De huidige hype rond afslankmedicatie dreigt de aandacht en middelen weg te trekken van structurele oplossingen. Maar we kunnen het ons niet veroorloven om de oplossing uitsluitend in medicatie te zoeken, betoogt wetenschapper Jeroen Lakerveld.
Vandaag, op de Dag van de Preventie, klinkt vanuit Amsterdam UMC en internationale partners een krachtige oproep: zet preventie centraal in de aanpak van de dreigende obesitasepidemie. In een nieuw strategisch document, gepubliceerd in The Lancet Regional Health, waarschuwen ruim zevenhonderd internationale wetenschappers dat de huidige focus op obesitasmedicatie, zoals Wegovy en Ozempic, onbetaalbare symptoombestrijding is.
De focus op alleen behandeling is namelijk niet houdbaar. Zonder structurele veranderingen in onze leefomgeving en beleid blijven de obesitascijfers stijgen en lopen de zorgkosten uit de hand.
Over de auteur
Jeroen Lakerveld is universitair hoofddocent aan Amsterdam UMC en adjunct-directeur van Amsterdam Public Health Research Institute.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De introductie van nieuwe obesitasmedicatie, de zogenoemde GLP-1-receptoragonisten, kan mensen met ernstige obesitas helpen gewicht te verliezen en gezondheidsrisico’s te verminderen. Maar deze medische vooruitgang heeft ook forse nadelen en mag ons niet blind maken voor de werkelijke oorzaken van de obesitasepidemie. Want obesitas is geen individueel falen, maar een maatschappelijk probleem, diepgeworteld in onze ongezonde leefomgeving en versterkt door structurele en commerciële factoren.
Onze samenleving is ingericht op gemak en consumptie. Overal is sterk bewerkte calorierijke voeding beschikbaar, en vaak goedkoper dan gezonde alternatieven. Steden zijn autogericht en weinig uitnodigend om te bewegen. Kinderen worden dagelijks blootgesteld aan verleidelijke marketing voor ongezonde producten.
Daarnaast bepalen sociale en economische omstandigheden in hoge mate wie het risico loopt op overgewicht en obesitas. Zolang deze factoren niet worden aangepakt, blijft de instroom van nieuwe patiënten onverminderd groot – hoeveel medicatie we ook voorschrijven.
Preventie is daarom essentieel. Maatregelen die gezonder eten en meer bewegen stimuleren, zijn niet alleen goed voor het gewicht, maar dragen ook bij aan een beter klimaat, een hogere kwaliteit van de leefomgeving en een betere mentale gezondheid. Denk aan het beperken van marketing voor ongezonde producten, het invoeren van een suikertaks, het stimuleren van productherformulering, duidelijke etikettering, en het inrichten van steden die uitnodigen tot lopen, fietsen en sporten.
Dat is een uitdagende taak. Maar hoewel het complex is, mag dat geen aanleiding zijn om te vertrouwen op symptoombestrijding met medicatie; het is juist een reden om onze inspanningen op te voeren. Die investeringen zullen zich op de lange termijn dubbel en dwars terugbetalen.
De nadelen van obesitasmedicatie zijn bovendien aanzienlijk. Veel mensen ervaren bijwerkingen en stoppen voortijdig met de behandeling. Voor blijvend resultaat is levenslang gebruik nodig, wat niet alleen belastend is voor de patiënt, maar ook voor de zorgbegroting.
Hoewel sommige obesitasmedicatie als generieke variant beschikbaar komt, zullen marketingstrategieën en voortdurende innovatie ervoor zorgen dat de prijzen hoog blijven; zoals dit ook gebeurt met diabetesmedicatie (waarbij dezelfde fabrikanten, zoals Novo Nordisk en Eli Lilly, de hoofdrol spelen). De hoge kosten van deze medicijnen beperken de toegankelijkheid en dreigen de gezondheidsverschillen te vergroten.
Maar wie betaalt straks de rekening als miljoenen Europeanen langdurig dure medicatie nodig hebben? Preventie is niet alleen effectiever, maar ook eerlijker en duurzamer.
Het is een misvatting dat preventie en behandeling elkaar uitsluiten. Beide zijn nodig, maar de balans is zoek. De huidige hype rond medicatie dreigt de aandacht en middelen weg te trekken van structurele oplossingen. We kunnen het ons niet veroorloven om de oplossing uitsluitend in medicatie te zoeken.
De oproep van Amsterdam UMC en internationale partners is helder: herbevestig preventie als kern van het obesitasbeleid. Investeer in structurele maatregelen, maak gezonde keuzes makkelijker en pak de oorzaken van obesitas bij de wortel aan. Alleen zo kunnen we de obesitasepidemie keren, de zorgkosten beheersbaar houden en zorgen voor een gezondere, eerlijkere samenleving voor iedereen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant