Het kabinet heeft ‘begrip’ voor de aanval van de VS en Israël op Iran, maar vindt dat deze ‘buiten de kaders van het internationaal recht’ plaatsvindt. Dat zei premier Rob Jetten donderdag in een debat in de Tweede Kamer.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Jetten onderstreepte dat er geen sprake is van politieke of militaire steun. Dat is een markant verschil met de Nederlandse opstelling in 2003 ten tijde van de Irakoorlog, toen het toenmalige kabinet-Balkenende wél politieke steun verleende. De linkse oppositie ziet een parallel. Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) waarschuwde dat Nederland opnieuw ‘een oorlog in gerommeld kan worden’. ‘Iedereen die doet alsof we Iran naar de vrijheid zouden kunnen bombarderen, heeft het bij het verkeerde eind.’
Die scepsis over het doel, de uitvoering en de afloop van de oorlog was ook te bespeuren bij de premier en coalitiepartijen CDA en D66. ‘Hoe langer de oorlog, hoe groter de secundaire gevolgen’, zei Jetten.
Henri Bontenbal (CDA) plaatste vraagtekens bij de interventie (‘wat zijn de doelen, wat is de exitstrategie?’), maar zei ook: ‘Passiviteit is geen strategie. Waarden zonder macht zijn leeg, maar macht zonder moreel kompas is gevaarlijk.’
Op de kritiek van Klaver, de SP, Denk, Volt en Partij voor de Dieren dat ‘begrip’ toch een vorm van politieke steun is, beklemtoonde Jetten dat er door de VS en Israël ‘vooraf geen enkele vraag is gesteld aan Nederland’, en dat er geen sprake is van politieke of militaire steun. ‘Je kunt slechts reageren op wat je ziet gebeuren.’
Hij benadrukte ook dat de Nederlandse reactie in lijn is met die van veel andere Europese landen, onder andere van België, Frankrijk, Italië en de Noordse landen.
Jetten zei dat het ‘begrip’ voortkomt uit de jarenlange repressie van de Iraanse bevolking, de export van instabiliteit en de nucleaire en ballistische raketprogramma’s. ‘Het Iraanse regime onderdrukt zijn eigen bevolking wreed, creëert instabiliteit in de hele regio en heeft ook in Nederland gewoon mensen laten vermoorden.’
Gezien de voorgeschiedenis ‘hebben we er begrip voor dat de VS en Israël zich genoodzaakt zagen om tot actie over te gaan. Tegelijkertijd kun je als Nederland blijven opkomen voor naleving van het internationaal recht. Maar de geopolitieke realiteit is dat deze aanvallen zijn gestart.’
Ook ter rechterzijde zijn oppositiepartijen kritisch op het kabinet-Jetten. Zij vinden juist dat de Amerikaans-Israëlische aanval krachtig moet worden gesteund. Wilders sprak van ‘een heldendaad’, JA21 geeft ‘volledige steun’ en Gidi Markuszower uitte zijn ‘dankbaarheid’ aan de VS en Israël.
Jetten zei dat de Europese invloed ‘momenteel beperkt’ is. ‘Dit conflict toont aan dat we de Europese samenwerking moeten verstevigen, zodat Europa de taal van macht beter leert spreken.’
Hij uitte wederom zijn ‘grote zorgen’ over de gevolgen van de oorlog en de ‘noodzaak van de-escalatie’. Kritiek van de oppositie dat de opstelling in de oorlog zwabberde en niet eenduidig was, wimpelde de premier af met de opmerking dat die opstelling ‘kraakhelder’ is.
Tijdens het debat kwam minister van Defensie Dilan Yesilgöz onder vuur over de informatievoorziening aan de Kamer over de deelname van het fregat Zr. Ms. Evertsen aan een ‘strikt defensieve missie’ om Cyprus en een door Frankrijk geleid vlootverband in de Middellandse Zee te beschermen. Nadat het AD melding had gemaakt van een niet-functionerend kanon aan boord (dat bedoeld is voor offensieve inzet), moest de minister in een brief uitleggen dat het kanon ‘geen functie’ heeft in deze missie gezien de defensieve aard ervan, en dat deze informatie ‘uit veiligheidsoverwegingen’ niet was gemeld.
Tijdens het debat erkende Yesilgöz dat ze zelf pas donderdag hoorde over het niet-werkende kanon. De Kamer, van rechts tot links, maande haar bij een volgende gelegenheid dit soort informatie wel te delen, ook al is het vertrouwelijk.
Woensdag gaf een overgrote meerderheid van de Kamer al steun aan de missie van de Evertsen, die tot begin april duurt. Alleen Denk, PvdD en SP waren tegen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant