Het vijfdaagse visum van de Russische kunstenaar en voormalig politiek gevangene Pavel Krisevitsj is afgewezen. Hij zou donderdag in Amsterdam deelnemen aan een debatavond. Hij noemt het Nederlandse besluit ‘triest’ voor Russische tegenstanders van het Kremlin.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland, Oekraïne en de Kaukasus.
Krisevitsj was door het Amsterdamse debatcentrum De Balie uitgenodigd om te spreken over zijn werk, waarvoor hij 3,5 jaar vastzat in een Russische gevangenis. Maar Nederland wees zijn visumaanvraag af en dus gaat de avond niet door, zo maakte De Balie dinsdag bekend.
De 25-jarige Rus staat bekend om zijn politiek geladen performancekunst. In 2020 liet hij zich halfnaakt aan een kruis binden voor het hoofdkwartier van de Russische geheime dienst FSB, terwijl er om hem heen documenten brandden die dossiers van politieke gevangenen moesten voorstellen. In 2021 sloot hij zichzelf op in een bal van prikkeldraad, van waaruit hij ‘weg met de politiestaat’ riep. Voor een actie later dat jaar, waarbij hij een zelfmoord ensceneerde op het Rode Plein om aandacht te vragen voor politieke gevangenen, werd hij opgesloten in een strafkolonie.
Krisevitsj en De Balie stellen dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bezwaar maakt tegen het visum uit vrees dat de kunstenaar na de debatavond niet uit Nederland vertrekt. De IND zegt desgevraagd niet te kunnen ingaan op individuele gevallen. Wel zegt de dienst dat een visumaanvraag geweigerd kan worden als er omstandigheden zijn ‘die erop wijzen dat de betrokkene de intentie heeft om langer te blijven dan het visum als doel heeft (bijvoorbeeld asiel aanvragen)’.
Daar is volgens Krisevitsj geen sprake van. De kunstenaar vluchtte vorig jaar uit Rusland nadat hij opnieuw meerdere malen was opgesloten en tot ‘buitenlands agent’ was verklaard. Hij verblijft in Montenegro, een van de weinige Europese landen zonder visumplicht voor Russen. Krisevitsj zegt asiel te hebben aangevraagd in Frankrijk en binnenkort naar Parijs te verhuizen.
De afwijzing van een vijfdaagsvisum voor Nederland verbaast hem, vertelt hij vanuit Montenegro. ‘Het is triest dat ik in mijn situatie, nadat ik mijn thuisland ben uitgegooid, niet eens vijf dagen Nederland in mag om te spreken over de strijd voor mensenrechten die ik in mijn kunst tot uitdrukking breng’, aldus Krisevitsj. Hij zegt het treurig te vinden dat er Russen zijn die zich hebben uitgesproken tegen het beleid van het Kremlin en de oorlog in Oekraïne, maar die de Europese Unie niet in kunnen om veiligheid te vinden.
Sinds de invasie in 2022 hebben veel EU-lidstaten de inreisregels aangescherpt. Russen kunnen in Nederland geen visum meer aanvragen voor toerisme, wel voor familiebezoek. Ook kunnen ‘individuele denkers en kunstenaars’ nog een visum aanvragen als ze een uitnodiging hebben van een culturele organisatie, zo stelt het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Yoeri Albrecht, directeur van De Balie, zegt dat de visumweigering neerkomt op ‘censuur van het Nederlandse publieke debat’. Krisevitsj zou donderdag in gesprek gaan met journalist Paul Alexander, die het boek Bloed, as en tandpasta schreef over politieke gevangenen in Rusland.
Source: Volkskrant