DEN HAAG - De transformatie van Den Haag Zuidwest dreigt in de problemen te komen als de aanpak niet verandert. Daarvoor waarschuwen twee raadsrapporteurs. Den Haag wil de arme wijk opknappen en bouwt de komende jaren duizenden extra woningen. Maar de risico's zijn groot en de gemeente en bewoners worden mogelijk op kosten gejaagd. Bovendien verliest de gemeenteraad grip op het complexe project. 'Onverdroten doorgaan op de ingeslagen weg is onverantwoord.'
Dit noodsignaal geven de raadsleden Constant Martini (Hart voor Den Haag) en Jan Willem van den Bos (Partij voor de Dieren). Zij zijn vorig jaar door de gemeenteraad aangesteld als raadsrapporteurs voor Den Haag Zuidwest en hebben het project onder de loep genomen.
Met de bevindingen van het afgelopen jaar hebben de raadsrapporteurs geprobeerd om de raad te helpen overzicht te krijgen in het 'majeure' project, zodat de raad controle houdt en onderbouwde besluiten kan nemen.
Aanleiding voor de benoeming van de raadsrapporteurs is het foutencircus rondom Amare. Bij de bouw en totstandkoming van het cultuurcomplex op het Spuiplein ging van alles mis, zo bleek in 2023 uit een raadsenquête, vergelijkbaar met een parlementaire enquête.
Er was sprake van misleiding, wensdenken, politieke druk en ruzies, waardoor de kosten opliepen en Amare niet 177 miljoen, maar 223 miljoen euro kostte.
Dat mag nooit meer gebeuren, vond de gemeenteraad. Daarom werden Martini en Van den Bos aangesteld als raadsrapporteurs in Den Haag Zuidwest. Zij hebben het afgelopen jaar de grote gebiedsontwikkeling gevolgd en die geprobeerd te doorgronden. Maar zij zijn uitermate kritisch en vrezen een nieuw Amare-debacle, blijkt uit hun eindrapportage.
Zo zijn er nog veel onzekerheden rondom de toekomstige warmtevoorziening in Zuidwest en is het onduidelijk of de gemeente de ambitie kan waarmaken om woningen van het gas af te halen. 'De uitwerking van deze ambitie is in belangrijke mate afhankelijk van factoren die nog onzeker zijn', constateren de raadsrapporteurs.
Zo loop de aanleg van warmtenetten, zoals WarmtelinQ, bijvoorbeeld vertraging op. 'Hierdoor is onzeker of de infrastructuur die nodig is voor grootschalige warmtevoorziening tijdig beschikbaar komt.' Ook netcongestie is een groot risico voor de ontwikkelingen in Zuidwest.
Desondanks is er geen alternatief scenario uitgewerkt. Tijdelijke oplossingen worden daardoor mogelijk noodzakelijk. 'Het risico ontstaat op inefficiënte investeringen', stellen de rapporteurs.
Den Haag wil Zuidwest een nieuwe toekomst geven. Reden is dat de wijk de afgelopen jaren is afgegleden. Veel mensen leven in armoede, hebben geen werk en een slechte gezondheid. Ook verkeren veel woningen in slechte staat.
Daarom wordt er de komende twintig jaar flink in de wijk geïnvesteerd. De bouwplannen springen hierbij het meest in het oog. Zo worden er duizenden woningen gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw en komen er 10.000 extra huizen bij. De eerste nieuwe woningen zijn een paar weken geleden opgeleverd.
Voor bewoners bestaat bovendien een 'aanzienlijke onzekerheid' over de betaalbaarheid van de warmtevoorziening.
'De toekomstige tarieven, de verdeling van kosten en de samenhang met stijgende woonlasten zijn nog onvoldoende inzichtelijk, terwijl juist in Zuidwest veel bewoners een relatief kwetsbare inkomenspositie hebben', staat er in het rapport.
Ondertussen ontbreekt het bij de gemeenteraad aan goed overzicht. 'Het probleem is niet alleen dat er veel stukken en dossiers zijn, maar dat de samenhang, hiërarchie, status en bestuurlijke functie van die stukken onvoldoende duidelijk zijn', schrijven de rapporteurs.
'Dat maakt toetsing moeilijk en verzwakt de positie van de raad. De aanbevelingen uit het Amare-rapport worden zo uit het oog verloren.'
Daarnaast klopt de volgorde van ontwikkelen niet. Regelmatig worden eerst deelprojecten voorgelegd 'om daarna een poging te doen om daar later alsnog een gebiedsverhaal omheen te bouwen', stelt het rapport. Oftewel: eerst wordt gekeken naar afzonderlijke bouwprojecten en pas daarna naar het grotere plaatje.
Dat is een risico, vinden de rapporteurs, omdat woningbouw daardoor niet langer onderdeel is van de gebiedsontwikkeling, maar prioriteit krijgt. 'Voorzieningen, zoals scholen, groen, openbaar vervoer en zorg lopen dan structureel achter de feiten aan.'
Den Haag Zuidwest scoort op heel veel punten slechter dan het gemiddelde van heel Den Haag. Zo moet een op de vijf huishoudens rondkomen van een inkomen op of het rond het sociaal minimum. Dat is twee keer zoveel als het gemiddelde van de hele stad.
Ook zitten er in Zuidwest twee keer zoveel mensen in de bijstand. Verder heeft 20 procent problematische schulden en is 46 procent laagopgeleid. Van de inwoners in Zuidwest heeft 30 procent een of meer lichamelijke beperkingen, terwijl dit in heel Den Haag gemiddeld 20 procent is.
Al met al zijn Martini en Van den Bos bezorgd over Zuidwest. De twee zijn aangesteld tot het einde van de raadsperiode en zwaaien dinsdagavond allebei af als raadslid. Na zich een jaar te hebben ondergedompeld in het project zijn ze er niet gerust op.
'Wij geven ruiterlijk toe dat het ons niet is gelukt om de gebiedsontwikkeling volledig te doorgronden', schrijven ze in hun nawoord. Ze hopen onderdelen van het project inzichtelijker te hebben gemaakt voor de gemeenteraad, zodat de raad beter vat krijgt op het project.
'Tegelijkertijd is het een teken aan de wand als twee raadsleden die bovengemiddeld veel van hun tijd aan dit dossier hebben besteed maar met moeite de gebiedsontwikkeling kunnen doorgronden. Hoe moet een gewoon raadslid, laat staan een inwoner, dit dan doen?' vragen zij zich af.
Martini en Van den Bos komen tot een zorgwekkende conclusie. 'De raadsrapporteurs zijn daarom van oordeel dat het onverantwoordelijk is om onverdroten door te gaan op de huidige ingeslagen weg. De lessen van Amare moeten toegepast worden en geen dode letter blijven.'
Source: Omroep West Den Haag