Nederlandse boeren kampen met een gigantisch overschot aan aardappelen. Om nog zoveel mogelijk piepers te redden, lanceert No Waste Army deze week de Nationale Aardappelweek. Op het erf in Vuren gaan ze voor 30 cent per kilo. ‘Als ik ze laat ophalen, moet ik geld bijgeven.’
‘Actie?’, vraagt Hans van Straalen (81), terwijl hij een zakje aardappelen wegstopt in de kofferbak van zijn rode scootmobiel. ‘Ik ben hier niet voor een actie, ik kom hier al veertig jaar. Een goeie aardappel, een stukje vlees en wat groenten. Lekker prakken, heerlijk.’
Op het erf van aardappelboerderij Van de Giessen in het Gelderse Vuren staan zaterdag een foodtruck, een aantal versierde statafels en een grote bak aardappelen, waar mensen jutezakken vullen voor 30 cent per kilo. Auto’s rijden af en aan, de puntzakken met friet en de frikandellen vliegen over de toonbank. ‘Er wonen twee motten in mijn oude jas’, klinkt ergens op de achtergrond. ‘Jullie mogen dansen hè!’, roept Van Straalen richting de foodtruck.
De familie Van de Giessen organiseert deze actiedag niet alleen om de gezelligheid, maar vooral om nog zo veel mogelijk aardappelen te verkopen, die straks dreigen verloren te gaan. Torenhoog liggen ze opgestapeld, in de schuur achter de boerderij. Zo’n 500 duizend kilo, iets meer dan de helft van de totale oogst van vorig jaar, die het familiebedrijf niet meer krijgt weggewerkt.
‘Een deel heb ik al weggebracht naar een boer in de buurt, die er veevoer van maakt’, zegt Rens van de Giessen (29), de jongste zoon van het familiebedrijf. ‘Voor 2 cent per kilo. Als ik ze laat ophalen, moet ik geld bijgeven.’
Van de Giessen is niet de enige aardappelboer in de problemen. Vorig jaar was een goed jaar voor de aardappel – iets té goed. Veel zonnige dagen, ook vroeg in het jaar, zorgden voor een bijzonder grote oogst: de opbrengst per hectare was bijna een kwart groter dan in 2024, volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Zo veel, dat de markt ze niet weggezet krijgt.
Zo’n 500 miljoen kilo aardappelen ligt nog steeds opgeslagen bij Nederlandse boeren, zonder bestemming. Om die reden lanceerde No Waste Army, een organisatie die strijdt tegen voedselverspilling, dit jaar de Nationale Aardappelweek.
In die week, die vrijdag is gestart en loopt tot eind volgende week, heeft de organisatie verschillende acties opgezet, vertelt medewerker Chantal Engelen. ‘Via onze website kunnen mensen aardappelen rechtstreeks bij de boer bestellen, of doneren aan Oekraïne. Vijf vrachtwagens, in totaal goed voor 110 duizend kilo, zijn intussen die kant op.’ Ook veel grote supermarkten doen mee aan de week, van Albert Heijn tot Jumbo of Lidl, met kortingen op aardappelen.
De boer zelf kan uiteraard niet achterblijven en dus organiseert een aantal aardappelboeren, zoals Van de Giessen, deze week ook zelf activiteiten. ‘Wij houden ervan om rechtstreeks bij de boer te kopen’, zegt Tinka Rijnen, die een advertentie voor de actie zag voorbijkomen op sociale media. Haar dochtertje Noï (4) probeert binnen de lijntjes te blijven op een kleurplaat van een vrolijke dinosaurus, terwijl ze wacht op de beloofde frietjes. ‘We hebben aardappelen voor heel de familie mee’, zegt Rijnen, ‘18 kilo.’
Ook Eline Rink (62) gaat zwaar bepakt naar huis, met zo’n twintig kilo aardappelen. ‘Wij eten zeker vijf keer per week aardappelen, dus die krijgen we wel weg. Zo verdient de boer er ook nog iets aan, dat gunnen we ze wel.’
De familie Van de Giessen hoopt zaterdag zo’n tienduizend kilo aardappelen te verkopen, volgende week woensdag en vrijdag zijn de mensen opnieuw welkom. De hele berg in de schuur nog wegzetten, dat lijkt niet realistisch. ‘Het bedrijfsresultaat zal negatief zijn dit jaar’, zegt vader Arjen, die schat dat de omzet zo’n 100.000 euro lager zal liggen dan vorig jaar. De aardappelen voor volgend jaar, die zitten intussen alweer de grond in, zegt zoon Rens. ‘Iets minder dan vorig jaar, om het risico te beperken.’
Het is een tweede, belangrijke oorzaak van het overschot, zegt Gea Bakker-Smit, sectormanager akkerbouw bij Rabobank. Het was niet alleen fantastisch weer vorig jaar, boeren zijn ook veel meer aardappelen gaan planten. ‘Sinds 2022 was de aardappelprijs zeer hoog, en dat trekt nieuwe telers aan. In Nederland, maar ook in België, Duitsland en Frankrijk.’
In Nederland is er vorig jaar op ruim 83 duizend hectare landbouwgrond aardappelen geteeld, volgens cijfers van het CBS, 9 procent meer dan het jaar daarvoor. In Nederland, België, Frankrijk en Duitsland samen, de belangrijkste aardappelproducenten in Europa, was de toename in totaal zelfs groter dan 100.000 hectare, zegt Bakker-Smit. Ofwel de totale oppervlakte van de gemeente Utrecht, maal tien. Ook in die andere landen kampen boeren met gigantische overschotten.
‘Zo’n toename is vragen om problemen’, zegt Bakker-Smit. Het goede nieuws: ‘Een aardappel is maximaal 10 tot 12 maanden houdbaar. Als we straks een nieuw seizoen ingaan, is de markt dus weer helemaal schoon. Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Als het areaal krimpt, kan de markt snel herstellen.’
Ook Engelen van No Waste Army hoopt ‘voldoende aandacht te genereren voor de kwestie, om volgend jaar niet weer tegen hetzelfde probleem aan te lopen’. In de tussentijd wil de organisatie vooral nog zo veel mogelijk aardappelen redden. ‘Als we de hele berg willen wegwerken, moet elke Nederlander nog zo’n 25 kilogram aardappelen eten. Dat is natuurlijk niet realistisch, maar we doen ons best.’
Op de boerderij in Vuren wordt het drukker naarmate de dag vordert. Het is aanschuiven voor de grote weegschaal waarop de aardappelen afgewogen worden, vader Arjen is op zijn heftruck gesprongen om een volgende lading te gaan halen. De boeren zijn verrast door de opkomst. ‘Deze ochtend wilde hij alles alweer opruimen’, zegt Rens, wijzend op zijn vader. ‘Hij was ervan overtuigd dat er niemand ging komen.’
Source: Volkskrant