De hoeveelheid winkels in de Randstad blijft afnemen, terwijl de bevolking verder groeit. Online winkelen heeft invloed, maar de rol van winkelgebieden verandert ook. "Zonder samenwerking is er een grote kans dat een winkelgebied verandert in een gatenkaas."
Het aantal winkels in de Randstad daalde met 8 procent tussen 2021 en 2025, maar het aantal inwoners nam met bijna 4 procent toe. Dat blijkt uit onderzoek dat werd uitgevoerd in opdracht van de provincies Utrecht, Zuid-Holland en Noord-Holland.
Vooral winkelgebieden dicht bij grote steden hebben het moeilijk. Die moeten steeds meer moeite doen om onderscheidend te zijn, terwijl grote en onderscheidende binnensteden juist steeds meer mensen trekken, ondanks het dalende aantal winkels.
Online winkelen heeft veel invloed, zegt sectorbankier Henk Hofstede van ABN AMRO. "We zien dat sinds 2015 het aantal winkels met zo'n 23.000 is teruggelopen tot zo'n 208.000 vorig jaar." De daling is vooral te zien bij winkels voor kleding en elektronica. "Zulke producten kun je net zo makkelijk 's avonds op de bank vergelijken en bestellen."
Het wordt voor retailers ook steeds lastiger om een goede boterham te verdienen, voegt Hofstede toe. De inflatie en kosten, bijvoorbeeld voor personeel, zijn sterk gestegen. "Dat moet je allemaal kunnen verwerken in de eindprijs. Dat lukt vanwege de concurrentie niet altijd. En dan moeten ze ook nog investeren om zo onderscheidend mogelijk te zijn."
De rol van de centrumgebieden verandert, concluderen de provincies op basis van het onderzoek. Vroeger waren winkels de belangrijkste trekkers, maar nu is het steeds belangrijker dat ook onder meer horeca, cultuur en dienstverlening aanwezig zijn.
"Het heeft met beleving te maken", zegt Hofstede. "Mensen hebben weinig tijd en willen ergens heen waar wat te beleven valt. Amsterdam, Haarlem en Alkmaar hebben bijvoorbeeld historisch mooie binnensteden. Maar als de straat een doodse boel is, met lege winkels en weinig aanbod, trekt het geen publiek."
Toerisme speelt hierbij een belangrijke rol. Ruim 40 procent van de horecabestedingen in de Randstad hebben te maken met toeristen. Daarnaast blijven supermarkten belangrijk. In veel gemeenten groeien die juist.
Het onderzoek laat volgens de provincies zien dat de voorzieningen op sommige plekken onder druk staan. Ze roepen op tot samenwerking tussen gemeenten, ondernemers en vastgoedeigenaren.
"Samenwerking is absoluut belangrijk", zegt Hofstede. "Winkeliers moeten met elkaar samenwerken om de boel levend en prettig te houden. Bijvoorbeeld door gezamenlijk dingen te organiseren, leegstand te voorkomen, pop-upstores in te richten en waar mogelijk panden om te zetten naar woningen."
Het gaat volgens Hofstede daarbij voornamelijk om de straten net buiten de centrumgebieden. "In zulke aanpalende straten zie je soms een gatenkaas ontstaan. Dat vinden consumenten niet leuk. Samen met lokale overheden kun je bijvoorbeeld daar woningen van maken, terwijl de winkels naar andere centra worden verplaatst zodat het daar vol en aantrekkelijk blijft."
Hij geeft daarbij onmiddellijk aan dat winkels veranderen in woningen in de praktijk heel lastig is. Zoiets beïnvloedt de waarde van panden. "Als een overheid met tachtig eigenaren moet overleggen over de inrichting van een gebied, kan het lastig worden. Maar als iedereen alleen aan zichzelf denkt, bestaat er een grote kans dat een winkelgebied een gatenkaas wordt en uiteindelijk doodbloedt."
Source: Nu.nl economisch