Coalitiepartij CDA wil dat het kabinet kritisch kijkt naar het plan om de maximale arbeidsongeschiktheidsuitkering met 20 procent te verlagen. Na de versnelde stijging van de AOW-leeftijd en de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg is het de volgende bezuiniging die op de helling staat.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
De ‘steen in de schoen’ die CDA-leider Henri Bontenbal twee weken geleden tijdens het debat over de regeringsverklaring al zei te voelen, is niet weggegaan. Sterker nog, het plan van de coalitie om de maximale uitkering voor arbeidsongeschikten met 20 procent te verlagen, is verworden tot een ‘steen op de maag’, die klaarblijkelijk nauwelijks nog te dragen is.
Dat is de manier waarop CDA-Kamerlid Elles van Ark de bewuste maatregel deze woensdag omschrijft. In het Kamerdebat, dat formeel gewijd is aan de begroting van het ministerie van Sociale Zaken voor dit jaar, gaat het zoals verwacht vooral over wat het nieuwe kabinet de komende jaren wil gaan doen. En dat daarover ook bij coalitiepartij CDA ongemak wordt gevoeld, geeft Van Ark toe. ‘Daar moeten we gewoon eerlijk over zijn.’
Haar opmerkingen oogsten enige verbazing bij de collega’s van de oppositie. Het CDA, inclusief Van Ark, heeft immers nog geen anderhalve maand geleden toch zelf getekend voor het regeerakkoord, waarin ook dit plan stond. ‘Dat is forse kritiek op het eigen programma’, constateert SGP-Kamerlid André Flach. ‘Is dit een kwestie van: we hebben slecht onderhandeld, of bent u een spijtoptant?’ Kamerleden vragen zich ook af of het CDA zich wel bewust was van de gevolgen van de maatregel, die was weggestopt in een bijlage van het regeerakkoord.
De impact kan immers groot zijn, bleek afgelopen weken. Het kabinet wil het maximale dagloon, een maatstaf waarmee het UWV de hoogte van inkomensafhankelijke uitkeringen berekent, per 2029 met 20 procent verlagen en zo 800 miljoen euro besparen. Dat heeft gevolgen voor onder andere arbeidsongeschiktheidsuitkering (WIA), de werkloosheidsuitkering (WW) en allerlei verlofregelingen. Mensen met de hoogste uitkering kunnen er ruim 900 euro per maand op achteruitgaan.
Vooral dat laatste leidde bij zowel oppositie als coalitie tot bezorgde reacties. Mensen die langdurig arbeidsongeschikt zijn, hebben hun financiële huishouding aangepast aan de hoogte van hun uitkering. Als zij plots veel minder krijgen, kan dat ertoe leiden dat ze bijvoorbeeld hun hypotheek niet meer kunnen betalen. Arbeidsongeschikten hebben bovendien niet de kans om die gemiste inkomsten aan te vullen: ze kunnen niet meer werken.
CDA’er Van Ark benadrukt in het debat dat haar fractie wel degelijk van de maatregel op de hoogte was toen er een handtekening onder het akkoord werd gezet. ‘Het is geen verrassing. (...) Het is altijd een steen op de maag geweest.’ Hoewel ze kritisch is, moet de oppositie dan ook niet meteen concluderen dat het plan wat het CDA betreft van tafel is. Van Ark wil vooral dat het kabinet kijkt of de maatregel ‘juridisch houdbaar’ is, en zo niet, of er dan een alternatief is.
Maar de oppositie ziet toch vooral een terugtrekkende beweging. JA21-Kamerlid Simon Ceulemans suggereert dat Van Ark haar ongenoegen over de maatregel achter een juridisch argument verbergt. Van Ark wil niet ingaan op wat zij gaat doen in het geval dat een verlaging toch juridisch mogelijk is.
Woensdag blijkt dat de maatregel sowieso van alle kanten onder druk staat. Naast de voltallige oppositie en het CDA laat ook D66-Kamerlid Stephan Neijenhuis doorschemeren dat hij niet vierkant achter het plan staat. Neijenhuis benadrukt dat er nog veel onzeker is over de uitwerking. ‘Er staat nog geen letter op papier van de wet. Maar we hebben in het regeerakkoord ook afgesproken dat niemand door het ijs zakt.’
Dinsdag bleek al dat D66 een deel van het plan sowieso niet ziet zitten. Dat het kabinet de maximale uitkeringen wil verlagen, heeft namelijk ook gevolgen voor de hoogte van de uitkering voor zwangerschapsverlof. Deze regeling kan tot 5.200 euro bruto lager uitpakken. ‘Dat kan niet de bedoeling zijn’, zei D66-fractievoorzitter Jan Paternotte tegen het AD.
Het stelt minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief (ook D66) voor een lastige financiële opgave. Door de terugtrekkende beweging van coalitiepartijen D66 en CDA lijkt er nu al een streep te gaan door een deel van de bezuinigingen die het kabinet met de verlaging van de uitkering wil binnenhalen.
En het zijn niet de eerste gaten die in de begroting van het prille kabinet worden geschoten. In het debat over de regeringsverklaring, vorige maand, werd onder meer met steun van de coalitiepartijen afgesproken om de snellere stijging van de AOW-leeftijd te ‘verzachten’. Dinsdag werd met een nipte meerderheid een motie aangenomen om af te zien van de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg.
Het laat zien hoe moeilijk het voor het minderheidskabinet wordt om de miljardenbezuinigingen op de zorg en sociale zekerheid er daadwerkelijk door te krijgen. Het leidt woensdag in de Kamer tot de vraag hoe het kabinet daarmee omgaat. Kamerlid Mona Keijzer ziet de voorgenomen bezuinigingen van het kabinet als ‘dominostenen’ vallen. ‘Ik vind dat allemaal heel verstandig hoor, maar hoe gaat u dat uiteindelijk betalen?’
Die vraag zal ongetwijfeld ook bij minister Vijlbrief leven. De afgelopen weken herhaalde hij steeds zijn boodschap dat de plannen nog verder moeten worden uitgewerkt en dat er dus nog geen conclusies zijn te trekken. Maar dat ook zijn eigen coalitie hem maar beperkte ruimte geeft, helpt de bewindsman niet. Volgende week komt Vijlbrief zelf aan het woord, tijdens het tweede deel van het debat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant