen. Hij stemt voor, om ‘verantwoordelijkheid’ te nemen. Ook JA21 en BBB verklaren voor te stemmen. Voor CDA en SGP is de novelle een voorwaarde om voor de Asielnoodmaatregelenwet te kunnen stemmen.
PVV-senator Van Hattem liet vorige week op X weten, een dag na het debat, niet meer voor de ‘uitgeklede’ novelle te zullen stemmen. Omdat ook van de overige partijen hun positie bekend is, komt het aan op de laatste eenpitters in de senaat. Ingrid Visseren-Hamakers (voorheen Partij voor de Dieren) en Cees van de Sanden (ex-VVD) zijn tegen. Robert van Gasteren, Pim Walenkamp (beiden ex-BBB) en Toine Beukering (ex-Forum voor Democratie) zijn voor. Dat maakt de stand 37 tegen 37, op in totaal 75 zetels.
Het veto komt van Van der Goot. ‘Tegen’, klinkt het, waarbij de praktische uitvoerbaarheid van de strafbaarstelling een belangrijke overweging is. Waarmee de uitslag 38 tegen en 37 voor is. Novelle verworpen, met als consequentie dat een bredere strafbaarstelling in het wetsvoorstel blijft staan.
Wat volgt, is de afgelopen dagen voorspeld. CDA en SGP kunnen niet meer voor de Asielnoodmaatregelenwet stemmen. ‘Met het wegstemmen van de novelle ligt nu een wet voor waarin barmhartigheid strafbaar wordt’, concludeert CDA-senator Madeleine van Toorenburg. ‘Dat is voor het CDA onaanvaardbaar.’ SGP-senator Peter Schalk laat zich in vergelijkbare bewoordingen uit. ‘Nu de novelle is verworpen, vervalt de broodnodige medemenselijkheid.’
De Asielnoodmaatregelenwet, nog in gang gezet door voormalig PVV-minister Marjolein Faber, sneuvelt met 44 stemmen tegen en 31 voor. Wel overeind blijft haar andere wet, die de herinvoering van het tweestatussel regelt. Hierin krijgen vluchtelingen die persoonlijke vervolging hebben te vrezen een A-status, en mensen die vluchten voor oorlog en geweld een verblijfsvergunning (B-status) met minder recht op gezinshereniging.
Bewindsman Van den Brink noemt het verwerpen van de Asielnoodmaatregelenwet na afloop ‘een gemiste kans’ en hekelt de ‘politieke sabotage’ van de PVV door tegen de novelle te stemmen. De partij van Wilders stemde daar in de Tweede Kamer nog voor en is daarom ‘inconsistent’.
Blijft staan dat een aantal maatregelen is overgenomen in de uitvoeringswet van het Europese asiel- en migratiepact. Dat is inmiddels door de Tweede Kamer aangenomen. Het wordt op 12 juni van kracht, al moet ook hier de Eerste Kamer nog over stemmen. Maatregelen als het afschaffen van de permanente verblijfsvergunning en het verkorten van de tijdelijke verblijfsvergunning van vijf naar drie jaar worden zo alsnog ingevoerd.
Van den Brink kondigt aan werk te maken van wat nu wel verloren is gegaan: de snellere ongewenstverklaring en het afschaffen van door immigratiedienst IND te betalen dwangsommen. En het strafbaar stellen van wie niet meewerkt aan uitzetting? ‘Dat zal minder rommelig moeten dan hoe het nu is gegaan en daarom enige tijd kosten.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant