Week na de Hongaarse verkiezingen In de eerste week na zijn klinkende overwinning drukt de (aankomende) Hongaarse premier Péter Magyar duidelijk zijn stempel. Hij is klaar voor de afrekening met Orbáns bewind en wil vaart maken met plannen voor een democratischer Hongarije. Ook de president moet wat hem betreft snel aftreden.
Péter Magyar houdt een dag nadat hij de verkiezingen heeft gewonnen een toespraak in Boedapest voor de verzamelde nationale en internationale pers, op 13 april.
Met een zelfvoldane glimlach kijkt hij even rond in de tv-studio. Daar zit hij dan, voor het eerst in anderhalf jaar tijd. Péter Magyar die vorige week zondag de Hongaarse parlementsverkiezingen met een ruime meerderheid won, is uitgenodigd voor een interview bij de Hongaarse publieke omroep.
„Het voelt goed om hier te zijn”, zegt Magyar. „Ik voel geen persoonlijke wrok. Niet over jullie beledigingen richting mij, mijn familie en mijn naasten”, gaat hij verder, „maar aan deze fabriek van leugens komt een einde. We stoppen dit misleidende nieuwskanaal meteen.”
Zonder scrupules nam Magyar plaats in de tv-studio van de publieke omroep, die onder de zestien jaar van premier Viktor Orbáns bewind verworden was tot een propagandamachine van Orbáns partij Fidesz. Magyar beloofde tijdens de uitzending dat zodra zijn regering volgende maand aan de macht komt, die een „onafhankelijke en objectieve” nieuwsorganisatie opzet.
Om vervolgens nog een uitbrander te geven: „Wat hier [de publieke omroep] sinds 2010 is voortgebracht, zou Goebbels of de Noord-Koreaanse dictator doen watertanden.”
Na zijn verkiezingsoverwinning gaat Magyar er met een gestrekt been in. Niet alleen tijdens de tv-uitzending. Al tijdens zijn overwinningsspeech riep hij zeven hoogwaardigheidsbekleders op, onder wie de leidinggevenden van het Hooggerechtshof, het Constitutioneel Hof en de procureur-generaal om af te treden, anders zou hij deze „marionetten en steunpilaren van het systeem” ontslaan.
Die boodschap zette hij voort tijdens een rondleiding in het presidentieel paleis door de president van Hongarije, Tamás Sulyok. Nadat hij met de president, die een nagenoeg ceremoniële functie heeft in Hongarije, op de foto was gegaan zette hij een bericht op X: „Tamás Sulyok is onwaardig om de eenheid van de Hongaarse natie te vertegenwoordigen. […] Na de vorming van de nieuwe regering moet Tamás Sulyok onmiddellijk aftreden.”
Verkiezingswinnaar en aankomend premier Péter Magyar arriveert op 15 april bij de Hongaarse president Tomás Solyuk. Hij zal Solyuk oproepen zo snel mogelijk af te treden.
Even later werd Magyar gefilmd op het balkon van het paleis, terwijl Viktor Orbán een balkon verderop diep verzonken was in een paar A4’tjes. Magyar lachte, zwaaide naar Orbán en noemde het net een filmscène.
In de eerste week na zijn klinkende overwinning drukt Magyar duidelijk zijn stempel. Hij is klaar voor de afrekening met Orbáns bewind en wil vaart maken met plannen voor een democratischer Hongarije.
Onder Orbán werden de rechtbanken gevuld met bevriende rechters, kwamen de topposities van staatsinstellingen in handen van loyalisten en is zo’n 80 procent van de media in handen van bevriende oligarchen. Magyar kondigde „het begin van een nieuwe tijdperk” aan, geen „simpele regeringswisseling, maar een complete regimeverandering”.
Zo kondigde Magyar aan dat hij de grondwet dusdanig wil wijzigen dat een toekomstig premier maar twee termijnen mag aanblijven. Geldt dit met terugwerkende kracht, dan zou Orbán geen premier van Hongarije meer kunnen worden. Ook deed Magyar de toezegging om zich aan te sluiten bij het Europees Openbaar Ministerie dat onderzoek kan doen naar corruptie onder Orbáns 16-jarige regeerperiode.
Voor zijn eerste bezoeken als premier zal hij naar Polen en Brussel afreizen. Vooral Brussel kijkt uit naar zijn komst, omdat Magyar al heeft aangekondigd dat het Hongaarse veto over de EU-lening aan Oekraïne van 90 miljard euro wordt ingetrokken. Bovendien zal hij EU-sancties tegen Rusland steunen en wil hij Hongarije voorbereiden op een invoering van de euro in 2030.
Met die toezeggingen hoopt Magyar een deel van de bevroren EU-miljarden, die Brussel blokkeerde vanwege rechtsstaatschendingen, vrij te spelen. Maar hij moet Brussel snel tevreden stellen, want een aanzienlijk deel van die EU-miljarden raakt Hongarije kwijt als het land de benodigde rechtsstaathervormingen niet voor augustus doorvoert.
Veel EU-leiders reageerden verheugd op de overwinning van Magyar. Maar dat enthousiasme kan snel bekoelen als duidelijk wordt dat Magyar niet op alle punten in de pas zal lopen met Brussel. Over het migratiepact toonde hij zich al uitermate kritisch, evenals over versnelde toetreding van Oekraïne tot de EU.
Dit weekend werd ook duidelijk dat Magyars mandaat nog groter is dan verwacht. Na het tellen van alle stemmen heeft Magyars partij Tisza in totaal 141 van de 199 zetels gekregen. Op de verkiezingsavond werden 138 zetels verwacht, maar door stemmen uit het buitenland is dat aantal gestegen. Orbáns Fidesz heeft 52 zetels behaald en het extreemrechtse Mi Hazánk zes. De verwachting is dat de regering van Magyar in de eerste week van mei van start zal gaan.
Met die ruime tweederdemeerderheid kan Magyar de grondwet wijzigen, net als Orbán de afgelopen regeerperiodes kon doen. Magyar belooft „de rechtsstaat, de pluralistische democratie en het systeem van checks and balances te herstellen, zonder antidemocratische maatregelen te gebruiken”. Hoe hij dat precies gaat doen, is afwachten. Veel Hongaren die NRC de afgelopen week sprak, zijn bang dat Magyar mogelijk zijn machtsconcentratie zal misbruiken.
Ook Orbán liet zich deze week van zich horen in een interview op televisie. Hij noemde het verlies „pijnlijk” en een „schok”, en zei dat zijn tegenstander simpelweg sterker was. Volgens hem kan „de rechtse beweging niet langer op dezelfde manier doorgaan als tot nu toe”. Hij wil onderzoek doen naar het verlies om sterker terug te komen. Persoonlijke consequenties verbond hij niet aan de uitslag, bovendien schudde hij alle corruptieverwijten onder zijn bewind van zich af: „Ik heb nooit enige vorm van corruptie getolereerd.”
Zondagmiddag kwam hij ook met de verrassende mededeling dat hij bereid is om het Hongaarse veto op de EU-miljarden voor Oekraïne op te heffen zodra er weer olie door de Droezjba-pijpleiding loopt. Sinds begin dit jaar stroomde er geen Russische olie meer door de pijpleiding – die van Rusland via Oekraïne naar Hongarije loopt – door een mogelijke Russische aanval op Oekraïens grondgebied. Zelensky zei recentelijk dat de leiding eind april gerepareerd kan zijn.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU