Bij de gemeenteraadsverkiezingen wonnen anti-azc-partijen terrein. Het kabinet-Jetten, dat snel bijna veertigduizend extra opvangplekken moet creëren, krijgt er de handen vol aan, ook omdat het aantal mensen op de vlucht dreigt toe te nemen.
Richard de Mos is het gezicht van de gemeenteraadsverkiezingen. Niet alleen bevestigt zijn monsterzege in Den Haag dat de lokale partijen hun dominante positie behouden, ook deed de ex-PVV’er net als veel andere winnaars één duidelijke belofte: ‘Geen asielzoekers meer opvangen in deze stad.’
Een dag na de glorieuze overwinning van De Mos rekent zijn campagneleider Coen Bom op coulance van de landelijke politiek: ‘Er zijn hier mensen die tot hun 32ste bij papa en mama wonen. Dat is toch niet de bedoeling? Wij hebben aantoonbaar een probleem. Ik hoop dat er nu eens geluisterd wordt naar zo’n signaal en dat er voor Den Haag een uitzondering wordt gemaakt.’
Het probleem is dat uit tal van andere gemeenten vergelijkbare signalen komen. Forum voor Democratie werd met de slogan ‘Azc nee, stem FVD’ in twee gemeenten de grootste: Velsen (8 zetels van de 35) en Epe (4 van de 23).
In Santpoort (gemeente Velsen) moet een asielzoekerscentrum komen en in Epe loopt het contract met het Fletcher-hotel deze maand af. In Hardenberg gaat het azc dicht en won Doen’22 met 10 zetels (van de 33). Belangrijk programmapunt: ‘Geen azc meer.’
Inwonerspartij Toekomst Houten won de verkiezingen in Houten met 11 zetels (van de 31). De partij is tegen een azc op de Essenkade. De PVV deed in slechts weinig gemeenten mee, maar won in Terneuzen (7 zetels van de 31), waar ook een azc inzet van de verkiezingen was.
D66-Kamerlid Robert van Asten ziet het als een uitgestelde erfenis van ex-PVV-asielminister Marjolein Faber. Die liet volgens de D66’er de asielopvang in de soep lopen, waardoor in heel het land de onvrede en onrust is gegroeid.
‘Er is hapsnapbeleid gevoerd waarbij gemeenten voortdurend werden overvallen, soms met touringcars vol gezinnen die midden in de nacht aankwamen’, aldus Van Asten, ex-wethouder in Den Haag. ‘Er was geen enkele landelijke rugdekking, minister Faber nam de telefoon niet eens op. Zo ontstaat er een crisissfeer en wordt het ook een item in verkiezingen.’
Van Asten prijst zich gelukkig dat CDA’er Bart van den Brink nu minister van Asiel is. Aan hem de taak om de rust terug te laten keren. Van Asten: ‘Het is geen gesneden koek, maar er zijn genoeg plekken waar azc’s sinds jaar en dag zijn ingebed in de gemeenschap zonder noemenswaardige problemen. Als we dat kunnen herstellen en tegelijkertijd forse maatregelen nemen om de instroom te beperken, zal er ook weer meer draagvlak ontstaan.’
Stabielere opvang en een lagere instroom: het zijn de twee pilaren waarop het asielbeleid van het kabinet-Jetten rust, maar er moet heel wat gebeuren voordat het bouwwerk staat.
Minister Van den Brink maakte onlangs bekend dat tal van gemeenten niet hebben voldaan aan de verplichting om een bijdrage te leveren aan de asielopvang – iets wat het vorige kabinet weigerde bekend te maken. Er moeten het komende jaar bijna veertigduizend extra plekken gevonden worden, waarvan ruim een kwart in Zuid-Holland. In het uiterste geval kunnen gemeenten gedwongen worden.
Het kabinet wil het niet zover laten komen en hoopt de ergste weerstand weg te nemen door ‘instroombeperkend’ beleid te voeren. VVD en CDA zien daarin een belangrijke rol weggelegd voor de door Faber geïnitieerde asielwetten, die volgende maand in de Eerste Kamer worden behandeld.
Als die worden aangenomen, wat de verwachting is, moet vooral de gezinshereniging afnemen. D66 ziet meer heil in het EU-migratiepact dat dit jaar ingaat en vreest juist dat de aanvullende nationale wetgeving tot uitvoeringsproblemen gaat leiden. Toch zal de partij zich erbij neerleggen als de Faber-wetten in de senaat een meerderheid halen.
De open vraag blijft of de impliciete belofte van het kabinet-Jetten om het aantal nieuwe asielzoekers te beperken bewaarheid gaat worden. Al geruime tijd melden zich zo’n achthonderd aanvragers per week bij de IND. Dat was voordat er een oorlog in Iran en nieuwe gewelddadigheden in Afghanistan uitbraken.
‘De realiteit is dat onze invloed soms heel beperkt is als er elders in de wereld een conflict uitbreekt’, erkent CDA-minister Van den Brink. ‘Tegelijkertijd is mijn belofte aan de gemeenten dat we alles op alles zetten om de instroom te beperken. Dat nemen wij heel serieus, maar wij nemen de Spreidingswet ook heel serieus en ik verwacht dat gemeenten dat ook doen.’
Aan eventuele dwangmaatregelen wil de minister nog niet denken. Van den Brink wijst er koeltjes op dat er eerst geformeerd moet worden in de gemeenten. ‘Colleges bestaan uit meerdere partijen, niet alleen uit partijen die bepaalde beloftes hebben gedaan over azc’s.’
Het lijkt een vingerwijzing naar Richard de Mos. Om een coalitie te vormen moet de ex-PVV’er samenwerken met partijen die hem voor de verkiezingen al verweten ‘lariekoek’ te verkopen over het opdoeken van alle asielopvang in Den Haag.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant