is economieredacteur en commentator van de Volkskrant.
Dat een ambtenaar naar buiten treedt met kritiek op zijn ministerie, is een daad van moed die alleen daarom al valt te prijzen. Dat hij daarmee een discussie over nationale veiligheid aanzwengelt, is een tweede reden waarom we dergelijke constructieve ambtelijke ongehoorzaamheid moeten toejuichen.
Pieter van Oordt, een hoge ambtenaar van het agentschap Logius van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, sprak vorige week zijn zorgen uit over het vooruitzicht dat DigiD en MijnOverheid in Amerikaanse handen vallen. Momenteel worden deze belangrijke digitale loketten beheerd door het Nederlandse Solvinity, maar dat wordt overgenomen door het Amerikaanse bedrijf Kyndryl.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Van Oordt en Logius zijn belangrijke spelers. Logius ontwikkelt digitale diensten voor de overheid, en zorgt ervoor dat die aan de veiligheids- en privacystandaarden voldoen. Van Oordt is bij Logius de hoogste verantwoordelijke voor privacy. Dit is iemand die weet waar hij het over heeft.
De primaire zorgen zijn bekend. Amerikaanse opsporingsdiensten kunnen, op basis van de Cloud Act en Foreign Intelligence Surveillance Act, bij private bedrijven alle buitenlandse data opeisen die ze willen. Via DigiD zouden ze dan bij zeer gevoelige persoonsgegevens van alle Nederlanders kunnen. Daarnaast zou de Amerikaanse overheid, als het om wat voor reden dan ook Nederland sancties wil opleggen, DigiD kunnen lamleggen.
Van Oordt zegt dat ook de extra eisen die het ministerie aan Kyndryl wil opleggen onvoldoende zijn om de privacy te waarborgen. ‘Aanvullende maatregelen zijn in alle gevallen onvoldoende om uitval van DigiD en onrechtmatig gebruik te voorkomen’, zei hij tegen deze krant.
Overigens worden ook de IT-systemen van de Nationale Politie, het Openbaar Ministerie, het ministerie van Justitie en de gemeente Amsterdam beheerd door Solvinity, en straks dus door Kyndryl.
Toen Van Oordt bij zijn meerderen binnen het ministerie aanklopte, kreeg hij nul op het rekest. Ook adviesorganen lijken zich minder zorgen te maken. De Autoriteit Consument en Markt heeft al groen licht gegeven voor de overname, en ook het Bureau Toetsing Investeringen (BTI), een adviesorgaan van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat dat kijkt of overnames de nationale veiligheid in gevaar brengen, lijkt akkoord te gaan.
Dit terwijl het BTI zijn taak zeer serieus neemt. ‘Het werk van het BTI is essentieel voor de weerbaarheid van ons land’, zo valt te lezen in het laatste jaarverslag. ‘In tijden van toenemende geopolitieke spanningen moeten we niet alleen reageren, maar vooral ook anticiperen.’ Daarbij worden China en Rusland genoemd. Onduidelijk is of ze bij het BTI ook anticiperen op agressie van de VS, een van de grootste aanjagers van geopolitieke spanningen.
En nee, het gevaar van de VS is groter dan Trump. Ook onder andere presidenten gelden in de VS burgerrechten alleen voor Amerikanen.
Een probleem lijkt te zijn dat het BTI het effect op de nationale veiligheid beoordeelt aan de hand van de wet Vifo (Veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames). Daarin worden digitale infrastructuur en privacy niet expliciet benoemd. Het zou raadzaam zijn die wet breder te interpreteren, en met wat meer fantasie te kijken naar wat een kwaadwillend buitenland kan aanrichten.
Dat de overheid ooit zo’n essentieel onderdeel van de publieke digitale infrastructuur heeft geprivatiseerd en daamee uit handen heeft gegeven, was niet handig. Dat de staat zich nu, bij een dreigende verplaatsing naar een wispelturig buitenland, nog steeds ondergeschikt maakt aan de markt, is niet meer van deze tijd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant