Nederland moet sneller overstappen op duurzame energie om veilig en zelfstandig te blijven in een wereld met steeds meer geopolitieke spanningen. Dat zeggen 23 experts op het gebied van energie, geopolitiek en veiligheid. "Energie is niet alleen een doelwit, maar ook een wapen."
De oorlog in het Midden-Oosten laat opnieuw zien hoe snel internationale machtsverhoudingen kunnen verschuiven. Veiligheid is niet vanzelfsprekend; ook Nederland moet rekening houden met dreiging.
Daarbij gaat het waarschijnlijk niet om bommen of aanslagen, stellen de experts in het rapport Autonoom en veilig: hoe Nederland zijn energiepositie kan versterken. De experts zijn verbonden aan Clingendael, TNO, verschillende universiteiten, de energiesector en de overheid.
Waarschijnlijker is zogeheten hybride oorlogsvoering, zoals chantage met de toelevering van energie. Nederland is op dit moment voor 70 tot 80 procent afhankelijk van gasimport uit het buitenland, zoals pijplijngas uit Noorwegen en vloeibaar gas uit de Verenigde Staten.
Het wordt als logische keuze gezien dat Europa Russisch gas afbouwde nadat het land Oekraïne was binnengevallen. Maar in het rapport staat dat de aanvoer divers en gespreid moet zijn.
Meer handelspartners kunnen tijdelijk helpen, maar de oplossing ligt volgens de deskundigen uiteindelijk in duurzame energie van eigen bodem. "De fossiele kwetsbaarheid is structureel en kan alleen wezenlijk worden opgelost door de energietransitie", zegt Jilles van den Breukel van The Hague Center for Strategic Studies (HCSS).
Oftewel: meer windmolens, zonnepanelen, waterstof en ook kernenergie. Het rapport benadrukt ook de noodzaak van grote investeringen in het stroomnet, energieopslag en besparing, strategische voorraden en meer samenwerking met buurlanden op energiegebied.
Verder moet de energievoorziening beter worden beschermd tegen (cyber)aanvallen. Veiligheid moet al in het ontwerp van infrastructuur aan bod komen en systemen moeten meer back‑ups krijgen, zodat die blijven functioneren bij storingen.
Het rapport kan niet op een urgenter moment komen. In 2022 zag Europa de gasprijzen soms wel vertienvoudigen doordat we stopten met de import van aardgas uit Rusland. En nu gebeurt deels hetzelfde doordat de belangrijke Straat van Hormuz wordt geblokkeerd door Iran.
Met torenhoge gasprijzen als gevolg. De situatie is wel minder ernstig dan in 2022, omdat we sindsdien al meer alternatieven voor Russisch gas hebben. Maar ook landen zoals de VS kunnen energie als drukmiddel inzetten. "Energie is niet alleen een doelwit, maar ook een wapen", staat in het rapport.
De experts doen 32 aanbevelingen aan het kabinet om een situatie voor te zijn waarin een buitenlandse macht beslist over onze energievoorziening. Behalve een versnelde transitie adviseren ze ook een noodsysteem voor extreme situaties. Zo'n systeem kan worden opgetuigd door bijvoorbeeld strategische voorraden aan te leggen en energiecentrales achter de hand te houden.
De experts gaan ook in op de gevoelige kwestie van het Groningse gas. Ze snappen de keuze om de gaswinning in het Groningenveld te stoppen, maar vinden het niet logisch om ook meteen de infrastructuur af te breken. "Dat besluit was politiek begrijpelijk, maar rationeel gezien onverstandig", zegt Louise van Schaik van Clingendael.
Het maakt Nederland "nodeloos kwetsbaar in geval van oorlog", staat in het rapport. De experts raden aan de gasinfrastructuur achter de hand te houden als reserve.
Verder bieden lokale energieopslag, recycling van grondstoffen en de ontwikkeling van Europese chiptechnologie kansen. Ook wordt voorgesteld een expertgroep aan te stellen van monteurs, technici, IT'ers en burgers om te helpen de energievoorziening draaiend te houden tijdens een crisis.
Source: Nu.nl algemeen