Schiphol Minister Madlener bepaalde een maximumaantal vluchten voor Schiphol om de geluidshinder voor omwonenden te beperken. Maar hij kan dat niet onderbouwen, oordeelt de Raad van State, en neemt ook nog de huidige illegale situatie als vertrekpunt.
De luchthaven Schiphol. Om groei ervan mogelijk te maken, is jarenlang overschrijding van de geluidsnormen gedoogd.
De Raad van State vernietigt het besluit van voormalig minister Madlener (Infrastructuur & Waterstaat, PVV) om het maximumaantal vluchten op Schiphol vast te leggen op 478.000 per jaar. De hoogste bestuursrechter oordeelt dat de minister niet overtuigend heeft onderbouwd dat omwonenden met dit aantal beschermd zijn tegen een toename van geluidsoverlast. Dat is een wettelijke verplichting.
De minister beloofde door het vastleggen van een maximumaantal van 478.000 vluchten de geluidshinder op Schiphol terug te dringen. Maar hij heeft „niet inzichtelijk gemaakt” dat die hinder daadwerkelijk afneemt, concludeert de Raad van State. Volgens de rechter is Madlener ten onrechte uitgegaan van de al tien jaar gedoogde overschrijding van de wettelijke geluidsnormen door Schiphol. Hierdoor kon de luchthaven groeien naar bijna 500.000 vluchten, vlak voor de coronapandemie. Ten opzichte van dat niveau was zijn besluit een verbetering, aldus Madlener.
Die gedoogsituatie heeft „geen betekenis” bij het bepalen of de geluidsoverlast afneemt, stelt de bestuursrechter. Voor die wettelijk verplichte beoordeling moet de minister zich juist baseren op de al jaren genegeerde geluidsnormen, vastgelegd in het Luchthavenverkeersbesluit uit 2008. Onder dat besluit zijn maximaal 400.000 tot 420.000 vluchten per jaar mogelijk, meldde Madleners voorganger, minister Mark Harbers (VVD) begin 2024 aan de Kamer.
Volgens de Raad van State is het besluit van Madlener daarmee „niet zorgvuldig voorbereid” en niet „deugdelijk” gemotiveerd.
Het ministerie kan nog geen inhoudelijke reactie geven: „We moeten de uitspraak verder bestuderen.” Wel onderstreept de uitspraak van vandaag volgens de woordvoerder het belang van het nieuwe Luchthavenverkeersbesluit, dat afgelopen januari naar de Kamer is gestuurd. Hiermee wil het kabinet voor een maximum van 478.000 vluchten de geluidsnormen rond Schiphol aanpassen. „Daarmee brengen we de juridische basis onder Schiphol op orde”, schrijft de woordvoerder. Ook het nieuwe coalitieakkoord gaat uit van 478.000 vluchten voor Schiphol. De Kamer moet zich hier nog over buigen.
De uitspraak van de Raad van State heeft mogelijk grote gevolgen voor dat besluit. De rechter benadrukt namelijk dat dit nieuwe besluit voor omwonenden geen verslechtering mag inhouden ten opzichte van 2008. Maar op sommige plekken staat het besluit juist méér geluidshinder toe dan voorheen.
De zaak van vandaag is aangespannen door enerzijds luchtvaartmaatschappijen en Schiphol en anderzijds omwonenden, natuurorganisaties en de omliggende gemeenten Uithoorn, Oegstgeest en Amsterdam. De uitspraak lijkt vooral een overwinning voor omwonenden en natuurorganisaties. Zij betogen al jaren dat omwonenden door de overtreding van geluidsnormen te gedogen niet beschermd zijn tegen het lawaai van de luchthaven. Ook het nieuwe Luchthavenverkeersbesluit verbetert in hun ogen de situatie niet. Zij zien het vooral als poging van de overheid om de illegale situatie rond Schiphol te legaliseren.
De rechtbank Den Haag oordeelde in 2024 in een andere zaak al dat de staat de afgelopen vijftien jaar de belangen van omwonenden „stelselmatig ondergeschikt” maakte aan die van de luchtvaart. Die had zoveel ruimte gekregen dat de overheid had gefaald in de bescherming van omwonenden. Uit onlangs openbaar gemaakte stukken blijkt dat Madlener onder druk van de luchtvaartlobby bij zijn keus voor 478.000 vluchten volgens ambtenaren de belangen van bewoners niet genoeg meewoog, en beloften voor geluidsreductie verzwakte.
Luchtvaartmaatschappijen vinden dat er geen wettelijke grens moet komen voor het aantal vluchten. Volgens hen kunnen stillere toestellen en andere vliegroutes de geluidsoverlast verminderen.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen