Twee Iraanse voltreffers op twee Israëlische buurstadjes hebben zaterdag zo’n tweehonderd mensen verwond. Een nucleaire installatie die het doelwit zou zijn geweest, werd niet geraakt. Donald Trump stelt Iran een ultimatum: de Straat van Hormuz moet binnen 48 uur open.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Trump zaaide verwarring met tegenstrijdige uitspraken over de oorlog. Vrijdag meldde hij dat de VS de oorlog gingen ‘afwikkelen’, wat optimisten interpreteerden als een naderend einde aan het geweld. Enkele uren later gooide hij een bericht op Truth Social met tegenovergestelde strekking: daarin eiste hij dat Iran de Straat van Hormuz zou openen, ‘volledig en zonder dreigementen’ en binnen 48 uur. Als Iran dat ultimatum zou negeren, zouden de VS Iraanse energiecentrales vernietigen, ‘te beginnen met de grootste’.
De Amerikaanse president suggereert al weken dat de oorlog zo goed als gewonnen is. Vrijdag zei hij tegen journalisten dat de marine, de luchtmacht en de voorraden raketten ‘vernietigd’ waren. Een paar uur later stelde hij op Truth Social zijn ultimatum van 48 uur (tot even na maandag middernacht). Iran reageerde onmiddellijk met tegenaanvallen waarbij ‘alle infrastructuur, ook van energie en informatietechnologie, en ontziltingsinstallaties doelwit zullen worden’. Iran dreigde zondagmiddag met een ‘onomkeerbare reactie’ als de VS energiecentrales bombarderen.
De oog-om-oogreflex leidde dit weekeinde ook tot beschietingen tussen Iran en Israël. Zaterdag drongen twee Iraanse ballistische raketten door de Israëlische luchtverdediging en explodeerden in de Zuid-Israëlische steden Arad en Dimona, op zo’n 30 kilometer van de Dode Zee. Bij de explosies raakten bijna tweehonderd mensen gewond, van wie er zondag nog 36 in het ziekenhuis lagen.
Bij Dimona ligt volgens de BBC een ‘topgeheim’ Israëlisch nucleair centrum, dat het doelwit van de Iraanse raketten zou zijn geweest. Dat doelwit werd gemist. Volgens het Israëlische leger zou het gaan om ‘doodgewone en niet zo bijzondere raketten’. Het leger zegt doorgaans 90 procent van de Iraanse raketten en drones te onderscheppen.
De staatsomroep van Iran zei met de aanval op Dimona wraak te hebben willen nemen voor Amerikaanse bombardementen op de Iraanse verrijkingsinstallatie Natanz. Als reactie op de twee Iraanse voltreffers in het zuiden beschoot Israël zondag op zijn beurt opnieuw de Iraanse hoofdstad Teheran met raketten.
Twee andere Iraanse raketten die doel misten, veroorzaakten wereldwijd grotere opschudding. Ze waren bedoeld voor Diego Garcia, een eiland in de Indische Oceaan waarop zich een grote Brits-Amerikaanse legerbasis bevindt. Diego Garcia is zo’n 4.000 kilometer van Iran verwijderd. Normaal kwamen Iraanse raketten niet verder dan 2.000 kilometer, maar deze twee zouden bijna twee keer zo ver hebben gevlogen. Een van de twee werd neergehaald, de ander viel in zee. Hoe ver ze hadden gevlogen werd niet bekendgemaakt, maar de opschudding wees erop dat het verder dan 2.000 kilometer was.
Eyal Zamir, bevelhebber van het Israëlische leger, zei meteen: ‘Nu beschikken ze over raketten die Londen, Parijs of Berlijn kunnen bereiken.’ Waarmee hij maar wilde zeggen dat de wereld nu zelf kon zien dat Iran een bedreiging voor de hele wereld vormde, en niet alleen voor het Midden-Oosten. De Britse minister Steve Reed sprak later geruststellend dat geen enkele Iraanse raket het Verenigd Koninkrijk kon bereiken, maar ook hij wilde niet zeggen hoe ver ze dan wel konden vliegen.
Het ultimatum was volgens analyses het eerste teken dat Trump de sluiting van de straat van Hormuz serieus neemt. Tot dan toe had Trump weinig aandacht besteed aan het gebied, waardoor 20 procent van alle olie van de wereld wordt vervoerd.
Iran heeft de smalle straat zo goed als afgesloten. Het scheepvaartverkeer is tot stilstand gekomen en brandstofprijzen zijn wereldwijd al tientallen procenten gestegen. Iran ontkent de afsluiting en zegt dat die alleen geldt voor ‘schepen van vijanden’. Andere schepen, bijvoorbeeld van China, India en Pakistan, kunnen volgens Iran ongestoord de Perzische Golf in en uit varen.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant