is wetenschapsjournalist en columnist van de Volkskrant.
Een van de gruwelijkste films die ik ooit heb gezien is Threads, uit 1984. Op papier heet het een drama, in de praktijk is het een maag omkerende poging om realistisch te zijn over de gevolgen van een atoomoorlog. Terwijl Amerika en de Sovjet-Unie slaags raken in Iran, gaat het leven eerst gewoon door. Een jong stel uit Sheffield bezichtigt een appartement en bedenkt dat het leuk zou zijn om het behang van de muren te pulken en alles wit te verven. Binnen een paar weken escaleert het conflict en valt de bom. Hij sterft snel, zij sterft langzaam.
Zelf was ik ook aan het klussen de afgelopen weken, terwijl het nieuws repte over Amerikaanse en Israëlische bommen op Iran, Iraanse bommen op het Midden-Oosten en hoe Rusland misschien Iran helpt. En tijdens het stuken van een wandje overviel het me ineens: ben ik net als die vrouw uit Threads? Iemand die nadenkt over behang terwijl de wereld op weg is naar de ondergang?
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De kranten stelden niet gerust. In Trouw kwam ik een kop tegen met de vraag: ‘Wanneer is er sprake van een Derde Wereldoorlog?’ Het antwoord: nu nog niet, maar zou de Navo betrokken raken, dan zijn we heel dichtbij. Nou zijn daar volgens Navo-eindbaas Rutte geen plannen voor, maar hij gebruikte wel de woorden ‘buitengewoon blij’ in een interview over de aanval op Iran. Ondertussen las ik in de Volkskrant dat AI – het lievelingsspeelgoed van Amerikaanse fascisten assorti – in een gesimuleerde crisis sneller dan mensen kernwapens inzet. Wat kan er fout gaan? Of, zonder sarcasme: waar zijn we in godsfuckingvredesnaam mee bezig?
Als Rosa Luxemburg nu had geleefd, denk ik dat ze had geantwoord: met geld. Luxemburg was een Duitse socialist die zich zo fel verzette tegen de Eerste Wereldoorlog dat ze ervoor in de gevangenis belandde. Een halve eeuw voor de term ‘militair-industrieel complex’ ook maar was bedacht, analyseerde zij de invloed van het grootkapitaal op de beslissing om oorlog te gaan voeren. ‘Geweld is de enige oplossing die het kapitalisme tot zijn beschikking heeft’, schreef ze. En: ‘We strijden uit alle macht (…) tegen dit kapitalisme dat zich erop voorbereidt om Europa, dat dorst naar vrede, te veranderen in een rokend slagveld.’
Aan oorlog valt namelijk goed te verdienen. In haar Junius-pamflet noemde ze de bedrijven en zakenmannen die hun zakken vullen door granaten, tenten, eten enzovoorts aan het leger te verkopen de ‘gieren en hyena’s van het slagveld’. Terwijl ‘het patriottisch opgewarmde kanonnenvoer verrot in België’ komt ‘de jacht op de winst machtig tot bloei’. ‘De zaken bloeien op de puinhopen’, schreef ze. Het kapitalisme noemde ze een ‘verscheurend beest’: ‘Geschonden, onteerd, wadend in bloed, druipend van vuil – zo staat de kapitalistische maatschappij voor ons, zo is zij!’
Hoewel bloemrijk, is er natuurlijk geen woord van gelogen. Inmiddels kennen we het militair-industrieel complex als een kongsi van machthebbers en wapenfabrikanten die altijd meer geld willen voor defensie en een lekker productie opstuwend oorlogje niet schuwen. Trump ligt heerlijk in bed bij dit complex en heeft nu al manieren gevonden om schaamteloos aan de oorlog in Iran te verdienen.
Casper Thomas schreef erover in de Groene Amsterdammer: terwijl de raketten en drones over en weer vliegen, ‘bood het Witte Huis BV een nieuw product aan’. Het gaat om een verzekering voor schepen die door de – door Iran gecontroleerde – Straat van Hormuz moeten varen. Volgens Thomas maakt dit duidelijk ‘hoe Amerika zijn macht hanteert. (…) Als Trumps plan werkt, verdienen de VS aan de nasleep van eigen oorlogshandelingen.’
En dan is er natuurlijk altijd ook nog olie: Iran heeft het, Trump is er dol op, Amerika wil het hebben. Zoveel bleek ook uit de Amerikaanse reactie nadat Israël afgelopen zaterdag dertig oliedepots in de buurt van Teheran had gebombardeerd: een ‘What the fuck?’, gevolgd door het verzoek om alsjeblieft, dankjewel geen olie-infrastructuur meer te verwoesten, want die gaat hopelijk nog van pas komen.
‘Het kapitalisme is bereid om de wereld in brand te zetten’, schreef Rosa Luxemburg. Maar daar hoeven we ons als burgers niet bij neer te leggen. Toen Luxemburg voor de rechter stond vanwege haar felle anti-oorlogsuitspraken, zei ze: ‘Wanneer de meerderheid van de mensen tot de conclusie komt dat oorlog niets anders is dan een barbaars, asociaal, reactionair fenomeen dat totaal indruist tegen de belangen van het volk, dan zullen oorlogen onmogelijk worden.’
Een wereld zonder oorlog – dat is het waard om voor te strijden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns