De agressie tegen lokale politici is tijdens de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen erger dan ooit tevoren. Overal in het land worden verkiezingsborden beklad, kapotgescheurd en in sloten gedumpt. Raadsleden worden vaker bedreigd.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
De gemeenteraad van Smallingerland heeft de politie ingeschakeld, omdat het in Drachten de spuigaten uitloopt met de burgerlijke agressie en het vandalisme tijdens de verkiezingscampagne. ‘Er is de afgelopen dagen sprake van vernielingen, bekladdingen en diefstal van verkiezingsborden. Ook worden kandidaat-raadsleden op straat uitgescholden’, aldus de verklaring die de gemeenteraad dinsdag online plaatste.
Smallingerland is bepaald niet de enige gemeente waar anonieme burgers de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen aangrijpen om hun haat tegen de politiek te etaleren. Integendeel: dit is schering en inslag. Overal in het land worden verkiezingsborden van politieke partijen op grote schaal beklad, kapotgescheurd en in sloten gedumpt. De agressie komt niet altijd uit dezelfde hoek: politieke partijen van zowel linkse als rechtse signatuur zijn doelwit.
Nooit eerder riep een verkiezingscampagne voor de gemeenteraad zoveel agressie op, constateren tientallen burgemeesters en lokale politici. ‘Dit heb ik nog nooit meegemaakt’, zegt Ronald Buijt, lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam. ‘Er werd wel eens een snorretje of brilletje op een poster getekend, maar dat is klein bier vergeleken met wat er nu gebeurt.’ Buijt heeft de afgelopen weken al vijfhonderd verkiezingsposters moeten vervangen die gesloopt, gestolen of volgekliederd waren met teksten als ‘fascisme’ en ‘vluchtelingen welkom’.
In Sittard-Geleen zijn D66-posters met hakenkruisen besmeurd. In Staphorst overkwam dat Forum voor Democratie, in Woerden het CDA en in Leiderdorp de VVD. In de gemeente Zaltbommel bekladden vandalen een ChristenUnie-poster met het woord ‘homo’ en in Terneuzen sneed iemand met een mes het hoofd van CDA-lijsttrekker Jack Begijn uit een verkiezingsspandoek.
Daar blijft het niet bij. Kandidaat-raadsleden worden ook vaker persoonlijk bedreigd. Zo moest CDA-wethouder Stijn Kropman zaterdag ‘rennen voor zijn leven’, toen jongeren op hem afkwamen met een mes of schroevendraaier en ‘Pak hem!’ riepen. Hij stond op dat moment in zijn eentje te flyeren in Landgraaf. Kropman vermoedt dat de groep hem als doelwit koos, omdat zijn partij een campagnevideo tegen fatbikes en jongerenoverlast op internet had geplaatst.
In Warmond werden drie campagneposters van GroenLinks-PvdA deze week voorzien van kogelgaten met ‘bloed’ van rode viltstift. De kogelgaten zaten in het voorhoofd van raadslid Anja Schrage, een transgender vrouw. Schrage is volgens lijsttrekker Paul Witteman een favoriet mikpunt van haatzaaiers. ‘Als we een filmpje op sociale media zetten waar Anja in voorkomt, staan daar altijd veel haatreacties onder. Ze is dus wel wat gewend, maar deze nepexecutie kwam toch hard aan.’
Vrouwelijke en queer politici zijn sowieso vaker de klos. In een enquête onder meer dan duizend gemeenteraadsleden zei vorige maand een derde van de ondervraagden mikpunt te zijn (geweest) van agressie, intimidatie en bedreigingen. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van vier jaar geleden, toen ‘slechts’ 15 procent negatieve ervaringen rapporteerde. Het aandeel vrouwen dat hier last van heeft is met 47 procent nog veel hoger.
De gerapporteerde bedreigingen variëren van een briefje met een getekende doodskist tot allerlei versies van: ‘Ik weet je te vinden.’ Het Edese VVD-raadslid Bart Omlo kreeg een dreigmail vanwege zijn standpunt over de wolf. ‘Als er maar één kogel wordt afgevuurd op een wolf, gaat er ook een kogel naar degene die hiervoor heeft gestemd. Zonen en dochters zijn niet veilig.’
Voor Christel Welling, nu nog fractievoorzitter van Progressief Drechterland in Hoogkarspel, is dit een van de redenen om te stoppen als raadslid. Welling is getrouwd met een vrouw en valt in twee van de drie categorieën die de meeste agressie oproepen (vrouw, queer en niet-wit).
‘Ik word per e-mail uitgemaakt voor ‘linkse kankertrut’ en ‘vieze pot’. Mijn witte, mannelijke fractiegenoot maakt dat soort dingen nooit mee’, vertelt ze. ‘Ook het debat in de gemeenteraad is de afgelopen vier jaar door de opkomst van het populisme merkbaar verhard.’ Haar partij, een lokale fusie van D66, GroenLinks en PvdA, is de enige linkse fractie in de gemeenteraad en voorstander van asielopvang.
Welling voelt zich niet veilig. ‘Toen de raad in buurgemeente Stede Broec stemde over een asielzoekerscentrum, stond er buiten een boze menigte die hardop de namen voorlas van raadsleden die voor het azc waren. Dus toen asielopvang bij ons aan de orde kwam, heb ik goed overwogen wat ik wel en niet wilde zeggen. Dit is een kleine gemeente. Iedereen weet waar ik woon.’
In de recente enquête verklaarden meerdere raadsleden dat ze soms zelfcensuur toepassen uit angst voor intimidatie. De Nederlandse Vereniging van Raadsleden vindt dat alarmerend.
Voorzitter Abdullah Uysal: ‘Al die agressie is een poging de vrije meningsuiting te onderdrukken. Dat bedreigt de liberale democratie. Er zijn steeds meer mensen die zich afvragen of ze nog wel raadslid willen zijn of worden. We krijgen signalen dat lokale partijen meer moeite hebben voldoende kandidaten te vinden.’
Uysal wijt de agressie tegen de politiek aan ‘toegenomen spanning in de samenleving’. ‘Wat er gebeurt op het wereldtoneel veroorzaakt spanning in het leven van mensen. Denk aan de gestegen olie- en gasprijzen.’ De opvang van asielzoekers lokt vaak verhitte reacties uit. ‘Maar ook een zwembadsluiting of de aanleg van verkeersdrempels kunnen agressie oproepen’, ziet Uysal. ‘De samenleving wordt steeds minder verdraagzaam en gemeenteraadswerk wordt steeds minder gewaardeerd. Dat baart ons grote zorgen.’
Uysal roept de landelijke politiek op het goede voorbeeld te geven. ‘Het zou helpen als Tweede Kamer en kabinet een verbindende toon aanslaan in plaats van het debat steeds verder op scherp te zetten. Als het in Den Haag hard gespeeld wordt, heeft dat ook effect op lokaal niveau.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant