President Nayib Bukele van El Salvador heeft een reeks grondwetswijzigingen ondertekend waardoor kinderen vanaf 12 jaar een levenslange gevangenisstraf kunnen krijgen. De nieuwe regels gelden voor onder meer moord, verkrachting en terrorisme en volgen op eerdere ingrepen waarmee Bukele zijn macht verder heeft uitgebreid.
In de aangepaste wet staat dat iedereen vanaf 12 jaar levenslang kan krijgen voor een moord of verkrachting, of voor medeplichtigheid daaraan. Ook "terroristen", waaronder leden van criminele organisaties, riskeren nu levenslange opsluiting. Tot deze maand gold in El Salvador een maximumstraf van 60 jaar voor volwassenen. Het parlement, waarin Bukeles partij Nuevas Ideas de meerderheid heeft, keurde de hervormingen al eerder goed.
De president bouwt daarmee voort op eerdere ingrijpende wijzigingen van de grondwet. In 2021 liet hij alle vijf rechters van de Constitutionele Kamer van het Hooggerechtshof vervangen door loyale juristen. Vorig jaar werden bovendien de limieten op herverkiezing geschrapt en werd de duur van een presidentschap verlengd van vijf naar zes jaar, waardoor Bukele in principe onbeperkt aan de macht kan blijven.
De huidige maatregelen vinden plaats onder een noodtoestand die sinds 2022 van kracht is en inmiddels 45 keer is verlengd. Onder dat uitzonderingsregime werden ruim 90.000 mensen opgepakt en zit naar schatting meer dan 1 procent van de bevolking vast. Verdachten komen automatisch in voorarrest, hebben vaak geen toegang tot een advocaat en moeten soms jaren wachten op een proces, dat regelmatig in massazittingen plaatsvindt. Volgens critici worden de regels ook ingezet om oppositieleden, journalisten en activisten op te sluiten.
De regering wijst op het fors gedaalde aantal moorden en het verdwijnen van machtige bendes van straat als resultaat van het harde optreden. Daardoor is Bukele uitgegroeid tot een extreem populaire leider; peilingen begin dit jaar schatten zijn steun op ruim 90 procent. Een onderzoek van de Spaanse krant El País, op basis van interne inlichtingenrapporten, laat echter zien dat zeker 33.000 van de meer dan 90.000 gearresteerden bij hun aanhouding niet als bendelid geregistreerd stonden, wat wijst op een veel hoger aantal willekeurige detenties dan de overheid zelf toegeeft.
Tegelijkertijd stapelen de berichten over misbruik en sterfgevallen in detentie zich op. Volgens mensenrechtenorganisatie Socorro Jurídico Humanitario zijn sinds het begin van de noodtoestand minstens 517 Salvadoranen in staatsdetentie overleden zonder dat zij zijn berecht. Van hen zou 94 procent geen bewezen bendelid zijn geweest; ongeveer een derde zou zijn gestorven door fysiek geweld en een derde door gebrek aan medische zorg. De organisatie benadrukt dat de werkelijke aantallen vermoedelijk meer dan twee keer zo hoog zijn, onder meer omdat overlijdens vaak lang worden verzwegen en lichamen in massagraven terechtkomen, onder andere rond de megagevangenis Cecot met plaats voor 40.000 gedetineerden.
12-jarige in een gevangenis in El Salvador - AI Impressie (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage