De Verenigde Staten zijn in China impopulairder dan ooit, een scherpe breuk met het beeld van begin deze eeuw. In het Beijingse café Smelly Cat, geïnspireerd op televisieserie Friends, leven herinneringen aan die tijd voort.
is correspondent China voor de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
In het centrum van Beijing kun je zomaar Central Perk binnenwandelen, en Joey aantreffen. Gekleed in een honkbalpet en Mickey Mouse-T-shirt eet de gespierde twintiger er met smaak een hamburger, en even later staat hij in Monica’s appartement met een vriend een potje tafelvoetbal te spelen. Joey Zhang (22) welteverstaan, Friends-fan en stamgast bij Smelly Cat, het café waar een deel van de Friends-set is nagebouwd.
‘Mijn hele wereldbeeld is door de serie gevormd’, zegt hij. ‘Hoe mensen met elkaar omgaan, open en vriendelijk.’ Gevraagd naar een voorbeeld, zegt hij geheel in karakter als zijn favoriete personage Joey Tribbiani: ‘Dat tongzoenen normaal is!’
Friends, dat van 1994 tot 2004 werd opgenomen, is zonder twijfel een van de invloedrijkste Amerikaanse culturele exportproducten die China ooit bereikte. En dat terwijl het nooit op tv is uitgezonden: ‘We dachten dat het een show over vriendschap was, maar bij nadere inspectie ging bijna elke aflevering over seks’, stelde de staatsomroep CCTV in 2004. De eerste generatie keek Friends in de jaren nul op illegale dvd’s, tegenwoordig via streamingdiensten.
De blijvende aantrekkingskracht van Friends schuilt vooral in de ‘vrije, ongedwongen levensstijl’ van de zes hoofdpersonen, zeggen dertigers Xie Bingjie en Li Sike – een groot contrast met de prestatiedruk waaronder de twee vriendinnen opgroeiden.
Bingjie put nog altijd troost uit de serie: ‘Ik ben meer een Monica’ – de stresskip van het stel – ‘maar wil graag zijn als Phoebe’ – de zorgeloze vrije geest. Sike: ‘Je hebt die scène waarin Monica aan Phoebe vraagt: Do you have a plan?’ Bingjie: ‘En dan zegt Phoebe: I don’t even have a pla!’ Gelach. ‘Ik zou ook graag wat planlozer leven’, verzucht Sike, ‘maar dat is lastig.’
Sophy Su (24) laat haar vriendje foto’s van haar maken voor de paarse deur in Smelly Cat, een kopie van de voordeur van Monica’s appartement. Ze vertelt dat de serie haar beeld van Amerika bepaalde. Of tenminste, het beeld van Amerika uit ‘de gouden jaren’ waarin Friends is gefilmd, ‘de tijd van economische bloei’.
Die bloeiperiode viel samen met de economische opkomst van China, vertelt Nick Zeller, onderzoeker bij de Amerikaanse denktank Carter Center. ‘Chimerica noemen we dat’, zegt hij: de periode van 1998 tot 2007 waarin de twee economieën nauw verweven raakten, en de onderlinge handel ruim verviervoudigde.
In die tijd keken veel Chinezen op naar de VS. Een peiling van de Chinese Academie van Sociale Wetenschappen uit 2008 toont dat Hollywood indertijd werd gezien als het meest representatieve symbool van de VS, ver voor het Witte Huis. De VS werden bovenal bewonderd om de economische en technologische ontwikkeling, gevolgd door de cultuur.
Inmiddels bepaalt politiek het beeld van de VS, tonen peilingen van het Carter Center: ongeveer driekwart van de Chinezen ziet de VS nu bovenal als bedreiging voor de nationale veiligheid. Gevraagd naar hun gevoelens over het land, geven Chinezen de VS nu een 3,4 op een schaal van 10.
De Chinese blik op de VS verslechterde in de jaren dat ook de relatie Beijing-Washington tumultueuzer werd. Eerst was er de handelsoorlog die Trump ontketende in 2018, al was Biden vanwege zijn Taiwan-vriendelijke politiek ook impopulair, zegt Liu Yawei van het Carter Center. Inmiddels staat Rusland bovenaan als meest geliefde land.
Chen San (19), een student Engelse taal die op het terrasje voor het café Een klein boekje over antropologie leest, herkent het negatieve beeld. Ze ratelt wat thema’s af, die ze online voorbij ziet komen, als het over de VS gaat: ‘Hegemonie, machtspolitiek, en misschien drugs, de kloof tussen arm en rijk, enzovoort.’ Kortom: ‘Een land dat van binnen vrij chaotisch is, en naar buiten toe hard optreedt.’
Ook haar eigen beeld van Amerika, eerst deels gevormd door Friends, is de laatste jaren ‘complexer’ geworden, zegt ze voorzichtig. Online woedt ook een levendig debat over de vraag of het Amerika van Friends ooit heeft bestaan, vertelt ze. ‘Zo van: Joey had nooit een behoorlijke baan, onmogelijk dat hij zo had kunnen leven.’ Dat vindt San absurd: ‘Ik analyseer een samenleving niet op basis van een sitcom.’
Peilingen van het Beijingse onderzoeksinstituut CISS, afgenomen in de zomer van 2025, tonen dat niet alleen de Amerikaanse politiek slecht scoort – ongeveer een vier – maar dat ook de Amerikaanse bevolking maar net een zesje haalt. In Smelly Cat maken de bezoekers wel een scherp onderscheid tussen de Amerikanen en hun politiek. ‘Gewone Amerikanen en gewone Chinezen verschillen niet veel’, zegt Sophy. Al denkt ze dat misschien wel door Friends, geeft ze toe.
Du Xin (48), de eigenaar van Smelly Cat, wil het eigenlijk niet over Amerikaanse politiek hebben. Voor hem is Friends ‘een geloof’: ‘Kunnen wij net als de zes personages uit Friends worden, vrienden die elkaar respecteren en steunen als er moeilijkheden zijn?’ Dat zijn universele waarden, zegt hij. ‘Als je Friends koppelt aan de politiek, bezoedel je het.’
‘Ik ben een pacifist. Ik haat oorlog. Misschien heeft Friends mij dat geleerd: we moeten liefde hebben voor elkaar.’ En dan, bijna onwillekeurig: ‘Maar waarom heeft Friends dat de Amerikaanse regering niet bijgebracht?’
Source: Volkskrant