De Volkskrant luistert naar (nieuwe) podcasts en bespreekt er elke week een. De fictiepodcast Dit vuur brengt de twijfels, gewetensnood en hoogmoed van Robert Oppenheimer, uitvinder van de atoombom, heel dichtbij.
schrijft voor de Volkskrant over theater en podcasts.
‘Now I am become death, the destroyer of worlds.’ Deze beroemde woorden van natuurkundige Robert Oppenheimer zijn vaak geïnterpreteerd als morele wroeging omdat hij de atoombom uitvond. Tegelijkertijd bevat de uitspraak ook een zekere hoogmoed: wie op zo’n grote schaal kan vernietigen, kan zich meten met de goden.
Die dubbelzinnigheid is terug te horen in de prachtig vormgegeven fictiepodcast Dit vuur van Audiocollectief Nox. Schrijver en regisseur Luuk Imhann en componist Sietse Damen maakten eerder al podcasts over de atoombom: in 2022 Na het einde van de wereld, over het leven na de apocalyps, en in 2023 Nagasaki, over het wegvagen van de Japanse stad in 1945. In Dit vuur stellen ze de schepper van het almachtige wapen centraal – of is Oppenheimer vooral een vernietiger te noemen?
In de zesdelige serie met afleveringen van maximaal vijftien minuten horen we Oppenheimer (Barry Emond) in 1967 aan zijn sterfbed in gesprek met een verpleegkundige (Victoria Koblenko) die hem verantwoordelijk houdt voor de moord op honderdduizenden mensen. Maar we duiken ook in zijn hoofd en horen via een monoloog hoe hij herinneringen ophaalt en zich verliest in allerlei mythen.
Want Oppenheimer was een belezen man. In Dit vuur spiegelt hij zich onder andere aan Prometheus, een figuur uit de Griekse mythologie die het vuur stal van de goden en het aan de mensen schonk. Oppenheimer vraagt zich af: ben ik de man die vuur stal, uit vuur bestond of die plots het vuur uitvond? Af en toe klinkt Oppenheimers echte stem: ‘I am become death’, de huiveringwekkende uitspraak waarin hij schuld leek te bekennen.
Zoals in het eerdere werk van Audiocollectief Nox zijn tekst en muziek één meeslepend geheel. Dit keer bestaat de audiovormgeving vooral uit een koor dat klinkt als een massa schimmen die in Oppenheimers hoofd ronddolen – de zielen van de mensen die door zijn toedoen zijn overleden wellicht? Soms klinken ze licht en etherisch, soms zijn ze overweldigend, als een bom die tot uitbarsting komt.
Dit vuur vereist wel je volle aandacht; door het geluid van het verkeer of de afzuigkap dwalen je gedachten gemakkelijk af. Dat ligt ook aan de hoeveelheid mythen die Imhann je voorschotelt: de vergelijking tussen Oppenheimer en de bijbelse Eva voelt wat vergezocht. Dat kan ook aan het medium liggen: in audio werkt het beter om scènes te schetsen dan om abstracte ideeën in tekst over te brengen.
Maar het unieke sounddesign laat je op geslaagde wijze inleven in de twijfels, gewetensnood en hoogmoed van Oppenheimer. Hij was de vernietiger van werelden, maar dat hij ook een schepper was, valt niet te ontkennen. Hoe we omgaan met het vuur dat hij ons gaf, is een vraag die ons nog altijd kwelt.
Meer podcasts luisteren?
Op deze pagina vind je al onze podcast-recensies, handig doorzoekbaar op genre en aantal sterren.
Fictiepodcast
★★★★☆
6 afleveringen, door Audiocollectief Nox.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant