REGIO - De ultieme verrassing of 'allemaal shit'? Op steeds meer plekken in de regio zie je mensen in de rij staan om zoekgeraakte pakketjes te kopen. Wat maakt dat mensen dit zo leuk vinden? 'Je weet niet wat je krijgt, en juist dát maakt het verslavend', zegt consumentenpsycholoog Patrick Wessels.
Voor de Jumbo aan het Bastiaansplein in Delft staan zo'n tien mensen tussen paaltjes met afzetlinten. Ze wachten tot ze naar binnen mogen om tien minuten tussen de stapels pakketjes te zoeken.
'Je mag hier proeven, ruiken en voelen', legt Ernst Dijkman van Pakjes Alarm uit. Via een QR-code geven de bezoekers akkoord met de voorwaarden. 'Daar staat in dat het niet geruild mag worden. Het is een verrassing wat er in zit.'
Dijkman heeft de zoekgeraakte pakketjes opgekocht in Polen en getransporteerd naar Nederland. 'Normaal worden ze vernietigd, wij brengen ze weer terug in de maatschappij.'
En dat is, zoals een van de klanten het omschrijft, 'een leuk verdienmodel'. Aan het eind van de dozen vol pakjes staat een weegschaal en wordt 2,45 euro voor iedere 100 gram afgetikt.
Ook in Den Haag is het afgelopen weekend druk. Daar is in winkelcentrum De Savornin Lohmanplein een pop-up winkel neergestreken van Retourdepot.com.
Ook in deze winkel mogen mensen maximaal tien minuten naar binnen, vertelt directeur Betje Hurkens. 'Het is meestal heel erg druk en we willen iedereen een kans geven', verklaart ze.
Vissen ze dan niet eerst zelf de beste dingen eruit? 'Nee', bezweert ze. 'Absoluut niet. Bij sommige andere bedrijven die hetzelfde doen, gebeurt dat wel. Maar ons concept kan alleen bestaan als het voor iedereen een verrassing blijft wat erin zit, anders werkt het niet.'
De pakketjes kunnen echte pareltjes zijn, vertelt de directeur. 'In Den Haag had iemand bijvoorbeeld een gloednieuwe Samsung-telefoon, voor twintig euro. Dat zijn gave dingen. Maar we hebben ook een keer gehad dat er een pak melk gevuld met zand in zat, dat is natuurlijk niet de bedoeling. Dan krijg je gewoon je geld terug.'
Het gekste ooit gevonden? 'Een mannelijke opblaaspop, ik wist niet dat het bestond', zegt ze lachend.
En die mysterieuze pakketjes, hoe komen ze daar dan aan? 'Die zijn van Amazon of Bol.com afkomstig. Wij kopen dat in bij een distributiecentrum. Want het hele proces om dingen terug te sturen is kostbaar. Er worden dagelijks enorm veel dingen teruggestuurd. Elke dag worden er 12 miljoen pakketten verstuurd en 1 miljoen retour gezonden in Nederland.'
Of die cijfers kloppen, is lastig te achterhalen. We vragen aan Amazon en Bol hoeveel pakjes zij per dag versturen en retour krijgen, maar daarop krijgen we geen antwoord.
En zijn die pakketjes die hier in de winkel lagen, inderdaad van hen? Daarover blijven beide bedrijven vaag. We sturen een link naar de website van Retourdepot.com, waarop ook staat pakketten van onder meer Bol en Amazon komen.
'Op basis van de (online) beschikbare informatie van de linkjes die Omroep West deelt, is het ons niet duidelijk of er daadwerkelijk Bol-pakketten in de mysterypackages zitten en hoe deze partij hieraan komt', laat Bol ons weten.
'Wij werken niet samen met 'mysterybox'- of 'verloren pakket'-retailers. Wanneer producten worden geretourneerd, is het onze missie bij Amazon om ze een tweede leven te geven. De overgrote meerderheid van retouren wordt doorverkocht als nieuw of gebruikt, geretourneerd naar verkooppartners, geliquideerd of gedoneerd', zegt Amazon.
Op de vraag wat ze vinden van deze bedrijven, komt ook geen antwoord.
De Consumentenbond heeft daar geen mening over, maar benadrukt wel dat het een gok is wat je koopt. 'Als je zo'n pakketje koopt, ga je akkoord met het feit dat er van alles in kan zitten', zegt woordvoerder Mirjam de Witte tegen Omroep West.
De bond raadt het kopen van deze pakketjes niet af, maar mensen moeten wel goed begrijpen waar ze aan beginnen. 'Je weet het pas bij opening. Het kan stuk zijn, het kan een beschimmelde boterham zijn of een iPhone. Met die gok ga je akkoord als je het koopt.'
Inmiddels zijn er steeds meer bedrijven actief op deze markt. Zo deed King Colis hetzelfde in Zoetermeer en laat Retourdepot weten snel terug te komen naar Den Haag, mogelijk in juli. 'En we willen graag een shop in shop openen. Dus als er nog een bedrijf is dat wel wat meer aanloop kan gebruiken en wat ruimte over heeft, laten ze ons gerust mailen', zegt directeur Hurkens.
Het lijkt een hype dus, toch is het onderliggende mechanisme van 'verrassing, koopje en dopamine' iets van alle tijden, zegt consumentenpsycholoog Patrick Wessels.
Het is volgens hem vergelijkbaar met gokken, Pokémonkaarten en Flippo's in chipszakken. 'Het draait om variabele beloning: je weet niet wat je krijgt, en juist dát maakt het verslavend.'
Daarnaast speelt er volgens hem de 'curiosity gap'. 'Je brein wil weten wat erin zit, dus voelt de motivatie om er moeite voor te doen of geld aan te besteden. Een soort schatzoeken voor volwassenen, maar dan met de kans op een goede deal.'
Terug naar Delft waar de 23-jarige Aida rammelt aan een dichtgeplakte doos rammelt. 'Ik let op of ik geluid hoor, maar ik hoor helemaal niks. Het is echt een verrassing wat je krijgt.'
De Delftse zag het fenomeen op TikTok en YouTube voorbijkomen. 'Maar ik had het nog nooit zelf gedaan. Dus ik dacht: waarom niet?'
Een paar meter achter haar graaft een vrouw met haar twee kleinkinderen tussen dozen. Ze doen dit vooral voor de spanning en de uitdaging. En 'iets waardevols vinden' zou leuk zijn.
Terwijl de kans op iets waardevols eigenlijk niet zo groot is. 'Mensen overschatten hun kans op winst', legt de consumentenpsycholoog uit. 'Ze zien vooral de succesverhalen. Bijvoorbeeld als ze via social media zien dat iemand een iPhone in zo'n retourpakket had. Daarnaast werkt loss aversion hier omgekeerd: de mogelijke winst voelt groter dan het risico van een miskoop. Zeker bij lage prijzen per kilo.'
Tien minuten later staan de vrouw en haar kleinkinderen buiten, 200 euro lichter. 'Veel te veel geld', erkent ze. In de eerste twee pakketjes zitten lampen, niet helemaal haar smaak.
Ook Aida heeft net de eerste van haar drie pakjes opengemaakt: een blauwe velours jurk, een paar maten te groot. Hoeveel ze er voor heeft betaald? 'Ongeveer 20 euro voor deze jurk denk ik. En 55 euro in totaal voor de drie pakketjes.'
Toch was het het waard, vindt ze. 'Het is eigenlijk wel veel geld, maar het gaat om de ervaring.'
De vrouw met de kleinkinderen heeft daar haar twijfels over. Ze heeft een dubbel gevoel bij dit hele gebeuren. 'Je geeft een hoop geld uit en misschien is het wel allemaal shit wat erin zit. Het was voor een keer, maar ik denk niet dat ik het nog een keer doe.'
Source: Omroep West Den Haag