Franse gemeenteraadsverkiezingen Het radicaal-rechtse RN greep naast burgemeestersposten in Marseille en Toulon, maar won wel in tal van andere steden. Nu de municipales voorbij zijn, barst de campagne voor de presidentsverkiezingen van 2027 los.
De linkse Emmanuel Grégoire wordt burgemeester in Parijs.
Ondanks serieuze concurrentie van rechtse en soms radicaal-rechtse uitdagers, blijven de grootste Franse steden in handen van linkse burgemeesters. Dat is de belangrijkste conclusie van de tweede en laatste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen, deze zondag. De eerste ronde vond een week geleden plaats. De regel is dat als daarbij geen enkele kandidaat minstens 50 procent van de stemmen haalt, opnieuw wordt gestemd tussen alle kandidaten die 10 procent behaalden.
In Parijs (ruim 2 miljoen inwoners), al 25 jaar in handen van de Parti Socialiste (PS), wordt socialist Emmanuel Grégoire burgemeester. Grégoire was locoburgemeester van de huidige maire Anne Hidalgo, die vooral bekend is van haar verstrekkende vergroeningsbeleid en na twee termijnen vertrekt als burgermoeder van de hoofdstad. Grégoire won zondag ruim van de mediagenieke en omstreden oud-cultuurminister Rachida Dati van het rechtse Les Républicains (LR); de derde kandidaat van het radicaal-linkse LFI haalde nog geen 10 procent van de stemmen. Om te onderstrepen dat Parijs groen en links blijft, fietste Grégoire zondagavond voor het oog van de camera’s over door Hidalgo aangelegde fietspaden naar het Hôtel de Ville.
In Marseille (880.000 inwoners) stond de zittende, socialistische burgemeester Benoît Payan (sinds 2020 in functie) na de eerste ronde nek-aan-nek met Franck Allisio van het radicaal-rechtse partij Rassemblement National. Maar net als partijgenoot Grégoire won Payan zondag met overmacht: 55 procent tegenover 40 procent van de stemmen. Hierbij werd hij geholpen door het feit dat Sébastien Delogu van LFI zich had teruggetrokken – Payan weigerde samen te werken met de radicaal-linkse kandidaat en Delogu wilde waarschijnlijk niet op zijn geweten krijgen dat Marseille in handen van radicaal-rechts zou belanden doordat hij (kansloos) in de race bleef.
In Lyon, met 520.000 inwoners de derde stad van Frankrijk, blijft Grégory Doucet van de groene partij EELV aan de macht. Doucet werd ruim herkozen nadat hij tussen de twee rondes, anders dan zijn collega’s in Parijs en Marseille, een bondje sloot met de kandidaat van LFI. Het is een opmerkelijke come-back want voorafgaand aan de verkiezingen werd verwacht dat Doucet – die net als Hidalgo bekendstaat om zijn vergaande vergroeningspolitiek – überhaupt niet herkozen zou worden.
Dat Doucet aanblijft als groene burgemeester is sowieso geen sinecure. Want terwijl bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2020 massaal groen werd gestemd, zijn zittende groene burgemeesters zondag in tal van steden afgestraft. Zo moet in Bordeaux (270.000 inwoners) de groene burgemeester Pierre Hurmic plaatsmaken voor centrum politicus Thomas Cazenave en ook in kleinere steden als Besançon, Straatsburg, Poitiers en Annecy zijn de zittende, groene burgemeesters niet herkozen.
Verder breidt het Rassemblement National zijn lokale macht uit door in kleine steden als Carcassonne, Orange en Menton te winnen – in Perpignan werd de zittende burgemeester Louis Aliot al in de eerste ronde herkozen. Maar de partij van Marine Le Pen en Jordan Bardella grijpt naast zeer gewilde burgemeestersposten in Marseille en Toulon en op nieuwszender FranceInfo wordt zondagavond voorzichtig geconcludeerd dat het front républicain (waarbij niet-radicale kiezers tactisch stemmen om winst van RN te voorkomen) nog altijd standhoudt. Partijleider Bardella ziet dat graag anders: zondagavond sprak hij van „de grootste doorbraak van onze geschiedenis”. Ook omdat hij voor het gemak de winst van Éric Ciotti in Nice (350.000 inwoners) meetelt: die voormalig partijleider van de rechts-conservatieve partij Les Républicains heeft tegenwoordig een eigen partijtje dat samenwerkt met het RN.
Bij de verschillende toespraken die zondagavond werden gehouden, werd duidelijk dat hoewel de gemeenteraadsverkiezingen nog nauwelijks achter de kiezen zijn, de campagne voor de presidentsverkiezingen van voorjaar 2027 is losgebarsten. Neem de speech van Bardella, die zich zeer presidentieel opstelde in een donker pak voor een Franse vlag en zei dat de uitslagen een „een uitdrukking zijn van een diepgaande verschuiving en een steeds krachtiger momentum ten gunste van onze ideeën” – een opstapje naar het Élysée.
Ook andere politici van wie bekend is dat ze volgend jaar een gooi willen doen naar het presidentschap blikten subtiel of minder subtiel vooruit op deux mille vingt-sept. Zo leek de herkozen burgemeester van Le Havre, oud-premier en Macron-getrouwe Édouard Philippe, niet alleen zijn stadgenoten maar alle Fransen toe te spreken toen hij beloofde de komende jaren „de extreme partijen” te vernietigen en „hoop terug te zullen geven”. Bruno Retailleau, voorzitter van Les Républicains die in een aantal van oudsher linkse steden zoals Clermont-Ferrand won, wond er nog minder doekjes om door te zeggen persoonlijk „klaar te staan voor de republiek en voor het Frankrijk waarvan wij houden”. Ook voorzitter van Macrons partij Renaissance Gabriel Attal zei dat „u op mij kunt rekenen”.
Het is een voorproefje van hoe sterk de presidentsverkiezingen de Franse agenda’s de komende maanden zullen domineren. En niet zonder reden: terwijl de geopolitieke situatie zeer instabiel is moet president Emmanuel Macron na twee termijnen afzwaaien. Een gedoodverfde opvolger is er niet, dus de race is volledig open. Het RN voert momenteel de peilingen aan en ongeveer iedere andere Franse politicus lijkt degene te willen zijn die Frankrijk uit de handen van radicaal-rechts redt.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag