Umberto Bossi zette in de jaren negentig de Italiaanse politiek op stelten met provocerende retoriek. Tegen migratie, tegen de Europese Unie en vooral tegen de centrale regering in Rome, die hij steevast aanduidde als ‘de dief.’ Bossi overleed vrijdag op 85-jarige leeftijd in het Noord-Italiaanse Varese.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Met zijn onafscheidelijke sigaar, grove uitspraken en slonzige kleding bestormde de gesjeesde medicijnenstudent Umberto Bossi namens ontevreden kiezers midden jaren tachtig het politieke toneel. Niet in Rome, waar de centrale regering zetelde die Bossi zo verafschuwde, maar in het noorden van Italië.
Zijn partij Lega Nord was uit op afsplitsing van het welvarende noorden. Daar werd immers het belastinggeld verdiend waarmee het armere zuiden overeind werd gehouden, vond Bossi. Hij droomde van een Noord-Italiaanse republiek die zich zou uitstrekken van Turijn tot Venetië, die hij Padanië doopte.
Vanuit zijn geboortestreek Lombardije smeedde Bossi vanaf 1991 verschillende Noord-Italiaanse splinterpartijen samen tot een snelgroeiende partij. Toen het niets werd met de onafhankelijke republiek Padanië richtte Bossi zich op het vergroten van regionale autonomie voor het noorden.
Alles wat de felle Bossi zei was omstreden. Hij noemde migranten ‘bingo bongo’s’ waarop de Italiaanse marine wat hem betreft gerust ‘met kanonnen’ mocht schieten, noemde de Europese Unie ‘een communistisch bankiersnest’ en zei dat hij het liefst ‘zijn reet zou afvegen met de Italiaanse vlag.’
Voor die laatste uitspraak werd hij in 1997 veroordeeld tot zestien maanden voorwaardelijke gevangenisstraf wegens het beledigen van het nationale dundoek. Een jaar later stond hij opnieuw voor de rechter op verdenking van opruiing nadat hij zijn aanhang had opgeroepen ‘te jagen’ op politieke tegenstanders.
Dertig jaar lang was Bossi als gezicht van rechts Italiaans populisme niet weg te denken uit de politiek. Meestal zat hij in het parlement, maar hij was ook twee maal minister in kabinetten van mediamagnaat Silvio Berlusconi, een andere rechtse populist. Bossi maakte Berlusconi groot, maar hij liet de man die hij spotttend Berluskaiser noemde ook vallen, met kabinet en al.
Bossi stond in 2002 aan de wieg van strenge maatregelen tegen migratie, zoals patrouilles aan de kustlijn om buitenlanders op te sporen die zonder geldige verblijfspapieren aan land probeerden te komen.
Even leek het gedaan met Bossi nadat hij in 2004 werd getroffen door een zware beroerte. Hij had daarna lang problemen met spreken en moest zijn ministerspost opgeven. In de luwte van het Europarlement, waar hij een zetel voor Lega Nord had maar vrijwel nooit kwam opdagen, werkte hij aan zijn politieke comeback.
In 2012 kwam Bossi ten val door corruptie. Het was niet de eerste keer dat de man die zijn aanhangers beloofde dat soort praktijken uit te roeien zelf zijn handen vuil maakte: in de jaren negentig werd hij al eens veroordeeld wegens het aannemen van smeergeld. Die schandalen zaten zijn carrière niet in de weg, tot hij moest aftreden als partijsecretaris omdat hij geld van de Lega Nord voor een verbouwing had gebruikt.
De huidige Italiaanse vicepremier Matteo Salvini, die na Bossi’s vertrek in 2013 partijleider werd, doopte de partij om tot Lega, zodat ontevreden mensen in het zuiden zich ook thuis zouden voelen bij de partij. Met de Lega als nationale partij hield Salvini het harde anti-migratiestandpunt als belangrijkste erfenis van Bossi in stand. Bossi was mordicus tegen deze naamsverandering. Hij bleef lid, maar maakte er geen geheim van soms op Berlusconi’s Forza Italia te stemmen.
In 2019 stopte Bossi, op dat moment senator, met de politiek wegens hartproblemen. De rechtse politieke elite betreurt zijn overlijden. Salvini, tegenwoordig vicepremier, beloofde zijn geestverwant in een boodschap op X dat de Lega ‘het pad zal volgen dat jij hebt uitgezet: dat van vrijheid.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant