Regeerakkoorden raken vaker gedateerd tijdens de rit, maar dit keer gaat het wel erg snel.
Nog maar twee weken geleden legde de premier in de Tweede Kamer zijn regeringsverklaring af. Niemand had het over benzineprijzen of energierekeningen. Van iedereen zou een ‘eerlijke bijdrage’ worden gevraagd om de defensie-uitgaven te helpen opschroeven. In de formatie werd net zo lang aan de koopkrachtknoppen gedraaid totdat de cijfers geen al te grote uitschieters lieten zien.
Inmiddels gaan alle alarmbellen af over de inflatie. Want als het niet snel rustiger wordt rond de Straat van Hormuz, gaat die binnenkort door het dak. Met de lokale verkiezingen op komst houdt de oppositie zich niet in. Dinsdag in het vragenuur vroeg een reeks partijen meteen om compenserende maatregelen. Eind deze week buigt het kabinet zich over de opties. Die zullen één ding gemeen hebben: ze slaan al snel grote gaten in de rijksbegroting.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
En dat is dan nog een tegenvaller die het kabinet níét kon voorzien. Beter voorspelbaar was wat er lijkt te gebeuren met de aangekondigde bezuinigingen. De versnelde verhoging van de AOW-leeftijd ging in het debat over de regeringsverklaring al op de helling. Nu blijkt de coalitie zich ook verkeken te hebben op de verlaging van het maximumdagloon voor de sociale verzekeringen: een maatregel die niet alleen de uitkeringen raakt, maar ook de verlofregelingen, waaronder de hoogte van het zwangerschapsverlof.
Dat was echt niet zo bedoeld, hebben D66 en CDA inmiddels geschrokken laten weten. Iedereen in Den Haag weet wat zo’n reactie betekent: het gaat niet door. Met opnieuw een fors gat in de begroting tot gevolg. En Jan Paternotte (D66) had nog niet gesproken, of een meerderheid in de Kamer maakte duidelijk dat ook de voorgenomen bezuinigingen op de gehandicaptenzorg het in dit parlement niet gaan halen.
Voor D66 en CDA wordt zo razendsnel duidelijk dat zij in de formatie een riskante afslag hebben genomen. Het sociaal-economisch beleid werd dat van de VVD: geen afbouw van de hypotheekrenteaftrek, geen kilometerheffing, geen wezenlijke verhogingen van de vermogens- of de winstbelasting en wél forse ingrepen in de zorg en de sociale zekerheid.
De afweging zal zijn geweest dat de Tweede Kamer naar rechts overhelt. In de praktijk valt dat tegen met partijen als de PVV, FvD en de BBB, die vooral met zichzelf bezig zijn en liefst élk beleid uit de weg gaan als dat een deel van de eigen achterban zou kunnen raken. JA21 en de Groep-Markuszower zitten iets constructiever in de wedstrijd, maar die hebben in de Eerste Kamer dan weer weinig tot niets te vertellen.
Dan blijft er één partij over met voldoende zetels, de neiging tot het nemen van bestuursverantwoordelijkheid én een serieus plan om dekking te vinden voor de uitgaven aan defensie en het stikstof- en klimaatbeleid. Maar dat is wel een heel andere dekking dan die van de VVD. Om GroenLinks-PvdA aan boord te krijgen, zal het kabinet compleet andere financiële afspraken moeten maken.
Als de minister-president niet in het politieke moeras wil belanden waarin de vorige twee kabinetten vastliepen, wordt een harde confrontatie met het VVD-smaldeel in zijn ploeg vroeg of laat onvermijdelijk.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant