Klimaat Vis is een bron van eiwit, soorten zoals makreel en zalm bevatten goede vetzuren. Voor de meeste vis heb je bovendien geen land nodig. Maar is vis per definitie duurzaam?
Haring met uitjes.
De ene vis is, als je naar uitstoot kijkt, de andere niet, laat nieuw onderzoek van Wageningen University & Research en het RIVM zien. Makreel en haring hebben een lage klimaatimpact, vergelijkbaar met die van noten en bonen. Terwijl tong en schol dicht in de buurt komen van de grootste klimaatbelaster op het bord: gebakken biefstuk.
Het is vooral de manier van vissen die de uitstoot bepaalt: de motoren en het type schepen, het vistuig waarmee de vis wordt gevangen. Maar ook hoe vaak een schip uitvaart, beïnvloedt het brandstofverbruik. Voor platvis zoals tong en schol trekken kotters zware sleepnetten over de bodem van de zee: dat slurpt brandstof. „Met energiezuinigere schepen en vistuig valt dus veel winst te halen”, zegt WUR-onderzoeker Jonna Snoek.
Schepen die minder energie verbruiken, leveren niet automatisch een lagere uitstoot per kilo vis op: met een hengel of een lijn vissen is minder efficiënt dan vissen met flinke zeeschepen, die met grote netten gigantische scholen vis binnenhalen.
Om de klimaatimpact te berekenen kun je ook kijken naar de uitstoot per kilo eetbaar gedeelte vis die aan land komt. Ook dan scoort vis uit grote scholen, zoals haring en makreel, goed. Van oesters daarentegen is hooguit 10 procent eetbaar, dat stuwt de uitstoot per hap dus op. Overigens scoren tong, schol en tarbot ook vanuit dit perspectief het slechtst.
Ter relativering: de meeste mensen eten weinig tarbot en tong. Dus wanneer je naar je eigen visconsumptie kijkt, zal de uitstoot door deze duurdere vissen op het geheel meevallen. „Maar de totale uitstoot van het voedingspatroon van de gemiddelde Nederlander hebben we in dit onderzoek niet meegenomen.”
Elke stap in de keten gaat gepaard met uitstoot, van het vervoer van brandstof naar het schip tot het afwasmiddel waarmee je thuis de pan afwast. Dan zie je dat bij sardientjes de impact vooral zit in de blikverpakking. Bij kibbeling levert het beslag en het frituren in de viskraam de grootste bijdrage. En bij diepgevroren koolvis is het de lekkage van koelvloeistof die een aanzienlijk deel van de uitstoot bepaalt.
Kweekvis is op andere manieren ook belastend. Je staat er niet elke dag bij stil, maar net als pluimvee krijgt ook zalm soja te eten. Soms is dus land nodig om uit de zee te kunnen eten. En bij ontbossing komt koolstof vrij.
Dit alles maakt de keuze voor consumenten niet per se makkelijker, zegt Snoek. „Wij hebben naar klimaatimpact en voedingswaarde gekeken, maar niet naar andere duurzaamheidsvragen zoals biodiversiteitsverlies en overbevissing.” Het eten van makreel bijvoorbeeld gaat gepaard met dilemma’s: makreel bevat gezonde omega-3 vetzuren, veel selenium, vitamine D en B12. Tegelijkertijd staat het op de rode lijst van de Viswijzer, vanwege overbevissing.
Van alle populaire vissen is er eentje die er opvallend gunstig uitspringt: de haring. ‘Groen’ in de Viswijzer, mits-ie uit de Noordzee komt. En het is een goed visje qua voedingswaarde én uitstoot. Het enige wat niet is meegenomen in het onderzoek, is het verschil tussen eten aan de staart of met een prikkertje.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen