In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan elke zondag over wat hem opvalt. Deze week: grootschalige batterijen schieten als paddenstoelen uit de grond. De komende jaren gaat dat ons energiesysteem wéér flink veranderen, en dat is goed nieuws.
Bijna een jaar geleden schreef ik in deze rubriek een optimistisch stukje over de snelle groei van batterijopslag in ons energiesysteem. Dat optimisme is een jaar later nog springlevend, want het aantal batterijen blijft toenemen.
Journalistiek gezien is het helaas geen onderwerp dat zich leent voor geweldige reportages. Ik ben inmiddels bij aardig wat batterijprojecten op bezoek geweest, maar er valt eigenlijk weinig aan te zien. Rijen zeecontainers, een beetje gezoem, dat is het wel zo'n beetje. Het is altijd maar hopen dat er nog ergens een keet met koffie staat.
Deze week was ik in Muntendam, waar de bouw van een van de grootste batterijsystemen van het land nog moet beginnen. Dus stond ik met een groepje journalisten en energiedeskundigen te kijken naar een kaal veld op een troosteloos industrieterrein.
Geen lust voor het oog, maar we hebben het hier wel over een van de belangrijkste ontwikkelingen op energiegebied. Deze batterij komt straks terecht in een gebied met veel zonne- en windparken. Vooral op zonnige middagen moeten die nu vaak worden stilgezet, omdat ze te veel energie opwekken en de marktprijs voor stroom nul of zelfs negatief wordt. 's Avonds hebben we juist weer veel stroom nodig en gaan gascentrales aan.
Batterijen zijn de "perfecte match" om te voorkomen dat de overtollige groene stroom wordt weggegooid, zegt Koen Broess van S4 Energy, het bedrijf dat de batterij gaat bouwen. "Straks kunnen we die stroom 's avonds weer teruggeven aan het net als het nodig is." Dat moet jaarlijks 130.000 ton CO2 schelen, vergelijkbaar met de uitstoot van 75.000 auto's.
Inmiddels is duidelijk dat je met zo'n grote batterij ook nog een aardig centje kan verdienen. De kosten om er een te bouwen zijn de afgelopen jaren steeds verder gedaald en de potentiële inkomsten zijn aanzienlijk.
Dat geldt nog eens extra sinds de VS en Israël de oorlog tegen Iran zijn begonnen. Het zorgde ervoor dat de gasprijs steeg, waardoor ook stroom in de piekuren duurder werd. Ondertussen dalen de marktprijzen voor stroom in de middag, omdat de lente is begonnen en we op zonnige dagen weer een overschot aan zonne-energie produceren.
Zulke grote prijsverschillen op één dag zijn precies waar eigenaren van batterijen op zitten te wachten: zij kunnen 's middags goedkoop opladen en 's avonds voor de hoofdprijs hun stroom kwijt. De inkomsten van Nederlandse batterijsystemen verdubbelden sinds het begin van de Iranoorlog, becijferde Aurora Energy Research.
Toch klinkt in de batterijsector ook gemor. In Nederland moeten uitbaters van batterijparken betalen voor hun aansluiting op het stroomnet, terwijl ze in sommige andere EU-landen zijn uitgezonderd. "Je ziet dat veel bedrijven investeren in België of Duitsland, omdat de voorwaarden daar gunstiger zijn", zegt Robert Kleiburg van branchevereniging Energy Storage NL.
Dat valt volgens Simone van Gendt wel mee. Zij is namens Rabobank betrokken bij de financiering van batterijparken en ziet dat elk land zijn eigen voor- en nadelen heeft. "In landen waar ze die nettarieven niet hebben is er nu discussie of ze er toch nog gaan komen", zegt zij. "Daar zijn ze achteraf misschien iets te royaal geweest."
Volgens Van Gendt is vooral stabiel en voorspelbaar overheidsbeleid belangrijk. Net als een ontwikkelaar die zijn zaakjes op orde heeft. Om een batterijproject van de grond te krijgen moet alles op zijn plaats vallen: aankoop van grond, vergunningen, ruimte op het stroomnet en financiering.
Op steeds meer plekken blijkt dat te lukken. Netbeheerder TenneT is druk bezig om nog veel meer 'restruimte' op het net te verdelen onder stroomgebruikers die de stroomspits kunnen vermijden. Het gaat dan vooral om grote batterijen die de files op het net juist kunnen helpen bestrijden.
Dat zal ook onze afhankelijkheid van gas verder te doen afnemen. Geen overbodige luxe, nu de prijs alwéér omhoog schiet door geopolitieke ontwikkelingen. Onlangs schreef ik nog dat het gasvrij verwarmen van woningen steeds weer langzamer blijkt te gaan dan we zouden willen. Gelukkig zit de vaart er in de wereld van batterijen wél in.
Vanwege zijn klimaatangst bestelt Adam een therapeutische lamp. Als hij het bijbehorende servicenummer belt en aan de andere kant van de lijn de stem van Tina hoort, springt de vonk meteen over. Zo begint Peak Everything, de eigenzinnige klimaatromcom van de Canadese regisseur Anne Émond.
Uiteraard blijven de twee niet lang gescheiden door de telefoonlijn en komt het gedoodverfde stel al snel in grappige en minder grappige situaties terecht. Vooral een scène waarin ze samen de band van een SUV leksteken is hilarisch, terwijl er in de dramatische scènes ruimte is om stil te staan bij de klimaatcrisis die Adam zo raakt. Nu in de bioscoop.
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kan me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen