Nederlanders zijn minder overmatig gaan drinken, blijkt uit nieuw onderzoek. In de afgelopen 25 jaar is het aantal zware drinkers zelfs gehalveerd. Lezers vroegen zich af hoe dat zo is gekomen. Komt dat door dry january, of kijken we anders naar alcohol?
In 2025 was 6,7 procent van de Nederlandse volwassenen een zware drinker. Ten opzichte van 2001 is dat aandeel meer dan gehalveerd, en sinds 2022 daalt het percentage zware en overmatige drinkers elk jaar verder naar een nieuw laagterecord.
Volgens Peter de Wolf, directeur van Stichting Verantwoorde Alcoholconsumptie (STIVA), is de afname geen toeval. "Het is een maatschappelijke beweging. Mensen denken bewuster na over sporten en voeding. De vraag vanuit de consument naar een gezonde levensstijl zorgt daarvoor."
De sociale norm rondom drinken verandert zichtbaar, benadrukt De Wolf. "De tolerantie ten opzichte van buitensporig drinken is afgenomen. Het is op feestjes wat minder done om dronken naar huis te gaan." Drinken is en blijft een sociale activiteit, op verjaardagen, bij borrels en tijdens het uit eten. Juist daardoor heeft de veranderende norm zoveel effect, zegt De Wolf.
Campagnes en het Nationaal Preventieakkoord hebben bijgedragen, maar De Wolf waarschuwt voor overschatting van de rol van de politiek. "Het maken van beleid betekent niet dat je iets op grote maatschappelijke schaal voor elkaar krijgt. De grootste winst is dat de consument zelf maat weet te houden."
Hij is dan ook optimistisch over de toekomst. "De komende vijftien jaar zal het overmatig drinken verder constant dalen, daar ben ik van overtuigd." De doelstelling om zwaar tot overmatig drinken ruim voor 2040 onder de 5 procent te krijgen, haalt Nederland volgens hem zonder revolutionaire maatregelen.
Gedragswetenschapper Roel Hermans ziet dezelfde trend, maar er moet volgens hem nog veel gebeuren. Toegenomen kennis over de schadelijke effecten van alcohol en de bredere gezondheidsbeweging spelen een rol, zegt hij.
"Gezond leven is hot and happening. Het is een miljoenenindustrie geworden, van supplementen tot smartwatches." Ook dry january en het groeiende aanbod van coaches en boeken over stoppen met drinken dragen bij aan de bewustwording, al waarschuwt Hermans voor al te groot optimisme.
Er is van een echte culturele omslag nog geen sprake, benadrukt hij. "Bewust zijn betekent niet dat je daadwerkelijk minder drinkt. Alcohol is zo ingebed in onze samenleving; het is een bindmiddel, net zoals eten. Het is niet enorm omgedraaid." Drinken hoort bij feestjes, recepties en op het terras, en dat is volgens Hermans de afgelopen tijd niet drastisch veranderd.
Zijn grootste zorg is de beschikbaarheid. Zolang alcohol makkelijk verkrijgbaar is en overal aangeboden wordt, blijft gedragsverandering lastig. Cijfers lijken dat te bevestigen: het aantal wekelijkse alcoholaanbiedingen in supermarkten verdubbelde sinds 2020.
"Alcohol geeft nog altijd een beloningseffect, vergelijkbaar met fastfood", zegt Hermans. "Mensen weten heus wel dat het niet goed voor ze is, maar drinken levert iets op: ontspanning, gezelligheid, routine. Dat gewoontegedrag wordt vaak onderschat. Een keertje minderen is het punt niet, daadwerkelijk minderen of stoppen is de uitdaging voor veel mensen."
Volgens het nationale kennisinstituut Trimbos moeten we de laatste 6,7 procent van de volwassen bevolking niet onderschatten: dat zijn nog altijd ruim een miljoen mensen die overmatig of zwaar drinken.
Vooral de situatie onder jongvolwassenen baart Trimbos zorgen. Onder 20-tot-24-jarigen drinkt, ondanks de afname, nog steeds ruim een op de tien overmatig en zelfs een op de zes zwaar. Deze groep loopt extra risico: de hersenen zijn tot het 25e levensjaar nog in ontwikkeling en alcohol kan die ontwikkeling verstoren. Jongvolwassenen zijn bovendien relatief vaak betrokken bij geweld, overlast en verkeersongevallen waarbij alcohol een rol speelt.
De opkomst van alcoholvrije dranken biedt wel perspectief. Het gebruik van alcoholvrij bier groeide van 9,6 procent in 2018 naar 16,7 procent in 2024, wat erop wijst dat consumenten steeds vaker bewust kiezen voor een alternatief. Die trend lijkt zich te beperken tot alcohol. Onderzoek laat niet zien dat Nederlanders in plaats daarvan vaker drugs gebruiken, zegt Trimbos.
Source: Nu.nl algemeen