Nadat de aanval van Israël en de VS op Iran begon, al bijna twee weken geleden, kwam binnen Israël een halve volksverhuizing op gang om de raketten te ontwijken. Veel inwoners van Tel Aviv verlieten de stad, die regelmatig werd bestookt. En Israëliërs uit het noorden vertrokken naar familie, vrienden of Airbnb’s elders in het land, om Hezbollah-raketten uit Libanon te ontlopen.
Ik was toevallig op verslaggeving voor de krant. Ook ik verhuisde, van een simpel hostel in Tel Aviv zonder schuilkelder naar een allerliefst ouder echtpaar in een kibboets in de Negev-woestijn, ten zuiden van woestijnstad Be’er Sheva. Inderdaad minder luchtalarm. Wij zijn geen doelwit, zei de heer des huizes. Als hier een raket neerkomt, is het per ongeluk.
‘Evacueren’ naar Nederland is lastig. Dus is deze rubriek een keer Úit het land. Met een Nederlands tintje, dat wel. Anderhalve dag voor deze oorlog begon, bezocht ik Jaap Sanders die met zijn vrouw in Jeruzalem woont. Vroeger was Sanders directeur van een joodse school in Amsterdam, tien jaar geleden emigreerde hij. Hij is een goede vriend van mijn ouders: ik had een fles jenever, een boek en stroopwafels mee.
We spraken over van alles, ook over de gewelddadige aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en de bloedige oorlog daarop in Gaza. Verschrikkelijk om een Palestijn te zijn, zei Jaap Sanders hoofdschuddend. Hij vertelde hoe hij en zijn vrouw toen hun huis openstelden voor een Israëlische binnenlandse vluchteling, indachtig de mitzwa (opdracht) ‘laat uw huis wijd open zijn en laat de armen uw huisgenoten zijn’ (Spreuken der Vaderen).
Chana (70) nam dat aanbod aan. Chana kwam uit het noorden met de taxi en had 72 anderhalveliterflessen water bij zich – de Israëlische regering had verzocht een noodvoorraad water aan te leggen voor 72 uur (zo’n 9 liter per persoon). Daarnaast had ze vier kilo rode forel en héél veel bagage bij zich.
Jaap sjouwde de flessen naar het balkon want ze had last van haar knie. Chana legde de forel in de koelkast en zette een notenmolen, een blender en een grote koekenpan op het aanrecht. Ze legde aan Jaap en zijn vrouw uit wat ze wel en niet mocht eten: geen koffie, thee of alcohol, geen melk, kaas en vlees. Groene thee met honing mocht wel.
Chana was gezichtslezeres en life coach. Verder viel op dat ze veel en lang telefoneerde en de hele tijd bibberde. Ruthie gaf haar twee bladzijden met psalmen, waarvan ze dacht dat het uitspreken ervan zou kalmeren. Dat werkte, zei Jaap, want ze stopte met bibberen. Het bellen ging door.
Op de joodse rustdag sjabbat at ze mee maar ze at ook haar eigen forel, die ze net voor de sjabbat had gebakken. En dan wilde ze bij het dessert ook graag een glaasje kirsch. Dat kon.
Ze had overigens zeven kinderen die allemaal in Israël woonden maar bij hen kon ze niet verblijven. Jaap zag haar al maanden bij hen in huis zitten en vroeg de rabbijn hoe lang gastvrijheid moest duren. Je moet vooral duidelijk zeggen wanneer ze weg moet, antwoordde de rabbijn. Jaap vertelde haar dat ze tot en met de volgende dinsdag kon blijven.
Het duurde langer, en Jaap haalde opgelucht adem toen ze uiteindelijk vertrok. Met haar flessen water.
Toen kort na het gesprek de raketten opnieuw kwamen, nodigde hij mij uit bij hen te verblijven, Jeruzalem geldt als veiliger dan Tel Aviv. Wel een risico Jaap, zei ik. „Wie zegt jou dat ik niet een bibberende, bellende tweede Chana ben?” Hij was er niet bang voor.
Sheila Kamerman doet wekelijks ergens vanuit Nederland verslag