Uitzendsector Geopolitieke ontwikkelingen maar ook een fundamentele bedreiging van het verdienmodel door AI zorgen al jaren voor tegenvallende cijfers voor Randstad. De uitzendmarkt staat onder druk.
Een kantoor van Randstad in Rotterdam.
Langere tijd werd de uitzendmarkt gezien als een flexibele schil om het personeelsbestand van een bedrijf. Die bewoog mee met de economische ontwikkelingen. Waren de perspectieven gunstig, dan groeide het bestand aan tijdelijke krachten. Was er economisch onweer op komst, dan gingen de inhuurkrachten als eerste de deur uit.
Maar veel bedrijven en sectoren bevinden zich in een semi-bevroren toestand. Don’t hire, don’t fire is veelal het credo bij de afdeling personeelszaken. Onzekerheid over de richting die de economie uit beweegt maakt dat ze nauwelijks uitbreiden. Maar dus ook niet direct mensen willen ontslaan voor het geval de gevolgen van diverse geopolitieke ontwikkelingen toch mee blijken te vallen.
Ga maar na: de gevolgen van de oorlog in Oekraïne, hoge inflatie, Trumps handelspolitiek en de oorlog in het Midden-Oosten. Het maakt het voor bedrijven in veel sectoren lastig echt vaart te maken. „Eigenlijk gaat het sinds de Russische inval in Oekraïne met horten en stoten. Elke keer als er wat broos herstel lijkt te komen, is er een belangrijke gebeurtenis die daar doorheen fietst”, zegt hoofd aandelenresearch bij ING Marc Zwartsenburg.
Een van de grootste slachtoffers van deze ontwikkeling is de uitzendsector, met Randstad voorop. Als bedrijven minder mensen inhuren, is dat voor een detacheerder nadelig. Al twaalf kwartalen op rij, sinds begin 2023, daalde de omzet, ten opzichte van hetzelfde kwartaal van het jaar ervoor. Intussen is twee derde van de marktwaarde van het bedrijf verdampt. De beurskoers is geleidelijk gedaald, van 62 euro drie jaar geleden naar 21 euro vorige week.
Kwartaal na kwartaal moest het bedrijf beleggers teleurstellen. Woensdag komt Randstad met cijfers over het eerste drie maanden van 2026. En wederom zal de belangrijkste vraag zijn: weet Randstad het patroon van teruglopende inkomsten dit keer wel te doorbreken?
„Het is een drama, maar dat geldt voor de hele sector”, zei Randstad-topman Sander van ’t Noordende onlangs tegen het FD. Toen hij vier jaar geleden aantrad, zat de uitzender op een piek. Na de coronalockdown was de behoefte aan uitzendpersoneel enorm. Randstad profiteerde en noteerde een recordomzet. Maar in zijn eerste termijn kon de topman maar zelden goed nieuws melden.
Vorige maand werd hij herbenoemd. Van ’t Noordende krijgt voorlopig de tijd van beleggers. De uitzendmarkt als geheel zit namelijk ook in een overgangsfase – iets waar concurrenten Manpower en Adecco net zo goed onder gebukt gaan. Uitzenders met fysieke vestigingen lijken hun beste tijd gehad te hebben. Het aantal kantoren van Randstad nam afgelopen twaalf maanden af van 203 naar 141. In het FD vertelde de topman onlangs een week lang te hebben bijgehouden hoeveel werkzoekenden er nou langskwamen bij een vestiging in de Amsterdamse binnenstad. Het antwoord: zes.
„Het ambacht dat Randstad groot heeft gemaakt, sterft uit”, zegt Joost Schmets van beleggersvereniging VEB. „Veel matches komen nu digitaal tot stand. Het combineren van cv’s met vacatures gebeurt veel meer automatisch.”
Het gevolg is dat Randstad een ander bedrijf is geworden. In plaats van dat werkzoekenden naar het arbeidsbureau komen om vacatures te zoeken, verzamelt het nu proactief werknemers met specifieke kwaliteiten. Als een werkgever zich meldt, kan direct een match worden gevonden in de databank. Schmets: „Vergelijk het met een voetbalteam. Je hebt de spelers al op de bank zitten en kunt ze meteen inbrengen.”
Randstad is nu meer een faciliteerder aan het worden van een digitale marktplaats met inhuurkrachten. Klanten voeren op online platformen hun eigen orders in en werkzoekenden worden automatisch gekoppeld. In de VS is dit dé manier waarop vraag en aanbod elkaar vinden. In Nederland zet Randstad een dergelijk platform vooral in de zorg in; komende tijd volgen meer sectoren.
Daarnaast heeft Randstad te maken met nog een ander probleem te maken. Het bedrijf haalt ongeveer twee derde van zijn inkomsten uit het leveren van personeel voor uitvoerend werk zoals administratie, klantcontact of magazijnfuncties. Het zijn dit soort (kantoor)banen die op dit moment het meest bedreigd worden door AI, blijkt uit verschillende onderzoeken.
Dus waar AI kan helpen om op een andere manier inhuurpersoneel en werkgevers bij elkaar te brengen, bedreigt het tegelijkertijd een deel van de markt waarop Randstad actief is. „De verwachting is dat AI een negatief effect gaat hebben, maar de manier waarop dat precies zal gaan en of het ook daadwerkelijk zo’n vaart zal lopen, is nog onduidelijk.” zegt Zwartsenburg.
Randstad zet daarom onder meer in op het werven en bijscholen van werknemers voor delen van de arbeidsmarkt die minder bedreigd worden door AI, zoals hooggekwalificeerd IT-personeel.
De resultaten van de aanpassingen aan het bedrijfsmodel zijn al zichtbaar, „maar dan meer onder de motorkap”, zei topman Van ’t Noordende onlangs. Als de economie eenmaal op volle toeren gaat draaien, „dan spuit het geld eruit”, beloofde hij.
Dat zal op korte termijn waarschijnlijk nog niet het geval zijn, schreef Rabobank onlangs in een sectoranalyse. Een nieuwe cao voor uitzendkrachten zorgt er in Nederland bijvoorbeeld voor dat sinds 1 januari de kosten voor inhuren fors hoger liggen. Daar komt nog eens bij dat door jarenlange arbeidsmarktkrapte ook niet voor elke functie een geschikte kandidaat te vinden is. Uitzendwerk zal daardoor een minder permanent karakter krijgen en zich dus beperken tot piekperiodes, verwacht Rabobank: bij hoog ziekteverzuim en in vakanties.
En dan kun je wel een strategie hebben gekozen die buiten het zicht lijkt te werken, „die gunstige wind moet wel komen” zegt de VEB. Schmets: „Anders hebben ze gewoon de verkeerde strategie gekozen.”