is econoom en publicist.
De grappigste opmerking in de krant deze week stond in een fraaie analyse van het effect van het blokkeren van de Straat van Hormuz op het wereldvoedselsysteem. De landbouw wordt net als veel andere sectoren geraakt door gestegen brandstofprijzen, maar er bovenop, en dat is specifiek voor de sector, gaat de prijs van kunstmest steil omhoog. Kunstmest is een energie-intensieve sector, en in de olie- en gasrijke Golfregio staan daarom veel kunstmestfabrieken die het exporteren nu onmogelijk wordt gemaakt door de zeestraatblokkade.
De serieuze analyse eindigde met het aanwijzen van partijen die van de aanstaande kunstmestschaarste profiteren, zoals China en Rusland. Waarna plots te lezen stond: ‘De echte winnaars zijn biologische boeren die geen kunstmest gebruiken.’ Die hadden Donald Trump en Benjamin Netanyahu vast niet zien aankomen!
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Frank Kalshoven is econoom en publicist. Reageren? E-mail: frank@frankkalshoven.nl.
De kunstmestanalyse illustreert de onderlinge afhankelijkheden tussen systemen. Oorlog (algemener: het conflictoplossingsmodel) verhoogt energieprijzen. Energieprijzen verhogen kunstmestprijzen. Hoge kunstmestprijzen verlagen voedselproductie. En ook: hoge energieprijzen verlagen het energieverbruik en verlagen de CO2-uitstoot.
Tussen deze systemen bestaan meer onderlinge afhankelijkheden, die we maar het beste onder ogen kunnen zien. Zo vielen nogal wat mensen afgelopen week over het jongste advies van het Voedingscentrum over ons eetpatroon: minder vlees, minder kaas, meer peulvruchten. Oftewel: minder dierlijk eiwit eten, méér plantaardig eiwit eten. Het zou betuttelend zijn, ook maar een mening, en meer van dat fraais.
Maar wat we eten (wetenschappelijk is dat zo klaar als een klontje) beïnvloedt niet alleen onze gezondheid (veel Nederlanders zijn ongezond dik; veel mensen hebben diabetes), maar óók die grote systemen. De makers van de nieuwe schijf van vijf zeggen: ‘Het huidige voedselsysteem is verantwoordelijk voor een derde van de klimaatimpact.’ Hoe? Nou via de diesel in de tractor; de kunstmest dus; het transport van voedsel; de methaanboeren van koeien; de mest uit de veeteelt, en zo voort en verder.
Als het gekozen conflictoplossingsmodel in de wereld steeds vaker (macht)strijd is, kun je maar beter zorgen dat je je afhankelijkheden afbouwt. Veeteelt in Nederland drijft op de import van Zuid-Amerikaans veevoer (waar veel kunstmest voor wordt gebruikt). Minder vlees produceren en minder vlees consumeren dragen zo bij aan de zelfvoorzienendheid van Nederland en Europa, aan onze autonomie. Daarbovenop: meer biologisch produceren verlaagt de afhankelijkheid van kunstmest (en van de productie en import van bestrijdingsmiddelen).
Laat ik het punt op een andere manier proberen te maken. Stel je Nederland voor met goed geïsoleerde huizen die vooral met zonne- en windenergie worden verwarmd en gekoeld. Auto’s zijn elektrisch, net als fabrieken. Voedsel is grotendeels biologisch geproduceerd in Nederland en Europa. En heus: mensen eten er heerlijk.
Wat is op dit Nederland dan nog het effect van zo’n doldrieste en eigengereide aanval op Iran van Israël en de Verenigde Staten? Dat effect is er dan niet meer, of nauwelijks. En boven op deze grotere strategische autonomie komen nog de positieve klimaateffecten (minder CO2), de gezondheidseffecten en het opgelucht ademhalen van de natuur.
Verstandige mensen, verstandige landen passen zich aan als de wereld om hen heen verandert. We hoeven niet biefstukkauwend door te dieselen richting obesitaskliniek. We kunnen andere keuzen maken. De tijd is rijp.
Source: Volkskrant