De Belgische defensieminister Theo Francken ligt onder vuur nadat hij foutieve beelden van een ‘drone-aanval’ had gedeeld. Hij wordt ervan beschuldigd de dreiging van drones te hebben opgeklopt om militaire aankopen door te drukken. De minister ontkent, maar zegde een audit toe.
is verslaggever van de Volkskrant. Ze woont in België.
Zoals veel Europese landen werd ook België eind vorig jaar opgeschrikt door een golf van dronemeldingen boven militaire bases en luchthavens. Het luchtverkeer rond Zaventem moest daardoor zelfs twee keer worden stilgelegd. De herkomst van de drones was onduidelijk, maar er werd volop gespeculeerd over Russische hybride oorlogsvoering.
Meteen werd ook duidelijk dat België over onvoldoende middelen beschikte om de drones af te weren. De Belgische regering besloot daarom versneld, zonder openbare aanbesteding, om in antidronesystemen te investeren. Het ministerie van Defensie kocht voor 50 miljoen euro aan antennes, signaalverstoorders en interceptiedrones.
Het ministerie betaalde echter veel te veel, concludeerde de Vlaamse publieke omroep VRT afgelopen woensdag na onderzoek. In een tv-uitzending stelde de omroep dat het niet is bewezen dat het om vijandige drones ging, dat Francken de dreiging uitvergrootte en dat hij door de spoedprocedure tot vier keer te veel betaalde. Daarbij negeerde hij een negatief advies van de financiële inspectie.
Het tv-programma ontdekte ook dat Francken een foto van een zogenaamde drone boven de luchthaven van Zaventem met een Vlaamse krant had gedeeld, die daarna wijd werd verspreid. Achteraf bleek dat op die foto geen drone, maar een politiehelikopter was te zien. Die fout werd niet rechtgezet.
Vooral dat laatste wordt Francken, die bekendstaat om zijn impulsieve uitspraken op sociale media, politiek aangewreven. Oppositiepartijen noemden hem deze week in het parlement een ‘pyromaan’, ‘stokebrand’ en ‘Rambo 2.0’, en eisten zijn ontslag. ‘Hij heeft paniek gezaaid, terwijl je in een crisissituatie juist koelbloedigheid verwacht van een defensieminister’, zei het liberale oppositielid Kjell Vander Elst.
Parlementsleden van de regeringspartijen verdedigden de militaire aankopen, maar hekelden Franckens ‘klungelige’ communicatie. ‘In tijden van onrust en bezorgdheden bij de bevolking moet u juist rust en kalmte prediken en niet extra verwarring veroorzaken’, stelde het christendemocratische coalitielid Koen Vandenheuvel.
Francken geeft toe dat de foto onhandig was, maar ontkent verder alle aantijgingen. Hij benadrukt dat alle aankoopprocedures correct zijn gevolgd, dat de urgentie terecht was en dat een marktconforme prijs is betaald. Hij beschuldigt de Vlaamse openbare omroep van ‘sfeerschepping’.
Achter de ophef over Franckens spoedaankoop gaat een groter probleem schuil. De Belgische overheid voerde eind vorige eeuw strenge procedures voor militaire aankopen in. Dit werd gedaan na het Agusta-schandaal, waarbij smeergeld werd betaald voor de aankoop van legerhelikopters. Zolang de defensie-uitgaven laag bleven, viel daarmee te werken.
Maar nu de Belgische overheid de komende jaren 34 miljard euro uittrekt om zich te herbewapenen, zijn de logge procedures een grote hindernis. Om vaart te maken zet Defensie spoedprocedures in. Daarmee wordt echter de transparantie ondergraven, terwijl die cruciaal is om het draagvlak van de bevolking te behouden.
Francken kondigde vrijdag een interne audit van de aankoopdienst van Defensie aan. ‘Niet omdat ik vermoedens heb dat er iets mis is, maar je kan altijd maar leren om het beter te doen’, zei hij. ‘Het gaat uiteindelijk om belastinggeld.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant