Steeds meer koeien in Nederland komen nooit meer uit de stal. Een slimme halsband, waarmee boeren eenvoudiger en op afstand hun koeien kunnen weiden, zou kunnen helpen om die trend te keren, zo laat boer Huub Duivenvoorden zien.
Steeds meer koeien in Nederland komen nooit meer uit de stal. Een slimme halsband, waarmee boeren eenvoudiger en op afstand hun koeien kunnen weiden, zou kunnen helpen om die trend te keren, zo laat boer Huub Duivenvoorden zien.
Het is een bijzondere dag voor de koeien van boer Huub Duivenvoorden (66) in Zoeterwoude, want ze hebben bezoek. Een aantal veeboeren is afgezakt naar Zuid-Holland voor een demonstratie van een technisch snufje dat boer Huub helpt tijdens het weideseizoen: een slimme halsband.
De wei is niet afgezet met paaltjes en hekwerk, maar met een virtuele schrikdraad die de boer daar heeft geplaatst in een app op zijn smartphone. Daniel Reisman (34), een van de oprichters van Collie, het bedrijf achter de halsband, legt de geïnteresseerde boeren uit hoe het systeem werkt. ‘Het kost je vijf seconden.’
De halsband van Collie is uitgerust met een gps en een luidspreker. Als een koe de virtuele grens overschrijdt, geeft de halsband eerst een geluidssignaal af. Als het dier in de verkeerde richting blijft bewegen, krijgt het een lichte elektrische schok. ‘Je vervangt een visuele prikkel, de schrikdraad, door een auditieve prikkel’, vertelt Reisman. ‘In een paar dagen tijd leren de koeien omgaan met het systeem.’
De halsband, die werkt op zonne-energie, maakt de weidegang voor de boer gemakkelijker: een weide fysiek afzetten vergt tijd. Op die manier zou het mogelijk helpen een zorgwekkende trend te keren: steeds meer koeien in Nederland komen nooit meer uit de stal.
Een vijfde van de melkveebedrijven paste vorig jaar geen vorm van weidegang toe, volgens cijfers van ZuivelNL, de brancheorganisatie van de zuivelindustrie. In 2024 stonden meer dan 460 duizend koeien permanent op stal.
‘Vroeger stonden mijn koeien 6 tot 8 uur per dag in de wei tijdens het seizoen’, zegt Duivenvoorden, ‘nu dag en nacht. Ik kan de koeien ook efficiënter laten grazen door een kleiner gebied vaker te verplaatsen. Op die manier weiden met paaltjes en schrikdraad kost zo veel tijd, dat is niet te doen.’
‘Sensationeel’, zegt boer Kees Catein (41), een veehouder uit Zoeterwoude. ‘Een boterhammetje smeren en ondertussen een paar lijntjes tekenen in de app’, grapt hij.
Duivenvoorden was drie jaar geleden een van de eerste boeren die de Collie-halsband in gebruik nam. Dit jaar mikt het bedrijf in totaal op 75 boeren, goed voor zo’n zesduizend koeien.
Uit onderzoek van de Wageningen Universiteit en het Louis Bolk Instituut blijkt dat de elektrische schokken kortdurend ongemak veroorzaken bij de dieren, maar dat dat vooral gebeurt tijdens de eerste dagen van de training. De studie vindt ‘geen indicatie van een verschil in dierenwelzijn’ tussen koeien die gehouden worden met schrikdraad en koeien die rondlopen met een slimme halsband.
De gemiddelde koe op de boerderij van Duivenvoorden, waar de meeste dieren gewend zijn aan het systeem, ontvangt 1,2 schokken per week, volgens gegevens van Collie. De schokken zijn tien keer lichter dan die van schrikdraad, zegt Reisman, met een kracht van 0,1 joule.
‘Het lijkt mij heel handig om de koeien op afstand te kunnen verplaatsen, terwijl ik ergens anders aan het werk ben’, vertelt Jurgen Verhoeven (27) die samen met zijn vader Geert (57) naar Zoeterwoude is gekomen voor de demonstratie. De veeboeren uit Heusden zijn nieuwsgierig naar hoe de dieren omgaan met de halsband. ‘Ik vraag mij af of ze niet gek worden van dat geluid de hele dag’, zegt Geert.
In de wei is het tijd voor het hoogtepunt van de demonstratie, een tweede kunstje van de slimme halsband: het terugroepen van de kudde naar de stal. Reisman houdt zijn smartphone voor de boeren omhoog, duidt de groep groene stipjes aan die de kudde voorstelt die verderop aan het grazen is, en kiest de optie ‘fetch’.
Het duurt heel even, maar dan komen de koeien in beweging. Ze springen tegelijkertijd recht, lijken even de juiste richting te zoeken, en lopen dan naar de stal. De eerste dieren in een lichte draf, de achterste koe, een beetje mank, slentert erachteraan. Het systeem werkt met een trilfunctie, die de dieren aangeeft dat ze in de juiste richting bewegen. Als een dier in de foute richting draaft, volgt de vaste combinatie van geluidstoon en eventueel een schok.
De Vakbond voor Dieren, die de rechten verdedigt van dieren in de Nederlandse veehouderij, wil dat deze functie niet wordt toegestaan. ‘In dit geval vervang je een mens door technologie, waardoor er minder contact is tussen boer en koe’, zegt Marjolein de Rooij, oprichter van de vakbond. ‘Je verliest zo op termijn belangrijk vakmanschap, de kennis van hoe om te gaan met de dieren en gedrag te lezen. Als je alles in een app doet, wordt het een computerspelletje.’
Volgens Reisman biedt de begeleidingsfunctie juist een verbetering voor de koeien. ‘Het opdrijven van de koe gaat gelijk op met het geduld van de boer die dag, die soms haast heeft. Onze technologie heeft alle tijd van de wereld en is voorspelbaar, koeien houden daarvan. Elke koe kan zo op haar eigen tempo terug naar de stal.’
Het draadloos weiden wijst De Rooij niet categorisch af, zeker niet als het de koeien in staat stelt te grazen in een natuurgebied waar een normale afrastering niet mogelijk is, of als de dieren zo vaker uit de stal komen. Wel is er volgens haar te weinig aandacht voor het individuele dier: ‘De verschillen in aantal stroomstoten per dier zijn heel groot, niet elke koe leert goed omgaan met het systeem. Daar is nu nog te weinig aandacht voor.’
Achter de stal van boer Huub sluit Reisman de demonstratie af. ‘Wie dit jaar nog wil beginnen, moet op tijd beslissen. Er zijn nog maar een paar plekjes vrij.’ Vader en zoon Verhoeven lijken overtuigd. Vader Geert: ‘We zullen maar gaan sparen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant