De Israëlische spionagedienst Mossad was ervan overtuigd dat het mogelijk was het Iraanse bewind ten val te brengen. Een plan om snel na het begin van de oorlog de Iraanse oppositie te mobiliseren werd omarmd door premier Benjamin Netanyahu.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Ook de Amerikaanse president Donald Trump hoopte dat het Israëlische plan voor een opstand, dat Mossad-baas David Barnea in januari aan de VS voorlegde, snel tot een einde van de oorlog zou leiden. Dit melden de New York Times en de Israëlische omroep Channel 12 op basis van gezaghebbende bronnen in Israël en de VS.
Na meer dan drie weken oorlog, duizenden bombardementen en de dood van belangrijke Iraanse leiders lijkt een opstand van de bevolking echter ver weg. Trump, die bij het begin van de oorlog de Iraniërs nog opriep de macht over te nemen, zegt nu ‘heel dichtbij’ het bereiken van de gestelde doelen te zijn.
Netanyahu erkende vorige week dat het bewind in Teheran ‘kan overleven’. ‘Als het overleeft, zal het een stuk zwakker zijn’, aldus de premier.
Netanyahu zou al na enkele dagen oorlog zijn frustratie hebben geuit dat het Mossad-plan niet werkte. Tijdens een veiligheidsvergadering zou hij hebben gewaarschuwd dat Trump kon besluiten de oorlog snel te beëindigen, omdat de Mossad-operaties nog niets hadden opgeleverd.
Volgens Amerikaanse en Israëlische functionarissen zou Netanyahu zijn optimisme over het slagen van het Mossad-plan hebben gebruikt om Trump ervan te overtuigen dat het instorten van het Iraanse regime een realistisch doel was.
Barnea hield in diverse vergaderingen Netanyahu en zijn belangrijkste ministers voor dat als het Iraanse leiderschap was onthoofd en de regering was verzwakt, de Mossad er wel voor kon zorgen dat de bevolking de straat zou opgaan. Het is niet duidelijk hoe de Mossad dit voor elkaar kon krijgen. De spionagedienst wist in de afgelopen twintig jaar echter tal van risicovolle operaties uit te voeren in Iran, zoals het vermoorden van belangrijke nucleaire wetenschappers.
Volgens Channel 12 hield Barnea wel enkele slagen om de arm. Zo zou hij erop hebben gewezen dat afzetting van het bewind enige tijd kon gaan duren. Hoge Amerikaanse functionarissen, maar ook medewerkers van andere inlichtingendiensten, deelden het optimisme over de haalbaarheid van het Mossad-plan echter niet.
Onder andere analisten van de Israëlische militaire inlichtingendienst en Amerikaanse inlichtingenfunctionarissen waren sceptisch dat de Iraniërs massaal in opstand zouden komen. Ook wezen hoge Amerikaanse militairen Trump erop dat de bevolking niet zou gaan demonstreren terwijl nog volop gebombardeerd werd.
Het weerhield de president er niet van om de Iraniërs op te roepen om in opstand te komen. Dat gebeurde toen hij de start van de oorlog bekendmaakte. ‘Neem de controle over je regering’, aldus Trump.
Gaandeweg kwam ook de president tot het besef dat regime change er niet in zat. ‘Dat is een enorme hindernis’, zei de president na twee weken oorlog, doelend op het feit dat ongewapende burgers het moesten opnemen tegen de zwaarbewapende veiligheidstroepen en milities.
Trump riep Koerdische milities ook op om vanuit Irak het noorden van Iran niet binnen te vallen om te helpen een opstand te ontketenen. Een van de onderdelen van het Mossad-plan was om deze Koerdische invallen te ondersteunen. Begin deze maand meldde CNN dat de Trump-regering in gesprek was met Koerdische strijdgroepen om ze te helpen in opstand te komen tegen Teheran.
De CIA zou hen moeten bewapenen. Ook sprak Trump met Koerdische leiders. Maar dit plan kwam niet van de grond. ‘Ik wil niet dat de Koerden binnenvallen’, aldus de president na een week oorlog. ‘Ik wil niet dat er Koerden gewond raken of gedood worden.’ Ook Koerdische leiders lieten toen weten niets te voelen voor gewelddadige acties vanuit Irak.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant