Nederland is een modern schip voor zeeonderzoek rijker: de RV Anna Weber-van Bosse. Met onderwaterrobots en een stevige ‘ijsgordel’ kan het schip overal ter wereld onderzoek doen, bijvoorbeeld naar de gevolgen van klimaatopwarming.
Bij windkracht 7 vliegen de spetters champagne door de lucht, terwijl koningin Máxima haar hoed vastklemt. Een applaus stijgt op uit de Texelse haven. Donderdagmiddag is de RV Anna Weber-van Bosse gedoopt. Het schip, vernoemd naar een belangrijke Nederlandse vrouwelijke zeebioloog, vervangt het oude oceaanschip, de RV Pelagia. Het is nu het pronkstuk van de vernieuwde onderzoeksvloot van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (Nioz).
Tachtig meter lang is het schip, met veel verbeteringen ten opzichte van zijn voorganger. De labs zijn ruimer, het achterdek is groter en de slaapplekken voor onderzoekers zijn verdubbeld, waardoor meerdere teams tegelijkertijd op zee kunnen werken.
Daarnaast is het schip voorzien van de modernste apparatuur voor toekomstig onderzoek. Van binnen ziet alles er spic en span uit. De leefruimte, inclusief vergaderzaal en minisportschool, voelt als een modern hotel. In de stuurhut gaan de schoenen uit.
Proostend met glazen champagne vieren onderzoekers, Nioz-medewerkers en eilanders de doop. De weg naar dit moment was lang. ‘In 2017 begon de zoektocht naar een nieuw schip. Nu zijn we bijna tien jaar verder’, vertelt Gert-Jan Reichart, hoogleraar mariene geologie aan de Universiteit Utrecht en hoofd van de afdeling oceaanonderzoek van het Nioz. Het instituut heeft nog twee schepen, maar alleen de RV Anna Weber-van Bosse is oceaanbestendig en mag de wereldzeeën bevaren.
Over de technische upgrades van het schip wijdt hij graag uit. ‘Het schip heeft een diepe dropkiel vol sensoren die de resolutie van metingen onder water verhoogt. Ook is de ijsgordel verstevigd, wat onderzoek dichterbij poolijs mogelijk maakt.’ Verder zijn de labs in containers gebouwd. Wetenschappers richten ze in op het vasteland en bij vertrek worden ze kant-en-klaar op het schip geladen.
En dan zijn er de op afstand bestuurbare onderwaterrobots. Die duiken tot 6.000 meter diep en zijn uitgerust met sensoren, camera’s en mechanische armen die op de millimeter nauwkeurig bewegen. De robots laten wetenschappers rotsblokken verzamelen, sediment wegblazen of takjes koraal isoleren.
Reichart: ‘Het zijn onze ogen en armen onder water. Zo kunnen we naast observeren ook handelingen uitvoeren. Dat is een grote stap vooruit voor wetenschappers.’
Onderzoek op zee is belangrijk, aldus de hoogleraar. ‘Als je praat over klimaatverandering, dan moet je kijken naar de oceaan. Die werkt als natuurlijke buffer voor de opwarming van de aarde. Daarom is het essentieel om de oceaansystemen beter te begrijpen.’
Onderzoekers aan boord dragen hieraan bij met hun uiteenlopende specialismen, van sedimentlagen tot diepzeekoralen, en van oceaanstromingen tot verkalking en biodiversiteit.
Eén van hen is geoloog Michèlle van der Does. Over een maand gaat zij als expeditieleider mee om zanddeeltjes te onderzoeken. ‘Woestijnstof in zee klinkt raar, maar het is een grote speler in het klimaatsysteem onder water. Het stof waait vanaf de Saharawoestijn duizenden kilometers ver de zee in. Daar vormt het voeding voor groeiende plankton, die op zijn beurt CO2 uit de lucht haalt.’
Wetenschappers gebruiken trechtervormige sedimentvallen met kleine flesjes om het stof in de oceaan op te vangen. Voor haar onderzoek vaart Van der Does twee weken langs oceaanstations om monsters te verzamelen en nieuwe flesjes neer te zetten.
Hoe druk het is op zo’n expeditie verschilt per dag. ‘Als we anderhalve dag onderweg zijn, is het ontspannen. Maar eenmaal aangekomen bij een station ligt het werktempo hoog. Dan sta je soms nog ’s avonds water te filteren in het lab, of tot middernacht op het dek.’
Daarnaast is er rekening gehouden met de komst van nieuwe technieken. Zo nieuw zelfs dat ze nu nog niet bestaan. ‘Een schip moet voorbereid zijn op de toekomst. De sensoren aan boord zijn inwisselbaar en uitbreiding voor robotica is mogelijk. Zo is de RV Anna Weber-van Bosse voorbereid op jaren marien onderzoek.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant