Het steunpakket dat burgers en bedrijven de energiecrisis door moet helpen, bevat één permanente maatregel: werknemers krijgen een hogere reiskostenvergoeding. Voor burgers die lijden onder energiearmoede is het kabinet minder royaal: zij draaien deels zelf op voor de kosten van de noodhulp.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Het kabinet-Jetten presenteerde maandag zijn definitieve pakket steunmaatregelen ter leniging van de koopkrachteffecten van de hoge energieprijzen. De meeste maatregelen lekten vorige week al uit, maar onduidelijk bleef nog hoe het kabinet de steun wil financieren.
De belangrijkste (duurste) ingreep is een structurele verhoging met 2 cent van de onbelaste reiskostenvergoeding voor werknemers die met auto of openbaar vervoer naar hun werk pendelen. Het kabinet verhoogt het maximale fiscale voordeel van 23 naar 25 cent per kilometer. Dit gebeurt met terugwerkende kracht, dus vanaf 1 januari dit jaar.
Het kabinet neemt daarbij wel het risico dat werkgevers er geen gebruik van maken, omdat ze dan duurder uit zijn. Als bedrijven de reiskostenvergoeding die ze hun personeel vergoeden niet verhogen, hebben hun werknemers niets aan deze steunmaatregel.
Het kabinet ziet dat gevaar ook, blijkt uit de Kamerbrief van maandag. ‘Het kabinet roept werkgevers op van deze fiscale faciliteit gebruik te maken, zodat het voordeel daadwerkelijk bij de werknemers terechtkomt. Het kabinet gaat hierover graag in overleg met de sociale partners.’
Werkgeversorganisatie AWVN zegt tegen Nu.nl dat bedrijven de reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer liever niet verhogen, omdat dit te duur is. Werkgevers hebben zelf ook last van de hogere energieprijzen, aldus een woordvoerder. Daarom zouden alleen werkenden die veel moeten rijden voor hun werk, zoals kraamverzorgers, thuishulpen en andere zakelijke rijders de 25 cent vergoeding moeten krijgen.
De AWVN wil dit bovendien regelen aan de cao-tafels. Dat zou betekenen dat werknemers in bedrijfstakken die net een nieuwe cao hebben afgesloten voorlopig niet op een hogere kilometervergoeding hoeven rekenen.
Opmerkelijk is dat het kabinet ervoor kiest deze maatregel, die ruim 200 miljoen euro per jaar kost, structureel te financieren. De verhoging van de reiskostenvergoeding is dus permanent. Hij wordt niet teruggedraaid als de energieprijzen weer dalen, tenzij het kabinet daar een nieuw besluit over neemt.
De financiële dekking van de lastenverlichting voor forensen komt uit het indexeren van de alcoholaccijns, het afschaffen van de startersaftrek voor beginnende ondernemers en een versobering van de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA). De KIA is een aftrekpost op de winstbelasting voor bedrijven die relatief kleine investeringen doen in ‘bedrijfsmiddelen’ (zoals computers, machines en bedrijfsauto’s).
Alle andere maatregelen uit het steunpakket zijn tijdelijk. Zo trekt het kabinet eenmalig 195 miljoen euro uit voor een nieuw Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE). De ‘meest kwetsbare huishoudens met een hoge energierekening’ kunnen de komende winter een beroep doen op dat fonds. Hoe de doelgroep precies wordt afgebakend, staat niet in de Kamerbrief.
Wel schrijft het kabinet dat het fondsbudget ‘meeademt’ met de energieprijzen. Dat wil zeggen dat het kabinet extra geld beschikbaar stelt als de olie- en gascrisis langer duurt dan verwacht en de prijzen fors hoger blijven dan nu geraamd.
Uit de financiële tabel bij de Kamerbrief blijkt overigens dat dit noodfonds voor Nederlanders met een laag inkomen en een hoge energierekening volledig betaald wordt uit andere potjes voor armoede- en schuldenbeleid. Die potjes zijn deels bestemd voor dezelfde doelgroep.
In die zin is het TNE een sigaar uit eigen doos. Het kabinet maakt geen extra geld vrij voor de armste Nederlanders, maar dus wel voor werknemers die ver van hun werk wonen.
Ondernemers worden financieel getroffen door de versobering van de KIA en het afschaffen van de startersaftrek, maar daar staat tijdelijk wel iets tegenover. De wegenbelasting op bestelauto’s en vrachtwagens gaat tussen 1 juli en 31 december fors omlaag; het tarief voor bestelauto’s daalt met 50 procent en het tarief voor vrachtwagens gaat tijdelijk naar nul. Het kabinet heeft daar 185 miljoen euro voor gereserveerd.
Een verhoging van het Warmtefondsbudget met 180 miljoen euro zal pas op langere termijn soelaas bieden voor de stijgende energiekosten. Dat fonds is bedoeld voor huiseigenaren die hun woning willen verduurzamen, maar dat niet uit eigen zak kunnen betalen. Het Warmtefonds verstrekt relatief goedkope leningen. Huishoudens met een gezamenlijk inkomen van minder dan 60 duizend euro hoeven zelfs helemaal geen rente over de lening te betalen.
De rest van het steunpakket bestaat uit klein bier, waaronder 55 miljoen euro subsidie voor burgers die hun oude benzine-, LPG-, of dieselauto inruilen voor een elektrisch tweedehandsje. Het totaalpakket beslaat 627 miljoen euro aan extra uitgaven in de komende kabinetsperiode en 340 miljoen euro lastenverlichting in 2026. Het pakket is volledig gedekt met lastenverzwaringen en bezuinigingen op andere posten, dus de staatsschuld lijdt er niet onder.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant