In het Duitse Gangelt werd zaterdag een internationale rampenoefening gehouden met ongeveer 700 hulpverleners en 65 figuranten uit drie landen. ‘Deze hulpverleners hebben dezelfde bloedgroep, maar spreken niet dezelfde taal.’
is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
Stephan heeft bloedrode handen. Afgelopen nacht beschilderde hij 65 vrijwilligers met ernstige afwijkingen. Hij somt op: ‘Botbreuken, hoofdwonden, braaksels en één afgereten arm met een pomp waardoor er voortdurend bloed uitgutste.’
Stephan Zdrojewski werkt voor het Duitse Rode Kruis. Zijn 65 Nederlandse en Duitse ‘slachtoffers’ liggen verspreid op het wegdek van de Kreisstrasse, de rondweg die door asperge- en aardappelvelden rond het Duitse dorpje Gangelt loopt. Helemaal vooraan op het asfalt staat een gecrashte tankwagen waarvan de tank dikke rookwolken uitspuwt. Erachter ronkt de stationair draaiende motor van een touringcar vol bebloede acteurs, her en der liggen tientallen gewonden tussen een reeks autowrakken, die deze vroege zaterdagochtend zogenaamd keihard op elkaar zijn gebotst.
Als gevolg daarvan ging om 08.15 uur in veel meldkamers in Duitsland, België en Zuid-Limburg het alarm en rukten zevenhonderd hulpverleners in 29 voertuigen met toeters en bellen uit om Stephans vrijwilligers te redden. Gangelt was gewaarschuwd: de inwoners wisten dat dit ging gebeuren en konden, ondanks het aanhoudend geloei van sirenes, rustig uitslapen.
Operatie ‘Räder auf dem Weg’ – ‘wielen op de weg’ – is de eerste grootschalige crisisoefening in de grensregio Maas-Rijn sinds 2018, een vierjaarlijkse internationale rampenoefening die in 2022 niet doorging vanwege corona.
Dus ‘dit is hard nodig’, zegt Petro Winkens, manager crisisbeheersing en plaatsvervangend directeur van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg, die netjes achter het rood-witte afzetlint blijft staan. ‘Deze hulpverleners hebben allemaal dezelfde bloedgroep, maar spreken niet dezelfde taal.’
Zuid-Limburg grenst maar 6 kilometer aan Nederland en 300 kilometer aan het buitenland, legt hij uit. En ‘wanneer elke seconde telt, is snelle en adequate hulp van doorslaggevend belang’. Volgens Nederlands protocol moet hij samenwerken met de Veiligheidsregio Breda, maar ‘die hebben een aanrijtijd van tweeënhalf uur, de Duitsers en Belgen zijn natuurlijk veel sneller’. En zeker hier, op de as Maasmechelen-Sittard-Gangelt waar Limburg, met zo’n acht kilometer, bijna op z’n smalst is.
Voorbeelden van crises die snelle internationale hulp vergden zijn de ingestorte Wilhelminatoren in Valkenburg vorig jaar, ‘waarbij veel slachtoffers hadden kunnen vallen’, zegt Winkens. Ook bij de overstromingsramp in Zuid-Limburg, België en Noordrijn-Westfalen in 2021 was intensieve samenwerking en kennisdeling over de waterstanden noodzakelijk.
Bovendien, benadrukt de crisismanager, neemt de internationale dreiging toe. ‘Stel: er komt oorlog aan de oostgrens van Europa. De Europese autoriteiten hebben afgesproken dat in zo’n scenario de Duitsers in het oosten gewonden ophalen, en wij die slachtoffers in het westen aan de grens overnemen en naar ziekenhuizen transporteren. In zulke situaties is het goed om elkaar en elkaars procedures bij voorbaat goed te kennen, zodat alles in de hele keten goed aansluit.’
Een klein uur na de Duitse brandweerwagens en ambulances arriveert een colonne hulpverleningsvoertuigen met zwaailichten en sirenes uit België en Nederland. Vanaf het viaduct kijken wandelaars toe hoe ook zij uit hun auto’s springen en met zuurstofmaskers op naar de lichamen rennen die op het wegdek liggen: volgens de melding lekt de brandende tankauto giftige chemicaliën. De operatie is lang voorbereid en oogt als een gesmeerde actie. Met ziekenhuizen in de Euregio Maas-Rijn zijn afspraken gemaakt over verdeling van de slachtoffers.
Al die samenwerkende hulpverleners spreken dus niet dezelfde taal, waarmee Petro Winkens bedoelt dat elke nationale brandweer, politie en ambulancedienst zijn eigen regels en werkwijze heeft. ‘Een Nederlandse ambulance heeft bijvoorbeeld medicatie aan boord die valt onder de Nederlandse drugswetgeving’, zegt hij. ‘Die mag niet zomaar de grens over.’
Daarom hebben Nederland, Duitsland en België convenanten gesloten die samenwerking bij grote rampen en crisissituaties mogelijk maken. Die convenanten schrijven voor wat in rampscenario’s allemaal is verplicht of toegestaan, en dat de deelnemende landen de voorschriften oefenen in de praktijk. Daarom staat hier vandaag in Gangelt een leger journalisten verslag te doen en beeldopnames te maken van een niet gebeurd groot ongeluk.
‘Wij coördineren de samenwerking met België en Duitsland’, zegt Giulia Stroink, programmamanager van Emric, dat staat voor Euregio Maas-Rijn Incidentbestrijding en Crisismanagement. Giulia spreekt in een witte partytent op een weiland naast de rokende tankwagen. Hier worden de hulpverleners aangestuurd en kunnen alle betrokkenen koffiedrinken en lunchen.
‘Wij zijn bij Emric maar met z’n drieën’, zegt Stroink. ‘Maar wij regelen dat bij een crisis duidelijk is wie de leiding heeft, welke informatie aan wie wordt doorgegeven, en dat de internationale meldkamers goed samenwerken.’ Daarvoor worden, naast de vierjarige rampenoefeningen, ook netwerkbijeenkomsten en themadagen georganiseerd.
In 2018, tijdens de laatste grote rampenoefening op het spoorwegemplacement in Aken, bleek dat nog niet alles gesmeerd liep. Sindsdien is de onderlinge communicatie en afstemming over de verschillende procedures verbeterd.
‘Precies dat, die verbeteringen, oefenen wij vandaag’, zegt crisismanager Petro Winkens. ‘Het ziet er niet leuk uit, al die lichamen op de weg, maar dat is het wél. Wij zijn hulpverleners in hart en nieren. Hier gebeurt in de praktijk wat wij dagelijks op kantoren allemaal regelen. En, anders dan wat wij gewend zijn, zijn dit geen echte slachtoffers, hè. Die worden zometeen afgeschminkt, en dan gaan ze vrolijk weer naar huis.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant