Klimaatrecht Opnieuw daagt Milieudefensie Shell voor de rechter. Volgens de milieuorganisatie verergert het oliebedrijf met het aanboren van nieuwe olie- en gasvelden de klimaatcrisis, Shell vindt dat die claim voorbij gaat aan „hoe het wereldwijde energiesysteem werkt”.
Directeur Donald Pols van Milieudefensie staat de media te woord bij het Haagse gerechtshof na afloop van de uitspraak in de eerdere klimaatzaak tussen verschillende milieuorganisaties en Shell.
Milieudefensie begint een nieuwe rechtszaak tegen Shell, dat vandaag de dagvaarding heeft ontvangen. De klimaatorganisatie eist dat het oliebedrijf stopt met het aanboren van nieuwe olie- en gasvelden en dat het voor de komende decennia doelen stelt om de CO2-uitstoot te verlagen. „Het aanboren van nieuwe olie- en gasvelden verlengt onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en verergert de klimaatcrisis”, zegt Donald Pols, directeur van Milieudefensie in een gesprek met de pers.
Oliebedrijven werken wereldwijd en zijn vaak rijker dan de landen waarin ze actief zijn. „Dat maakt het voor overheden moeilijk om de bedrijven aan te spreken op hun verantwoordelijkheid”, zegt Pols. „Maar die hebben zij wel degelijk. Overheden, consumenten, en ook bedrijven zijn verplicht om een passende bijdrage te leveren om klimaatverandering tegen te gaan. Shell zegt wel geen CO2 meer uit te willen stoten in 2050, maar heeft geen concreet plan om daar te komen.”
Tot zo ver klinkt het als een echo van de eerste klimaatzaak van Milieudefensie tegen Shell, die draait om deze zogeheten zorgplicht van bedrijven. Daar was de eis dat Shell de eigen uitstoot en die van hun klanten met 45 procent terug heeft gebracht in 2030, ten opzichte van 2019. Die zaak werd in eerste aanleg beslist in het voordeel van Milieudefensie, maar in hoger beroep kreeg Shell gelijk.
De nieuwe zaak borduurt voort op deze zaak. De voorzitter van het Hof zei in de uitspraak in 2024 dat het aanboren van nieuwe olie- en gasvelden op gespannen voet kan staan met klimaatafspraken en de energietransitie. Op dat aspect gaat de nieuwe eis van Milieudefensie verder in.
Oliebedrijven stellen dat zij nieuwe velden nodig hebben om aan de vraag te voldoen. „Dat beeld bestrijden wij”, zegt Pols. „En wij niet alleen, ook het Internationaal Energie Agentschap zegt dat bestaande olie- en gasvelden genoeg zijn om aan de vraag te voldoen voor de komende tientallen jaren. Ook met bestaande velden warmt de aarde overigens al meer op dan 1,5 graden, zegt onder meer het IPCC.”
„De investeringen in nieuwe velden zijn niet alleen bezwaarlijk omdat we daardoor de klimaatdoelen niet halen, maar ze werken ook de energietransitie tegen”, zegt Roger Cox, de advocaat die de zaak namens Milieudefensie voert. „Er is sprake van een zogeheten lock-in effect. Investeringen in nieuwe gasvelden gaan over tientallen miljarden die over meerdere decennia worden afgeschreven. Die willen de bedrijven natuurlijk ook uitnutten. Met elke nieuwe investering creëert Shell dus zijn eigen weerstand tegen de energietransitie.”
Vorig jaar maakte Milieudefensie al bekend dat het deze nieuwe zaak wilde starten. Eerder dit jaar stuurde de klimaatorganisatie er een brief over aan Shell. Het oliebedrijf reageerde toen dat het geen zin heeft om één bedrijf aan te pakken als het doel is uitstoot te verlagen. „Als één bedrijf zou stoppen met het opsporen of produceren van olie en gas, zouden de landen die de uiteindelijke eigenaren zijn van de reserves die ontginningsrechten opnieuw toewijzen aan een ander bedrijf.”
In een reactie herhaalt Shell nu dat argument. Het oliebedrijf noemt de claim van Milieudefensie „onrealistisch, onredelijk en fundamenteel misplaatst”. Milieudefensie zou „de rol die olie en gas de komende decennia blijven spelen” negeren en gaat „voorbij aan hoe het wereldwijde energiesysteem werkt.” Het bedrijf zegt het weliswaar met Milieudefensie eens te zijn dat de energietransitie gezien „de huidige geopolitieke verschuivingen” noodzakelijk is, maar vindt het „aan overheden, niet aan Milieudefensie, om te beslissen hoe zijn natuurlijke hulpbronnen ontwikkelen”.
De eerste zaak tegen Shell loopt ook nog. Milieudefensie is na het hoger beroep in cassatie gegaan bij de Hoge Raad. Eind mei zal de cassatiezitting plaatsvinden.