Spanje heeft dinsdag formeel bij de EU-ministers van Buitenlandse Zaken gepleit voor beëindiging van het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Israël. Premier Pedro Sánchez stelt dat Israël het internationaal recht schendt en daarmee geen partner van de EU kan zijn. De bijeenkomst vond plaats in Luxemburg.
Spanje roept EU op: zeg associatieverdrag op
Spaanse minister van Buitenlandse Zaken José Manuel Albares Bueno herhaalde het standpunt van Sánchez bij aanvang van de vergadering. "Zolang Israël doorgaat op die weg van een permanente, voortdurende oorlog, kunnen we niet op dezelfde manier met elkaar omgaan," aldus Albares Bueno. Spanje is al langer kritisch op het beleid van premier Netanyahu, vanwege het conflict in Gaza en de Israëlische aanvallen op Libanon.
Het associatieverdrag uit 2000 bevat naast handelsafspraken ook een clausule over respect voor mensenrechten. Politicoloog Hendrik Vos van de Universiteit Gent wijst erop dat Israëls optreden in Gaza, Libanon en op de Westelijke Jordaanoever die clausule rechtstreeks raakt.
Unanimiteit vereist, maar handelsopschorting haalbaar
Volledige opzegging van het verdrag vereist een unaniem besluit van alle 27 EU-lidstaten — een drempel die vrijwel onhaalbaar is. Opschorting van het handelsdeel is wél mogelijk met een gekwalificeerde meerderheid: minstens 15 lidstaten die samen 65 procent van de EU-bevolking vertegenwoordigen.
Ook Ierland en Slovenië willen strafmaatregelen bespreken. De EU is Israëls grootste handelspartner: in 2024 was zij goed voor 32 procent van Israëls totale goederenhandel, met een gezamenlijk handelsvolume van 42,6 miljard euro. (Brusselse Nieuwe) Dat geeft Europa een duidelijk economisch drukmiddel.
Verschuivend klimaat binnen EU
De druk op het verdrag neemt toe: een meerderheid van de Tweede Kamer stemde recent voor moties die oproepen tot opschorting van het handelsdeel. Eerder ondertekenden meer dan 380 voormalige Europese ministers, ambassadeurs en hoge ambtenaren een verklaring die oproept tot opschorting van de overeenkomst.
Politicoloog Vos ziet een kentering in Europa. De steun voor het beleid van Netanyahu neemt af, ook in traditioneel pro-Israëlische landen. Met het vertrek van Viktor Orbán als Hongaars premier verliest Israël bovendien een van zijn voornaamste bondgenoten binnen de EU — een politiek klimaat dat Sánchez lijkt te hebben aangegrepen om het punt opnieuw te agenderen.
Vlaggen Spanje, EU en Israel (@Gemini-AI-impressie)
Source: Fok frontpage