De zelfhulpboeken kunnen voortaan putten uit het aansprekende voorbeeld van papegaai Bruce. De vogel mist de bovenkant van zijn snavel, maar wist zich zo aan te passen dat hij de positie van alfamannetje in zijn groep wist te verwerven.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Wetenschappers zijn verrast: in het tijdschrift Current Biology beschrijven zij hoe de papegaai – een bedreigde kea (Nestor notabilis) die in gevangenschap verblijft in een wildpark in Nieuw-Zeeland – zich innovatieve technieken aanleerde om zich te handhaven tussen zijn soortgenoten. Door met zijn ondersnavel stoten uit te delen, bleef hij in dominantiegevechten ongeslagen. Zo vocht hij zich naar een toppositie binnen de groep waarin hij verblijft.
Daarbij werden bij de vogel de laagste concentraties stresshormonen gemeten, had hij voorrang bij de voederplaatsen en verwierf hij zich het recht op vlooien bij niet-partners. Dat laatste is vaak een vorm van binding of zelfs voorspel.
Volgens de wetenschappers laat het geval Bruce zien hoe gedragsinnovatie de gevolgen van een handicap bij dieren drastisch kan omkeren. Dergelijke strategieën zijn in de wetenschap niet geheel onbekend: eerder ontwikkelde een chimpansee met een door polio verlamde arm nieuw aanvalsgedrag met zijn benen en wist hij door samen te met zijn broer een hogere status in de groep te krijgen.
Ook is het geval beschreven van een oude Japanse makaak die zijn alfastatus wist te behouden door, ondanks de achteruitgang in zijn loopvermogen, samen te werken met het alfavrouwtje uit de groep. Volgens de wetenschappers in Current Biology is Bruce het eerste voorbeeld van een andere soort dan primaten die in gevangenschap fysieke beperkingen op eigen kracht weet te compenseren met innovatieve manieren.
Volgens Yvonne van Zeeland, universitair hoofddocent en specialist vogelgeneeskunde aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht, is deze vorm van gedragsflexibiliteit bij een gehandicapte vogel niet eerder zo gedetailleerd beschreven. Wel komen trauma’s aan snavels volgens Van Zeeland vaker voor bij papegaaien in gevangenschap, meestal als gevolg van onderlinge agressie.
Ook die vogels moeten zich noodgedwongen aanpassen, bijvoorbeeld door te leren eten met hun handicap. ‘Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze kea, die tot de intelligentste papegaaiensoorten behoort, ook een mogelijkheid heeft gevonden om zich staande te houden in deze situatie’, zegt Van Zeeland.
Hoewel de onderzoekers het precieze leerproces niet beschrijven, is het volgens Van Zeeland goed denkbaar dat Bruce ‘per toeval’ tijdens een verdedigingsactie heeft geleerd zijn snavel te gebruiken als steekwapen. ‘Papegaaien en primaten behoren tot uitermate intelligente diersoorten en hebben mede daardoor een hoog probleemoplossend en adaptief vermogen’, aldus Van Zeeland. ‘Wanneer een gedrag effectief is en het gewenste resultaat oplevert, zal een vogel worden gestimuleerd dit gedrag vaker uit te voeren en het te perfectioneren tot een effectief aanvals- en verdedigingsmechanisme.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant