Zondag volgt de beslissende ronde van de Franse gemeenteraadsverkiezingen. De allianties die partijen voor die tweede ronde smeden, zijn cruciaal. Voor de uitslag en als test van wat werkt in de aanloop naar de race om het presidentschap in 2027.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Alle burgemeesterskandidaten die afgelopen zondag in de eerste ronde minstens tien procent van de stemmen binnenhaalden, mogen door naar de finale. Toch hebben talloze kandidaten zich inmiddels teruggetrokken: in Frankrijk is het gebruikelijk om tussen beide rondes allianties te smeden. Linkse partijen doen dat van oudsher om radicaal-rechts de pas af te snijden, maar ook rechts zoekt samenwerking vanuit de tegenovergestelde ambitie.
Zo kan alles nog veranderen na de eerste stembusgang. Het maakt de uitslag van komende zondag, bij de beslissende tweede ronde, extra spannend. Op de achtergrond speelt mee dat de presidentsverkiezingen al over een jaar plaatsvinden. Dat maakt de gemeenteraadsverkiezingen tot een uitstekende proeftuin: landelijke partijen testen lokaal of kiezers hun samenwerking met anderen waarderen of afstraffen.
Dit zijn de drie strijdtonelen om zondag in de gaten te houden:
Vanwege het gewicht en de uitstraling van de hoofdstad zijn de ogen zondag allereerst gericht op Parijs. In de peilingen gaan de rechtse oud-minister Rachida Dati (Les Républicains) en Emmanuel Grégoire, kandidaat namens de alliantie van linkse partijen, nek aan nek.
Dat heeft Dati mede te danken aan de samenwerking met de lijst van centrumkandidaat Pierre-Yves Bournazel, de man die ze in de campagne nog ‘de belichaming van het domste rechts ter wereld’ noemde. Maar de score in de eerste ronde – Dati haalde 25,46 procent van de stemmen tegenover 37,98 voor haar linkse tegenspeler – heeft de kaarten herschud. Bournazel accepteerde het samenvoegen van beide lijsten om rechts een kans te geven, maar weigert persoonlijk samen te werken met Dati en trok zich terug van de lijst.
Mocht Dati zondag winnen, dan betekent dat een keerpunt voor Parijs na 25 jaar links bestuur. Reuring gegarandeerd, want in september staat Dati terecht vanwege verdenking van corruptie en machtsmisbruik in haar voormalige rol als Europarlementariër.
In de tweede stad van Frankrijk staat de kans op een historische doorbraak voor radicaal-rechts op het spel. De grootste gemeente die Rassemblement National (RN) tot dusver in handen heeft is Perpignan, met zo’n 125 duizend inwoners fors kleiner dan de grofweg 900 duizend Marseillais. In de door drugsgeweld geplaagde stad krijgt RN steeds meer voet aan de grond met nadruk op veiligheid en orde.
RN-kandidaat Franck Allisio neemt het op tegen zittend burgemeester Benoît Payan, kandidaat namens linkse partijen afgezien van La France Insoumise (LFI). Die radicaal-linkse partij ligt al langer onder vuur vanwege de polariserende stijl van diens voorman Jean-Luc Mélenchon.
Linkse partijen nemen deze verkiezingen steeds vaker afstand van LFI, mede vanwege recente uitspraken die als antisemitisch worden gezien, en de vermoedelijke betrokkenheid van partijleden bij de recente dood van de nationalistische activist Quentin Deranque in Lyon.
Anders dan in Parijs trok LFI-kandidaat Sébastien Delogu in Marseille zich voor de tweede ronde terug om Payan te steunen tegen radicaal-rechts (in de hoofdstad bungelt Sophia Chikirou van LFI onderaan in de peilingen).
Twintig jaar lang waren ze bevriend: zittend burgemeester van Nice Christian Estrosi en zijn belangrijkste uitdager Éric Ciotti. Ze waren beiden prominent actief bij de voorloper van Les Républicains, de klassiek-rechtse partij van Frankrijk. Nu staan ze elkaar naar het leven in een zeldzaam smerige verkiezingsstrijd aan de Côte d’Azur vol persoonlijke aanvallen.
Het parcours van beide politici toont het dilemma van Les Républicains (LR) over de richting van de partij. Naar het midden, waar het kamp-Macron graag partijleden wegkaapt? Of richting de flanken, aanschurkend tegen radicaal-rechts? Ciotti deed het laatste: in 2024 werd hij als partijleider van LR uit zijn functie gezet na de aankondiging van samenwerking met Rassemblement National. Nu leidt hij zijn eigen partij met vergelijkbare harde anti-immigratierethoriek.
Estrosi verliet in 2021 LR voor middenpartij Horizons, steunpilaar van de president. De huidige partijleider van LR trok zijn steun voor Estrosi in. Met 45 procent van de stemmen gooit Ciotti hoge ogen in de peilingen, ten opzichte van de 33 procent voor zijn voormalig mentor Estrosi.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant