• De Amerikaanse president Trump heeft gezegd dat de oorlog tegen Iran ‘bijna voorbij’ is. Volgens hem liggen de Amerikanen ‘ver voor liggen op schema’, hoewel hij later ook nieuwe dreigementen uitte richting Iran.
• Na de uitspraken van Trump kalmeerde de paniek op de energiemarkten. De olie- en gasprijzen, die maandag nog scherp opliepen, zijn weer wat gedaald.
• Het Nederlandse marineschip Zr. Ms. Evertsen gaat definitief naar het oosten van de Middellandse Zee, onder meer om te helpen bij de bescherming van schepen die olie en gas richting Europa vervoeren.
Het staatsoliebedrijf Adnoc van de Verenigde Arabische Emiraten heeft de productie bij de Ruwais-olieraffinaderij stilgelegd. Dat meldt zowel persbureau Reuters als Bloomberg op gezag van ingewijden. Eerder vandaag brak er brand uit op het complex als gevolg van een droneaanval. De Ruwais-raffinaderij behoort met een productiecapaciteit van bijna 1 miljoen vaten per dag tot een van de grootsten ter wereld
Iran heeft een belangrijk deel van zijn aanvallen op de regio gericht op de omvangrijke olie- en gasindustrie. Samen met de de facto blokkade van de Straat van Hormuz leidt dat tot ernstige verstoringen op de wereldwijde energiemarkt. Daarmee wil Teheran de gevolgen van de oorlog met de Verenigde Staten en Israël breed laten voelen.
De productie bij de Ruwais-raffinaderij is tijdelijk stopgezet zodat Adnoc de schade kan opmaken, aldus de bronnen van Bloomberg. Buiten het bericht over de brand en dat er geen gewonden zijn gevallen bij de aanval, hebben de autoriteiten in de VAE nog geen details naar buiten gebracht over de verdere gevolgen.
Thom Canters
Lees hier ook: Het besef knalt er maandag hard in: de hoge energieprijs is minder tijdelijk dan gehoopt
Qatar is voornemens de banden met de Verenigde Staten nog verder aan te halen. Een woordvoerder van de regering, Majed Al Ansari, zei dinsdag dat de aanvallen van Iran op het land, ook vandaag weer, vragen om een versterking van het strategisch partnerschap tussen de twee landen.
Strategische partnerschappen zoals die met de VS zijn volgens Al Ansari belangrijk vanwege hun ‘afschrikkende’ werking. ‘Wanneer het uit de hand loopt werken afschrikmiddelen niet’, aldus Al Ansari, ‘Maar dat betekent niet dat je geen afschrikmiddelen moet hebben. Je moet die afschrikking juist versterken, en dat is precies wat wij nu proberen te doen.’
Als gastheer van de grootste Amerikaanse militaire basis in het Midden-Oosten, Al-Udeid, is Qatar een van de doelwitten geworden van Iraans vergeldingsaanvallen. Teheran heeft verklaard doelen van VS in landen die militair samenwerken met Washington te blijven bestoken.
Ook vandaag heeft Qatar melding gemaakt van nieuwe luchtaanvallen. Al Ansari sprak over aanvallen op civiele infrastructuur, zonder te verduidelijken welke locaties precies het doelwit waren. In de hoofdstad Doha waren wel verschillende luide explosies te horen, zo meldden journalisten van AFP.
Iran lijkt met de aanvallen op de Golfstaten hen te willen dwingen de druk op de VS op te voeren om de oorlog te beëindigen. Desondanks klinkt vanuit Qatar dus nu de boodschap dat Doha de samenwerking met de VS wil uitbreiden. De rechtvaardiging die Iran gebruikt voor de aanvallen, namelijk dat het gaat om vergeldingsaanvallen tegen de VS, accepteert de Golfstaat niet.
De regering-Trump verklaarde vorig jaar een gewapende aanval op Qatar te beschouwen als een bedreiging voor de vrede en veiligheid van de VS. Doha begon eind vorig jaar ook onderhandelingen met de EU voor een strategisch partnerschap.
Thom Canters
De Nederlandse ambassademedewerkers in Iran worden tijdelijk verplaatst naar de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe. Minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken (CDA) schrijft op X dat zij worden verplaatst vanwege de veiligheidsrisico’s.
De ambassade was vanaf 1 maart al gesloten, vanwege de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. De ambassade kon al een aantal jaren nauwelijks consulaire hulp bieden om de veiligheidssituatie in het land, schrijft Berendsen in een brief aan de Tweede Kamer.
‘Ik heb zojuist gesproken met ambassadeur Emiel de Bont en zijn team. Ik ben blij dat zij Azerbeidzjan veilig hebben kunnen bereiken en heb diep respect en waardering voor hun enorme inzet in moeilijke tijden’, aldus de CDA-minister. Als de situatie verandert, wordt dan besloten of er weer ambassadepersoneel naar Iran kan.
Redactie
Het luchtruim boven Turkije wordt binnenkort bewaakt met een extra Patriot-luchtafweersysteem, zo heeft het Turkse ministerie van Defensie bekendgemaakt. Het systeem komt in de oostelijke provincie Malatya, waar zich ook een basis van de Navo bevindt vanuit waar raketaanvallen kunnen worden gedetecteerd.
Sinds Israël en de Verenigde Staten het vuur openden op Iran, heeft het luchtafweersysteem van de Navo twee Iraanse raketten neergehaald, een die op weg was naar Turkije en een in het Turkse luchtruim. President Recep Tayyip Erdogan van Turkije sprak na de tweede onderschepping gisteren met zijn Iraanse evenknie Masoud Pezeshkian. Volgens Erdogan heeft hij zijn collega te verstaan gegeven dat de aanvallen op andere landen in de regio niet gerechtvaardigd zijn.
De Iraanse president heeft echter ontkend dat de raketten afkomstig zijn uit zijn land. De Iraanse buitenlandminister Abbas Araqchi heeft zijn Turkse ambtgenoot Hakan Fidan in een telefoongesprek dinsdag een onderzoek beloofd naar de raketaanvallen, meldt een bron bij het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken aan persbureau Reuters.
De Turkse krijgsmacht werkt volgens het defensieministerie samen met de Navo om het land veilig te houden. Turkije bezit zelf geen Patriot-systeem, maar op een luchtmachtbasis in het zuiden van het land staat er wel een van Spanje. Voor zijn luchtverdediging leunt Turkije nog sterk op zijn Navo-bondgenoten. Welk land het extra systeem naar Malatya heeft gestuurd, is op dit moment niet bekend.
Thom Canters
Meerdere landen aan de Perzische Golf hebben als gevolg van de oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran hun dagelijkse olieproductie drastisch verminderd. Bloomberg bericht op gezag van ingewijden dat Saoedi-Arabië dagelijks tussen de 2 en 2,5 miljoen minder vaten produceert. Voor de oorlog lag dat aantal nog op zo’n 10 miljoen.
De oorlog heeft de wereldwijde energiemarkt sterk verstoord. Doordat de Straat van Hormuz feitelijk is afgesloten, kunnen veel Golfstaten hun producten niet meer kwijt. Door de zeestraat gaat normaliter een vijfde van alle olie en al het vloeibaar aardgas (LNG) ter wereld. De productie in de Golfstaten moet omlaag, omdat hun opslagruimtes steeds verder vollopen.
Naast Saoedi-Arabië heeft ook Irak de dagelijkse productie naar beneden bijgesteld. Het buurland van Iran produceert volgens Bloomberg 2,9 miljoen vaten minder per dag. In het geval van de Verenigde Arabische Emiraten gaat het om 500 tot 800 vaten minder.
Amin Nasser, de CEO van het Saoedische staatsolieconcern Saudi Aramco, waarschuwde dinsdag voor ‘catastrofale gevolgen’ voor de wereldwijde oliemarkten als de ontregeling van het scheepsverkeer in de Straat van Hormuz veel langer duurt. De VS en ook Frankrijk hebben gezegd dat ze met marineschepen vrachtschepen kunnen escorteren door de zeestraat.
De machtige Iraanse Revolutionaire Garde zei eerder vandaag dat ‘niet één liter olie’ door de Straat van Hormuz zou komen zolang de Amerikaanse en Israëlische aanvallen aanhouden. President Donald Trump dreigde gisteren nog met ‘twintig keer zo zware’ aanvallen als Iran de export van grondstoffen door de zeestraat blijft blokkeren.
Thom Canters
Lees hier ook: Het besef knalt er maandag hard in: de hoge energieprijs is minder tijdelijk dan gehoopt
De Europese gasprijs laat dinsdagochtend net als de olieprijzen een stevige daling zien. Dat volgt op uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump over de oorlog met Iran. Trump hintte maandag op een snel einde van de oorlog, hoewel hij daar dezelfde dag ook weer anders over leek te verklaren.
Op de toonaangevende Amsterdamse gasbeurs ging de prijs in de vroege handel zo’n 16 procent omlaag, naar ruim 47 euro per megawattuur. Maandag ging de prijs kort na opening van de handel nog ongeveer 30 procent omhoog, tot een bedrag van ongeveer 69 euro per megawattuur.
Nadat de olie- en gasprijzen maandag een flinke stijging noteerden, leken de markten door uitspraken van Trump wat tot bedaren te komen. Hij zei in een interview met CBS dat de VS wel z’n oorlogsdoelen ‘wel zo’n beetje’ bereikt had. Later op de dag, toen de markten alweer gesloten waren, verkondigde hij overigens wel weer dat hij inzet op een ‘totale overwinning’ en dat de oorlog in ieder geval niet binnen een week voorbij zou zijn.
Bovendien zei Trump in het interview met CBS te overwegen de Straat van Hormuz over te nemen. Deze zeestraat, die bij Iran zijn smalste punt heeft, is cruciaal voor het vervoer van olie en gas uit het Midden-Oosten. Door de oorlog is het scheepsverkeer in het gebied nagenoeg stil komen te liggen. Onduidelijk is echter wat Trump concreet bedoelt met het overnemen van de Straat van Hormuz.
Veel consumenten merken de stijgingen en dalingen van de prijzen op de gasmarkt nog niet direct op hun energierekening. Dat gebeurt pas wanneer de tarieven veranderen bij hun energieleverancier. Wie een vast contract heeft, merkt daardoor pas iets bij het afsluiten van een nieuw contract of de verlenging van het bestaande contract. Variabele energiecontracten worden alleen op vooraf afgesproken momenten aangepast, meestal twee of meerdere keren per jaar. Bij dynamische prijscontracten wordt de marktprijs wel een-op-een gevolgd.
Thom Canters
De gemiddelde adviesprijs van de grote oliemaatschappijen voor diesel in Nederland is dinsdagochtend naar een recordhoogte van boven de 2,50 euro per liter gestegen. Dat blijkt uit cijfers van het consumentenplatform UnitedConsumers.
Door de oorlog tussen de VS, Israël en Iran, en de praktische afsluiting van belangrijke Straat van Hormuz bij Iran, zijn de prijzen aan de pomp sterk opgelopen. Met name diesel is fors duurder geworden. Dat komt doordat veel van deze brandstof uit de Golfregio komt. Volgens UnitedConsumers wordt voor een liter diesel inmiddels 2,519 euro gevraagd. Dat is bijna 6 cent meer dan maandag.
Ook benzine is weer duurder geworden. Voor Euro95 gaat het eveneens om een stijging van bijna 6 cent per liter duurder. De gemiddelde adviesprijs staat nu op 2,453 euro. De benzineprijs kruipt steeds dichter bij het recordniveau van meer dan 2,50 euro uit juni 2022. Destijds gingen de prijzen hard omhoog door het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Het is zeldzaam in Nederland dat diesel duurder is dan benzine.
Pomphouders kunnen wel afwijken van deze adviesprijzen. Zo zijn automobilisten soms wel tientallen centen per liter goedkoper uit als ze ver weg van de snelweg tanken.
Maandag stegen de olieprijzen tot boven de 100 euro, een niveau dat al enkele jaren niet meer was bereikt. Nadat de Amerikaanse president Donald Trump in een interview had verklaard dat wat hem betreft de oorlog ‘wel zo’n beetje afgerond is’, daalden de prijzen weer. Maar later op de dag leek hij weer over te schakelen op een andere boodschap, toen hij zei dat de VS nog ‘niet genoeg’ gewonnen hebben en dat de oorlog in ieder geval niet binnen een week voorbij zou zijn.
Redactie
Lees hier ook: Prijzen aan de pomp dankzij aanval op Iran door het dak: ‘Bij 3 euro de liter zet ik mijn vrachtwagen aan de kant’
Nadat Trump maandag tijdens een persconferentie voorspelde dat de oorlog met Iran snel ten einde zal komen, daalden de olieprijzen met meer dan 6 procent. Maandag steeg de Amerikaanse olieprijs nog tot boven de 100 dollar per vat.
Tijdens de persconferentie in zijn golfresort in Doral, Florida, zei Trump ook dat hij sommige Amerikaanse sancties op olie tijdelijk op wil heffen ‘om de prijzen in te perken’. Op welke landen hij daarbij doelde, liet hij in het midden.
Redactie
Kort na middernacht is een luide explosie in de Iraanse hoofdstad Teheran gehoord. Zeven journalisten van persbureau AFP maakten verspreid over de stad melding van dezelfde explosie, die kilometers verderop gevoeld werd. Op hetzelfde moment was een overvliegend vliegtuig te horen.
Ook werd melding gemaakt van meerdere explosies in het oosten van Teheran. Het was niet meteen duidelijk wat het doelwit was. Kort na de explosies kondigde de Israëlische krijgsmacht aan dat het voor de tweede keer die dag een golf luchtaanvallen op Iran had uitgevoerd.
Als reactie voerde Iran tegenaanvallen uit op Israël, waardoor het luchtalarm in verschillende delen van het land afging. Het Israëlische leger zei de raketten te onderscheppen en de Iraanse raketwerper te hebben geraakt. Volgens Israëlische hulpdiensten raakte niemand gewond.
ANP
Op Schiphol is maandagavond een tweede groep gestrande Nederlanders uit het Midden-Oosten aangekomen. De vlucht van TUI uit Hurghada (Egypte) landde even na 22.20 uur. De reizigers aan boord waren eerst met een vliegtuig van Defensie opgehaald uit Muscat, de hoofdstad van Oman.
Maandagmiddag landde op Schiphol al een vlucht van Transavia uit Hurghada. Beide vluchten waren gecharterd door het ministerie van Buitenlandse Zaken nadat zaterdag twee repatriëringsvluchten uit Oman werden uitgesteld om veiligheidsredenen. Een groep reizigers strandde daardoor in Oman.
Ook vanuit de Saoedische hoofdstad Riyad is maandagavond een repatriëringsvlucht geland, laat het ministerie weten. Aan boord waren 69 gestrande Nederlandse reizigers uit Qatar, Koeweit, Saoedi-Arabië en Bahrein. Een deel van hen was met hulp van de Nederlandse ambassades per bus naar Riyad vervoerd.
ANP
De Amerikaanse president Trump zegt dat de oorlog tegen Iran ‘bijna voorbij’ is. In een interview met CBS News stelt Trump dat de Amerikanen ‘ver voor liggen op schema’ en dat het Iraanse leger zwaar is getroffen door de luchtaanvallen van de afgelopen anderhalve week.
Vorige week zei Trump nog dat hij verwachtte dat de oorlog ‘vier tot vijf weken’ zou duren. In het CBS-interview noemde de president geen concrete termijn. Om 22.30 uur (Nederlandse tijd) houdt Trump in Florida, waar hij zojuist heeft gesproken met Republikeinse politici, een persconferentie. Het onderwerp van dat persmoment is onbekend.
Tien dagen na de eerste Amerikaanse en Israëlische bombardementen is het nog altijd niet duidelijk welke doelstellingen de regering-Trump precies heeft gesteld. In zijn eerste videoboodschap riep Trump de Iraanse bevolking op om het Iraanse regime omver te werpen. Tegelijkertijd noemde hij de vernietiging van de Iraanse marine, het nucleaire programma en de raketproductie als doelstellingen van de Amerikaanse aanvallen. Sindsdien hebben Trump en leden van zijn regering wisselende uitspraken gedaan over de doelstellingen en verwachte duur van de oorlog.
Daan de Vries
Oekraïne heeft drone-experts en onderscheppingsdrones naar Jordanië gestuurd om het Amerikaanse leger te ondersteunen bij het afweren van Iraanse luchtaanvallen. Dat zegt president Volodymyr Zelensky tegen The New York Times. In Jordanië bevindt zich een grote Amerikaanse luchtmachtbasis. Volgens Zelensky hebben in totaal elf landen, zowel in het Midden-Oosten als in Europa, Oekraïne om hulp gevraagd.
De Oekraïners hebben vier jaar na de grootschalige invasie veel ervaring met het neerhalen van Iraanse drones. Rusland importeerde de eerste oorlogsjaren op grote schaal Iraanse Shahed-drones en produceert de onbemande toestellen inmiddels ook zelf. Iran heeft sinds het uitbreken van de oorlog tegen Israël en de Verenigde Staten meer dan duizend drones afgevuurd op landen in het Midden-Oosten.
Om die drones te onderscheppen, zetten landen geavanceerde luchtverdedigingssystemen in. De munitie voor dergelijke installaties is vele malen duurder dan de Iraanse aanvalsdrones, die enkele tienduizenden euro’s per stuk kosten. Om het eigen luchtruim te beschermen heeft Oekraïne de afgelopen jaren goedkope alternatieven ontwikkeld, waaronder onderscheppingsdrones. Vorige week zei Zelensky al dat andere landen belangstelling hadden voor de Oekraïense expertise. Volgens persbureau Reuters zijn de VS en Qatar in gesprek met Oekraïne om onderscheppingsdrones aan te schaffen.
Daan de Vries
De Amerikaanse president Trump noemt de aanstelling van Mojtaba Khamenei als leider van Iran een ‘grote fout’. ‘Ik weet niet of het lang zal duren’, zei Trump in een interview met NBC News. Mojtaba Khamenei is een zoon van ayatollah Ali Khamenei, die vorige week zaterdag werd gedood aan het begin van de Israëlisch-Amerikaanse oorlog tegen Iran. Eerder noemde Trump de zoon van Khamenei een ‘onacceptabele’ kandidaat-opvolger.
Israël dreigde vorige week al dat het de opvolger van Khamenei direct als doelwit zou beschouwen. ‘Het maakt niet uit hoe hij heet of waar hij zich schuilhoudt’, zei defensieminister Israel Katz toen. In gesprek met CNN wilde de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar vandaag niet bevestigen dat Israël Mojtaba Khamenei zal proberen te doden. ‘Jullie zullen moeten afwachten’, zei Sa’ar, die de nieuwe Iraanse leider een ‘anti-westerse hardliner’ noemde.
Daan de Vries
Lees ook: Nieuwe opperste leider van Iran meteen toegevoegd aan dodenlijst Israël en VS
Het marineschip Zr. Ms. Evertsen gaat definitief naar het oosten van de Middellandse Zee, onder meer om te helpen bij de bescherming van schepen die olie en gas richting Europa vervoeren. Dat heeft het kabinet bekendgemaakt in een brief aan de Tweede Kamer. Het luchtverdedigings- en commandofregat vertrok vorige week al in die richting, maar een formeel besluit over de inzet ervan ontbrak nog.
De Evertsen wordt ingezet op verzoek van Frankrijk, dat een aanzienlijke vloot richting de regio heeft gestuurd vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. Onder meer het vliegdekschip Charles de Gaulle, het vlaggenschip van de Franse marine, is samen met het Nederlandse schip onderweg.
De Franse president Emmanuel Macron maakte vorige week in een televisietoespraak bekend de internationale handel in olie en gas te willen beschermen. Iran heeft een blokkade opgeworpen in de cruciale Straat van Hormuz, waardoor volgens de Franse president ‘ongeveer 20 procent van de olie en lng in de wereld’ wordt vervoerd. In zijn zoektocht naar internationale partners voor de missie was Macron ook bij Nederland uitgekomen.
Defensieminister Dilan Yesilgöz (VVD) benadrukt dat het gaat om een verdedigingsmissie, die onder meer is bedoeld ter bescherming van Cyprus. Een Britse legerbasis op het eiland werd onlangs getroffen door een Iraanse drone. Het is de bedoeling dat de Evertsen, die nu in de buurt van Malta vaart, tot begin april actief blijft in de regio.
Jasper Daams
De raket die vorige week insloeg in een meisjesschool in de Iraanse stad Minab, was een Amerikaanse Tomahawk. Dat concludeert onderzoeksplatform Bellingcat na een analyse van onlangs opgedoken videobeelden. Eerder kwam ook The New York Times op grond van ander videomateriaal en satellietbeelden tot de conclusie dat het ging om een Amerikaanse aanval.
De bevindingen van Bellingcat zijn in tegenspraak met beweringen van de Amerikaanse president Donald Trump, die zaterdagavond zei dat het ging om een Iraanse afzwaaier. Hij leverde daarvoor geen bewijs. De Verenigde Staten zijn de enige partij in deze oorlog die Tomahawkraketten gebruikt.
Bij de raketinslag in Minab kwamen vorige week zaterdag, op de eerste dag van de oorlog, zeker 175 mensen om het leven. Onder hen waren veel kinderen. De school stond vlak bij een basis van de Iraanse Revolutionaire Garde, in het zuiden van Iran. Een bron bij de Amerikaanse regering erkent tegen persbureau AP dat het ‘vermoedelijk’ een Amerikaanse raket was die de school trof. Vermoedelijk was de raket onderdeel van een grootschalige Amerikaanse luchtaanval op die basis.
Daan de Vries
Frankrijk zal twee oorlogsschepen naar de Rode Zee sturen. Dat meldt de Franse president Emmanuel Macron, die vandaag op Cyprus is om samen met zijn Cypriotische ambtgenoot Nikos Christodoulides en de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis te overleggen over de veiligheid van het eiland. Vorige week werd een Britse marinebasis op Cyprus getroffen door een drone die Hezbollah zou hebben afgevuurd. De militante beweging is gelieerd aan Iran.
Naast de veiligheid van het eiland hadden de leiders het ook over de veiligheid van schepen op de Rode Zee en nabij de Straat van Hormuz, cruciaal voor de levering van olie vanuit de Golfstaten naar het Westen. De aan Iran gelieerde Houthi’s uit Jemen voeren regelmatig aanvallen uit op westerse schepen op de Rode Zee. Iran heeft aanvallen uitgevoerd rondom de Straat van Hormuz.
De twee door Frankrijk gestuurde schepen zullen deelnemen aan de Europese marinemissie in de regio. Macron stelt dat het gaat om een uitsluitend ‘defensieve missie’, waarover Europese en niet-Europese staten nog overeenstemming moeten bereiken.
Vorige week stuurde Frankrijk ook al een marineschip naar de kust van Kreta, om zich solidair te tonen met Cyprus.
Yassin Boutayeb
De Saoedische olieraffinaderij Aramco vermindert de olieproductie van twee olievelden. Dat melden ingewijden aan persbureau Reuters. Het besluit is het gevolg van de blokkade van de Straat van Hormuz, die van groot belang is voor de wereldwijde oliehandel. De Saoedi’s hebben toegang tot het gebied nodig om hun olie te kunnen verschepen. Onduidelijk is nog hoeveel minder olie Aramco nu gaat produceren.
Iran voert sinds vorige week zaterdag voortdurend aanvallen uit op de energie-infrastructuur van de Golfstaten. Om die reden heeft de olieraffinaderij van Bahrein vandaag laten weten niet garant te kunnen staan voor de leveringen. Als gevolg van de aanvallen op de Golfstaten is onder meer de wereldwijde olieprijs fors gestegen, tot meer dan 100 dollar per vat.
De G7-landen overleggen vandaag over de mogelijkheid om de noodvoorraden van olie aan te spreken. De Europese Commissie zegt dat de Europese Unie over voldoende reserves beschikt, goed voor zo’n negentig dagen. Volgens een woordvoerder is er dan ook ‘nog geen teken’ van een noodtoestand. Wel zegt de EU zich zorgen te maken over de hoge prijzen.
Yassin Boutayeb
Lees ook: Maandag knalt het besef er hard in: de hoge energieprijs lijkt minder tijdelijk dan gehoopt
Het luchtafweersysteem van de Navo heeft voor de tweede keer een ballistische raket uit de lucht gehaald die Iran op Turkije had afgevuurd. Dat zegt het Turkse ministerie van Defensie. Bij de aanval zijn geen gewonden gevallen. Wel is er puin neergekomen in de provincie Gaziantep.
Een woordvoerder van de Turkse regering zegt ‘met klem’ de waarschuwing te herhalen aan alle partijen, met name Iran, om ‘stappen te vermijden die de regionale veiligheid in gevaar brengen’. Het Turkse defensieminister dreigde 'noodzakelijke stappen' zonder twijfel te zetten.
Woensdag haalde het luchtafweersysteem van de Navo ook al een Iraanse raket uit de lucht boven Turkije. Bij die aanval vielen eveneens geen slachtoffers. Navo-chef Mark Rutte zei een dag later dat de Navo niet van plan was om artikel 5 te activeren, dat stelt dat een aanval op één lidstaat een aanval op alle lidstaten betekent.
Iran ontkende vandaag nog verantwoordelijkheid te dragen voor de aanval op Turkije van vorige week.
Yassin Boutayeb
De autoriteiten in Qatar hebben 313 mensen met verschillende nationaliteiten gearresteerd, omdat zij volgens de Golfstaat ‘misleidende informatie’ hebben verspreid over de Iraanse aanvallen op Qatar. Het gaat onder meer om door omstanders gemaakte video’s van de aanvallen. De autoriteiten zeggen dat de gedeelde informatie betrekking heeft op de ‘huidige situatie’, maar stellen daarbij niet expliciet dat het gaat om de Iraanse aanvallen.
Het Qatarese ministerie van Binnenlandse Zaken roept de inwoners van Qatar op om te stoppen met het filmen, publiceren en verspreiden van video’s en ‘geruchten’. Inwoners moeten volgens het ministerie alleen informatie krijgen van ‘erkende officiële bronnen’. Onduidelijk is nog wat voor straf de gearresteerden te wachten staat.
In de Golfstaten Bahrein en Koeweit zijn eveneens mensen opgepakt omdat zij beelden van de aanvallen deelden. Zij zouden hebben gesympathiseerd met het Iraanse regime. De Golfstaten staan onder grote druk door de Iraanse aanvallen en vrezen imagoschade.
Yassin Boutayeb
Bij een Iraanse luchtaanval met clusterbommen is één Israëliër omgekomen. Dat melden de Israëlische autoriteiten. Twee anderen raakten zwaargewond bij aanvallen op andere locaties. Zes verschillende plekken zijn getroffen door Iraanse clustermunitie, aldus Israël. In totaal zijn nu 11 Israëliërs omgekomen bij Iraanse luchtaanvallen op het land.
MDA, een Israëlische organisatie die eerste hulp biedt, zegt dat de omgekomen man bewusteloos lag bij een door Iran getroffen bouwplaats. Hij had verwondingen opgelopen door de scherven van een ontplofte bom. Een andere man, die eveneens bewusteloos lag op de plaats, is met verwondingen naar het ziekenhuis gebracht.
De Verenigde Staten en Israël blijven ondertussen aanvallen uitvoeren op Iran. De kans op een einde van de oorlog op korte termijn lijkt daardoor met de dag kleiner te worden. De woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei vandaag nog dat gesprekken over een wapenstilstand zinloos zijn zolang de luchtaanvallen op het land doorgaan. Volgens de woordvoerder heeft het momenteel ‘geen zin om over iets anders te praten dan defensie en vergeldingsaanvallen’.
De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, zei vandaag nog dat het Iraanse regime ‘zwakker dan ooit’ is, maar dat er nog geen duidelijk pad is om tot een einde van de oorlog te komen.
Yassin Boutayeb
Bapco, de enige olieraffinaderij in de Golfstaat Bahrein, zegt de levering van olie niet meer te kunnen garanderen. Bapco beroept zich daarom op ‘overmacht’, waardoor het bedrijf zich niet hoeft te houden aan contractuele verplichtingen op het moment dat zich een buitengewone gebeurtenis voordoet.
Het bericht komt nadat de olieraffinaderij voor de tweede keer zou zijn getroffen door een Iraanse luchtaanval. Op beelden van vandaag, die niet zijn geverifieerd door de Volkskrant, is te zien hoe een grote rookpluim opstijgt vanuit het complex. Bapco levert voornamelijk aan Afrika, het Midden-Oosten en andere delen van Azië.
Experts waarschuwen al langer voor de gevolgen van de aanhoudende Iraanse aanvallen op de energie-infrastructuur van de Golfstaten. Vandaag steeg de prijs voor een vat olie voor het eerst sinds 2022 naar meer dan 100 dollar. Economen vrezen voor een nog grotere negatieve impact op de algehele wereldeconomie als de oorlog in het Midden-Oosten voortduurt.
De directeur van het Internationaal Monetair Fonds, Kristalina Georgieva, waarschuwde vandaag nog voor de stijging van de wereldwijde inflatie. Volgens Georgieva zal ‘de weerbaarheid’ van de wereld opnieuw worden getest. ‘Mijn advies aan beleidsmakers is om te denken aan het ondenkbare en voorbereidingen te treffen.’
Yassin Boutayeb
Het Turkse leger heeft vandaag zes F-16-gevechtsvliegtuigen en luchtafweersystemen naar het noorden van Cyprus gestuurd. Het Turkse ministerie van Defensie zegt dat dit gedaan is om Turkije beter te kunnen beschermen. Vorige week werd nabij de Turkse grens nog een vanuit Iran afgevuurde raket onderschept door het verdedigingssysteem van de Navo.
Ingewijden meldden afgelopen weekend al dat Turkije overwoog om zijn militaire aanwezigheid op het eiland te vergroten. Europese landen deden dat afgelopen week al, nadat een Britse militaire basis was getroffen door een drone die zou zijn afgevuurd door de aan Iran gelieerde Libanese militante beweging Hezbollah.
De Turken zijn niet te spreken over de versterkte Europese aanwezigheid op het eiland. Het land erkent het Europese bestuur van Zuid-Cyprus niet en claimt, als enige land in de wereld, dat het noorden van het eiland onder Turks bestuur valt. Turkije zegt mogelijk nog ‘aanvullende maatregelen te nemen’, afhankelijk van ‘de ontwikkelingen’.
Yassin Boutayeb
Het Israëlische leger heeft op 3 maart artillerie met witte fosfor gebruikt bij aanvallen op huizen in de Zuid-Libanese stad Yohmor. Dat stelt Human Rights Watch. De mensenrechtenorganisatie stelt zeven beelden te hebben geverifieerd waarop te zien is hoe witte fosforbommen in een woonwijk van de stad tot ontploffing komen.
Israël is in het verleden al vaker beschuldigd van het gebruik van witte fosfor in woongebieden, naast Libanon ook in Gaza. Het internationaal oorlogsrecht verbiedt dat, omdat de stof extreem brandbaar is en kan leiden tot levenslange brandwonden en in een pijnlijke dood. De stof ontbrandt op het moment dat die in contact komt met zuurstof.
Zeker twee woningen en een auto zijn in brand gevlogen. Onduidelijk is of er ook slachtoffers zijn gevallen bij de aanval. De Israëlische autoriteiten hebben de inwoners van Zuid-Libanon opgedragen om de regio te verlaten. Veel Libanezen hebben daar gehoor aan gegeven.
Ramzi Kaiss, HRW-onderzoeker voor Libanon, zegt dat het ‘onrechtmatige gebruik’ van witte fosfor door het Israëlische leger boven woongebieden ‘uiterst alarmerend’ is en ‘ernstige gevolgen’ zal hebben voor burgers. De mensenrechtenorganisatie roept de internationale gemeenschap daarom op om de militaire steun aan Israël op te schorten en sancties in te voeren tegen Israëlische functionarissen die betrokken zijn bij de aanvallen.
Israël ontkent steevast witte fosfor te gebruiken nabij woongebieden in Libanon en Gaza. Op de laatste beschuldiging van HRW hebben de Israëlische autoriteiten nog niet gereageerd.
Yassin Boutayeb
Op een olieraffinaderij in Bahrein is maandagochtend brand uitgebroken. Autoriteiten meldden eerder dat het noodsysteem in het land was geactiveerd vanwege aanvallen vanuit Iran. Daarbij raakten 32 mensen gewond.
Ook in Saoedi-Arabië lagen oliefaciliteiten vannacht onder vuur. Het ministerie van Defensie meldde dat het een Iraanse droneaanval heeft verhinderd op een olieveld in het oosten van het land, nabij de grens met de Verenigde Arabische Emiraten. Volgens het ministerie zijn vier drones onderschept die onderweg waren naar het Shaybah-olieveld.
Saoedi-Arabië maakte zondag voor het eerst melding van doden in verband met de oorlog. Bij een aanval ten zuiden van de hoofdstad Riyad vielen twee doden en twaalf gewonden. De Verenigde Staten hebben al hun niet-essentiële overheidspersoneel en diplomaten in Saoedi-Arabië opgedragen het land te verlaten in verband met veiligheidsrisico's.
De zoon van de bij een Israëlische aanval gedode opperste Iraanse leider Ali Khamenei, de 56-jarige Mojtaba Khamenei, werd zondag gekozen tot zijn opvolger. Dit zeer tegen de zin van de Amerikaanse president Trump die zelf zeggenschap had willen hebben in de opvolging. Israël heeft al gezegd dat het niet zou aarzelen ook deze nieuwe leider tot doelwit te maken.
Door de oorlog in het Midden-Oosten stijgen de olieprijzen hard. Voor het eerst sinds 2022 steeg de prijs van een vat olie tot boven de 100 dollar.
Redactie
In het oosten van Libanon zijn gevechten uitgebroken nadat Israëlische militaire helikopters waren geland in de buurt van de Libanees-Syrische grens. Dat melden Libanese staatsmedia. Hezbollah stelt tegenover persbureau AFP dat de groepering een Israëlische helikopter heeft neergehaald.
Volgens Hezbollah kwamen Israëlische militairen met ongeveer vijftien helikopters aan vanuit de Syrische kant van de grens. De Libanese groepering zou daarop hebben aangevallen. De strijd wordt gevoerd in de buurt van de plaats Nabi Chit en is volgens Hezbollah nog steeds gaande.
In de nacht van vrijdag op zaterdag landden commandotroepen vanuit Israël in Nabi Chit, waarna gevechten ontstonden waarbij volgens de Libanese regering ruim veertig doden vielen. Het Israëlische leger verklaarde dat de operatie onderdeel was van de zoektocht naar de in 1986 verdwenen Israëlische piloot Ron Arad.
ANP
Bij een Iraanse droneaanval op Bahrein zijn zeker 32 gewonden gevallen. Vier van hen zijn er ernstig aan toe, meldt het ministerie van Volksgezondheid. Een 17-jarig meisje raakte ernstig gewond aan het hoofd en de ogen, en twee kinderen van 7 en 8 liepen ernstige verwondingen op aan de onderbenen. Ook een baby van twee maanden liep verwondingen op.
De aanval vond plaats op het eiland Sitra, ten zuiden van hoofdstad Manama. Meerdere huizen raakten beschadigd, aldus het ministerie. Ook Koeweit en Saoedi-Arabië meldden drone- en raketaanvallen in de nacht van zondag op maandag.
Eerder leek de Iraanse president Masoud Pezeshkian aan te geven daarmee te zullen stoppen, maar zondag stelde hij in een verklaring dat zijn uitspraken daarover verkeerd zijn geïnterpreteerd.
'Als de vijanden van Iran proberen een land te gebruiken om ons aan te vallen, zullen we gedwongen zijn op die aanval te reageren. Reageren betekent niet dat we conflicten hebben met die landen of de bevolking ervan kwaad willen doen - we zullen reageren uit noodzaak', aldus de president.
ANP, Redactie
Mojtaba Khamenei (56), een van de zonen van Ali Khamenei, is gekozen tot nieuwe opperste leider van Iran. Dat heeft de daartoe bevoegde Assemblee van Experts bekendgemaakt via Iraanse staatsmedia. Mojtaba werd al langer genoemd als kanshebber voor de hoogste functie in het land, al klonken ook geruchten dat hij zich liever zou wijden aan de wetenschap en theologie.
Lees ook: Met zoon van Khamenei als opperste leider krijgt Iran opnieuw een hardliner aan het hoofd
In Saoedi-Arabië zijn zijn zondag de eerste dodelijke slachtoffers gevallen, nadat een militair projectiel een woonwijk in de stad Al-Kharj raakte. Twee mensen, met de Indiase en Bengaalse nationaliteit, kwamen om het leven en twaalf anderen raakten gewond, meldt het Saoedische leger op X.
Eerder op de dag verklaarde de Revolutionaire Garde dat het radarsystemen in onder andere Al-Kharj had aangevallen. Of de twee doden daadwerkelijk verband houden met die aanval, heeft Iran nog niet bevestigd.
Sinds de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran vorige week zijn in meerdere landen in de regio dodelijke slachtoffers gevallen. Naast Saoedi-Arabië zijn ook doden gemeld in Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten, Oman, Irak, Israël en Koeweit. Het zwaarst getroffen is Libanon, waar Israëlische bombardementen volgens de Libanese autoriteiten bijna vierhonderd doden en meer dan duizend gewonden hebben veroorzaakt, onder wie veel burgers.
Uma Kagenaar
Meer dan honderd Iraanse diplomaten zijn afgelopen nacht via Beiroet naar het buitenland gevlucht. Dat zeggen bronnen in Libanon tegen persbureau AFP. Het ging om 117 personen, onder wie ook ambassadepersoneel. Ze zouden met een Russisch vliegtuig zijn vertrokken, onduidelijk is waar het toestel is geland.
Afgelopen donderdag maakte Libanon nog een einde aan de visumvrije toegang voor Iraniërs. De maatregel was bedoeld om de bewegingsvrijheid van leden van de Iraanse Revolutionaire Garde en proxybeweging Hezbollah in te perken. Libanon heeft bovendien alle militaire en beveiligingsactiviteiten van de Garde op zijn grondgebied verboden en heeft gedreigd leden te arresteren en uit te zetten.
De evacuatie van het ambassadepersoneel volgt op expliciete waarschuwingen van het Israëlische leger. Een militaire woordvoerder waarschuwde eerder deze week al dat vertegenwoordigers van het Iraanse regime in Libanon het land ‘onmiddellijk moesten verlaten’, voordat zij doelwit zouden worden van luchtaanvallen.
Vandaag liet het Israëlische leger weten inderdaad Iraanse commandanten te hebben aangevallen in de Libanese hoofdstad. Het was de eerste keer sinds het begin van de oorlog dat Israël toesloeg in het centrum van Beiroet: normaal valt het leger voornamelijk aan in de gebruikelijke Hezbollah-bolwerken in de zuidelijke buitenwijken. Een hotel in de toeristische wijk Raouche werd ditmaal doelwit, waarschijnlijk hielden zich daar ook ontheemde burgers in op.
Bij de aanvallen zouden sleutelfiguren van het Lebanon Corps van de Quds-brigade zijn aangevallen, oftewel de buitenlandse tak van de Revolutionaire Garde. Het dodental in Libanon komt inmiddels uit op bijna vierhonderd mensen.
Maartje Geels
Later vandaag gaat een Nederlands militair vliegtuig naar Oman om Nederlanders die in het Midden-Oosten vastzitten terug te halen. Dat vliegtuig brengt mensen naar Egypte, meldde minister Dilan Yeşilgöz van Defensie. Volgens Yeşilgöz zitten er nog duizenden Nederlanders vast in het gebied, mogelijk volgen er daarom nog meer vluchten.
Voor de repatriëring uit Muscat zet Defensie zondag een Multi Role Tanker Transportvliegtuig (MRTT) in om reizigers op te halen die zich bij Buitenlandse Zaken hebben gemeld. Het toestel vliegt vervolgens via de luchthaven van Hurghada, aan de Egyptische oostkust. Van daaruit regelt het ministerie van Buitenlandse Zaken vluchten naar Nederland.
Twee geplande repatriëringsvluchten van gisteren uit Muscat werden vanwege de veiligheidssituatie gisteren uitgesteld. De groep reizigers uit Dubai raakte daardoor in Oman gestrand. ‘Daarom heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken het ministerie van Defensie gevraagd om deze Nederlanders zo spoedig mogelijk met militair luchttransport op te halen.’
De eerste repatriëringsvlucht georganiseerd door België landde vanochtend in Zaventem. Het vliegtuig was zaterdagavond rond 21.20 uur vanuit Oman vertrokken, met aan boord een tweehonderdtal Belgen en enkele tientallen andere Europese burgers.
Redactie
In Iran en de Golfregio was het afgelopen nacht opnieuw onrustig. Het Israëlische leger viel op grote schaal de Iraanse energiesector aan, waarmee de aanvallen in het land een nieuwe fase ingaan. In Teheran werden meerdere oliedepots bestookt, die volgens het Israëlische leger onder meer gebruikt werden door de Revolutionaire Garde. In een verklaring rept het Israëlische leger over een ‘significante aanval’ die flinke schade heeft toegebracht aan ‘de militaire infrastructuur van het Iraanse terroristische regime’. De regering sprak zelf van een ‘escalatie’ die de komende dagen verder zal worden opgevoerd.
Een verslaggever van CNN die gestationeerd is in de hoofdstad, meldt dat er vanochtend dikke donkere wolken boven Teheran waren samengepakt. ‘De regen die neerkomt is zelfs zwart’, aldus de journalist ter plaatse. Volgens hem lijkt het alsof er olie met de regenval mee naar beneden is gekomen. De gelekte olie zou volgens Al Jazeera ook in de riolering terecht zijn gekomen, wat tot uitgestrekte branden op straat heeft geleid.
De Golfstaten werden afgelopen nacht bestookt door Iraanse raketten en drones. In Koeweit werden brandstofdepots geraakt, evenals een belangrijke luchthaven. Een wolkenkrabber in de hoofdstad Koeweit-Stad ging daarnaast in vlammen op, twee brandweerlieden kwamen bij de bluswerkzaamheden tot dusver om het leven. In Dubai viel afgelopen nacht één dodelijk slachtoffer.
In Libanon kwamen vier mensen om bij een Israëlische aanval op een hotel in hoofdstad Beiroet. Zeker tien mensen raakten gewond. Israël heeft de inwoners van vier dorpen in het zuiden van het land vanochtend opgedragen te evacueren, met het oog op verdere aanvallen.
Maartje Geels
De Iraanse Revolutionaire Garde heeft zondag laten weten in staat te zijn om 'minstens zes maanden intense oorlog' te voeren met de Verenigde Staten en Israël. Dat blijkt uit een verklaring die werd gestuurd aan het Iraanse persbureau Fars.
De Revolutionaire Garde stelt al meer dan tweehonderd Amerikaanse en Israëlische doelen in de regio onder vuur te hebben genomen.
Belga
Bij een gerichte Israëlische aanval op een appartement in een hotelgebouw in de Libanese hoofdstad Beiroet zijn in de nacht van zaterdag op zondag minstens vier mensen om het leven gekomen. Tien anderen raakten gewond. Dat heeft het Libanese ministerie van Volksgezondheid gemeld.
Het gaat om het Ramada Plaza hotel in de wijk Raouche in het centrum van Beiroet. Op X zijn beelden te zien van rookontwikkeling in en rond het hotel.
Twitter bericht wordt geladen...
Israël maakte later in de nacht bekend een precisieaanval te hebben uitgevoerd in Beiroet, gericht op commandanten van de Iraanse Revolutionaire Garde die actief zijn in Libanon. Volgens het Israëlische leger planden de niet bij naam genoemde commandanten 'terroristische aanslagen tegen de staat Israël en zijn burgers'.
Het is de eerste dergelijke aanval in het hart van de Libanese hoofdstad sinds de vijandelijkheden tussen Israël en Hezbollah vorige week zijn hervat, aldus een Libanese veiligheidsbron zondagochtend.
Eerder op de avond had het Israëlische leger een nieuwe aanvalsgolf aangekondigd op de Libanese hoofdstad, al richtte die zich op de zuidelijke buitenwijken, die worden beschouwd als een Hezbollah-bolwerk.
ANP
Een reeks Israëlische luchtaanvallen op het zuiden van Libanon heeft zaterdag acht mensenlevens geëist. Dat heeft het Libanese ministerie van Volksgezondheid bekendgemaakt.
Volgens het ministerie kwamen zes mensen om in de stad Kherbet Selm en twee in Kfar Rumman. Het staatspersbureau NNA sprak van Israëlische luchtaanvallen die meer dan twintig steden en dorpen in Zuid-Libanon zouden hebben getroffen.
NNA meldde verder dat een Israëlische luchtaanval zaterdagavond een bolwerk van Hezbollah in de zuidelijke buitenwijken van Beiroet heeft getroffen. 'Een Israëlisch gevechtsvliegtuig heeft een luchtaanval uitgevoerd op Haret Hreik', aldus het staatspersbureau. Het Israëlische leger bevestigde via Telegram dat het 'Hezbollah-infrastructuur in het Dahiyeh-gebied (de zuidelijke buitenwijken)' van Beiroet aanviel.
Zaterdagavond had het Israëlische leger de overgebleven inwoners van de zuidelijke buitenwijken van Beiroet opgeroepen het gebied 'onmiddellijk' te verlaten, in afwachting van verdere aanvallen op Hezbollah.
ANP
Iran heeft de Golfstaten Koeweit, Saoedi-Arabië en Qatar in de nacht van zaterdag op zondag opnieuw onder vuur genomen. Er werden vooralsnog geen schade of slachtoffers gemeld.
In Koeweit werden de brandstofopslagplaatsen van de internationale luchthaven onder vuur genomen door Iraanse drones, zo meldde het ministerie van Defensie. Het Koeweitse leger spreekt van een directe aanval op cruciale infrastructuur. De aanval is onderdeel van een 'golf van vijandelijke drones' in de Golfstaat. Meerdere gebouwen hebben schade opgelopen tijdens een onderscheppingsoperatie, aldus het leger.
Saoedi-Arabië onderschepte veertien Iraanse drones, aldus het Saoedische ministerie van Defensie. Acht drones werden onderschept nadat ze het luchtruim waren binnengedrongen. Zes andere drones werden ten oosten van de hoofdstad Riyad geneutraliseerd.
Qatar kreeg volgens het Qatarese ministerie van Defensie twaalf Iraanse raketten te verwerken: tien ballistische raketten en twee kruisraketten. Het defensieministerie laat op X weten dat van de ballistische raketten er zes zijn onderschept, twee in de territoriale wateren van Qatar terechtkwamen en twee in onbewoond gebied neerkwamen. Beide kruisraketten zijn ook onderschept, aldus het ministerie.
ANP/Belga
Het Israëlische leger (IDF) heeft zaterdagavond in Teheran meerdere oliedepots gebombardeerd. Volgens een woordvoerder zijn zo'n dertig olietanks bestookt. Israël zegt dat de oliedepots worden gebruikt door het Iraanse leger.
'De strijdkrachten van het Iraanse terreurregime maken direct en frequent gebruik van deze brandstoftanks voor de exploitatie van hun militaire infrastructuur. Via deze depots distribueert het Iraanse terreurregime brandstof aan diverse afnemers, waaronder militaire eenheden in Iran', aldus de IDF in een verklaring.
Volgens de Iraanse staatszender IRIB heeft de Iraanse Revolutionaire Garde het bombardement van een oliedepot ten zuiden van Teheran bevestigd. Op beelden en video's op sociale media is een grote vlammenzee te zien.
Redactie
De Amerikaanse president Donald Trump stelt dat Iran zelf de dodelijke raketaanval heeft uitgevoerd op de meisjesschool in de zuidelijke Iraanse stad Minab, waarbij volgens Teheran 175 slachtoffers vielen. ‘Gebaseerd op wat ik heb gezien, is dat gedaan door Iran’, antwoordde Trump op vragen van journalisten aan boord van zijn regeringsvliegtuig Air Force One. ‘Ze zijn heel onnauwkeurig met hun munitie.’
Eerder deze week sloot onderzoek van de Amerikaanse krant The New York Times de optie juist uit dat een verdwaalde Iraanse raket de Shajarah Tayyebah-basisschool had getroffen. De krant leverde overtuigend bewijs dat de VS de school raakten tijdens een aanval op een nabijgelegen marinebasis.
Lees ook: Onderzoek New York Times wijst Amerikaans leger aan als schuldige voor aanval school Iran.
George van Hal
De voorzitter van de Iraanse Nationale Veiligheidsraad Ali Larijani heeft in een televisietoespraak zaterdagavond Nederlandse tijd gezegd dat de VS ‘vastzit in het moeras van de eigen misrekeningen’. Volgens Larijani heeft de Amerikaanse president Trump geen enkel van zijn doelstellingen weten te bereiken, meldt persbureau Reuters.
‘Ik denk dat het belangrijkste probleem met de Amerikanen is dat ze de context van West-Azië gewoon niet begrijpen, zeker Iran niet. Hun idee was dat dit zoiets zou zijn als Venezuela. Ze zouden toeslaan, de controle overnemen en dan was het voorbij. Maar nu zitten ze vast’, zo citeert de Britse krant The Guardian uit de vooraf opgenomen toespraak. Volgens hem moet Amerika boeten voor zijn handelen. ‘We verwelkomen oorlog niet, maar de agressors moeten worden gestraft’, zei hij.
Volgens Larijani zouden de andere landen in de regio zich inmiddels realiseren dat Amerika niet langer garant kan staan voor hun veiligheid.
George van Hal
De Israëlische premier Bejamin Netanyahu stelde zaterdag in een televisietoespraak dat zijn land nog niet klaar is met de aanvallen op Iran, zo meldt The New York Times. ‘Er zijn nog veel meer doelwitten over’, zei hij onder meer, ‘om het regime te destabiliseren en om verandering mogelijk te maken. We gaan door op volle kracht.’
Volgens de premier zou Israël nog ‘veel verrassingen’ in petto hebben voor de volgende fase van de oorlog, zo schrijven internationale persbureaus.
De premier voegde toe dat het besluit om Iran aan te vallen deels gemotiveerd was door de nucleaire plannen van Iran. Het land zou de verrijkingsinstallaties en raketten zo ver onder de grond willen plaatsen dat ze 'immuun zouden worden’ voor een aanval.
George van Hal
Volgens de islamitische hulporganisatie Rode Halve Maan zijn er sinds het begin van de oorlog in Iran duizenden gebouwen beschadigd geraakt bij aanvallen, zo meldt Pir Hossein Kolivand, de voorzitter van de Iraanse afdeling van de organisatie, zaterdag op X. ‘Onze eerste inschattingen laten zien dat een significant deel van de geraakte doelen van burgers is, of verband houdt met de infrastructuur die mensen gebruiken om hun leven te leiden.’
In totaal zijn volgens de organisatie 5535 woonhuizen, 1041 commerciële gebouwen, 14 medische gebouwen, 65 scholen en 13 gebouwen van de Rode Halve Maan zelf beschadigd geraakt.
George van Hal
Zaterdag heeft Iran opnieuw de aanval geopend op de buurlanden in de Perzische Golf.
De Verenigde Arabische Emiraten maken zaterdag melding van nieuwe Iraanse aanvallen met drones en raketten, zo meldt het ministerie van Defensie op X. Ook ‘s avonds gingen de aanvallen nog door.
Onder meer Qatar meldt nieuwe aanvallen. Het land stelt een raket te hebben onderschept, maar vertelt er niet bij waar die raket vandaan kwam. Er waren zaterdagmiddag onder meer ontploffingen te horen in Doha, Qatar en in Manama, de hoofdstad van Bahrein.
In Dubai zorgde de geslaagde ingreep van de luchtafweer voor een slachtoffer op de grond, zo meldde het emiraat. Brokstukken vielen op een auto, waarna een Pakistaanse bestuurder om het leven kwam.
Gholamhossein Mohseni Ejei, het hoofd van de rechterlijke macht in Iran, en lid van het driemanschap dat het land momenteel bestuurt, stelde dat Iran zijn aanvallen tegen buurlanden zal voortzetten. Het land zou bovendien ‘bewijs’ hebben dat sommige landen in de regio ‘samenwerken met de vijand’, zo melden internationale persbureaus.
George van Hal
De geestelijken in Iran roepen zaterdag op om snel een nieuwe opperste leider te kiezen om Iran door de oorlog te loodsen, meldt persbureau Reuters. De oproepen daartoe via Iraanse media zouden een teken zijn dat het geestelijke establishment zich niet comfortabel voelt de leiding van het land veel langer in handen te laten van het huidige driemanschap, bestaande uit president Masoud Pezeshkian, rechterlijk leider Gholam-Hossein Mohseni Ejei en ayatollah Alireza Arafi.
De procedure voor opvolging is vastgelegd in de Iraanse grondwet. De leider wordt gekozen door de Raad van Experts, bestaand uit 88 islamitische geestelijken. Iraanse media citeerden ayatollah Hossein Mozafari, lid van de raad, die stelde dat de keuze binnen 24 uur gemaakt kan worden. Het is niet duidelijk of de geestelijken daarvoor bij elkaar moeten komen. Volgens bronnen zijn eerdere beraadslagingen van de raad ook online gehouden.
De Amerikaanse president Donald Trump stelde eerder deze week tegen de Amerikaanse nieuwssite Axios nog dat hij een rol wil spelen bij het kiezen van de nieuwe opperste leider. Hij liet ook doorschemeren dat hij een keuze voor Mojtaba Khamenei, de zoon van de gedode Ali Khamenei, onacceptabel zou vinden. Internationale media verwachten desondanks dat hij momenteel de voornaamste kanshebber is.
George van Hal
Iraniërs lopen zaterdag een mars door Amsterdam en roepen de Nederlandse regering op meer te doen voor het Iraanse volk. Ze willen dat Nederland de voormalige Iraanse kroonprins Reza Pahlavi uitnodigt en de Iraanse ambassade sluit. Hij wordt onder meer beschreven als ‘het enige alternatief’ voor Iran. Ook werden er folders uitgedeeld met de tekst ‘Make Iran great again with king Reza Pahlavi’, zo meldt het ANP.
Lees ook: Veel Iraanse Nederlanders voelen zich verscheurd: blij om de dood van Khamenei, bezorgd om wat komen gaat. Lees het interview.
George van Hal
Een repatriëringsvlucht van KLM die zondag om 00:45 vanuit Oman naar Amsterdam zou vliegen, is ‘tot nader order uitgesteld’ vanwege de veiligheidssituatie, zo meldt het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Eerder vandaag werd ook een vlucht van Corendon uitgesteld. ‘De veiligheid van de Nederlanders staat voorop bij de repatriëring. Het ministerie van Buitenlandse Zaken monitort de veiligheidssituatie van uur tot uur, samen met de betrokken luchtvaartmaatschappijen’, schrijft het ministerie. Een exacte reden voor het uitstel wordt door hen niet gegeven.
De Nederlanders die met de vlucht naar Amsterdam zouden komen zijn door het ministerie geïnformeerd, en worden net als de passagiers van Corendon ondertussen opgevangen door de Nederlandse ambassade in Muscat.
George van Hal
Vanuit verschillende hoeken heeft het Iraanse regime de uitspraken genuanceerd die president Masoud Pezeshkian eerder vandaag deed over het staken van de aanvallen op buurlanden. Pesezhkian bood in een televisietoespraak zijn excuses aan voor de luchtaanvallen op buurlanden van Iran. Hij stelde dat het interim-bestuur waar hij deel van uitmaakt vrijdag heeft besloten dat buurlanden alleen zullen worden getroffen als er vanuit daar aanvallen op Iran worden uitgevoerd.
Het was al onduidelijk wat die uitspraken in de praktijk precies zouden betekenen. In verschillende Golfstaten zijn ook vandaag luchtaanvallen gemeld. Bovendien schilderen de machthebbers in Teheran de aanvallen van de afgelopen dagen al af als aanvallen op Amerikaanse doelen zoals militaire bases, niet op de landen waar die gevestigd zijn.
Dat laatste is precies de boodschap van een commandant van de machtige Iraanse Revolutionaire Garde. Persagentschap Tasnim tekende uit de mond van de commandant, Hamidreza Moghadamfar, op dat er ‘niets nieuws’ was aan de uitspraken van Pezeshkian. De Garde meldde vandaag al een aanval op onder meer een militaire basis in de Verenigde Arabische Emiraten die door de Amerikanen zou worden gebruikt.
Ook een medewerker Pezeshkian verduidelijkte dat landen in de regio die niet samenwerken met de Verenigde Staten ook niet aangevallen zullen worden.
Pezeshkian zelf schrijft in een bericht op X dat de inspanningen die Iran zou leveren om de betrekkingen met landen in de regio goed te houden niets afdoet aan zijn recht om zich te verdedigen tegen het militaire geweld van de VS en Israël. Ook hij zegt dat Iran zijn buurlanden niet aanvalt, maar Amerikaanse doelen in de regio.
Analisten twijfelen aan hoeveel gewicht er toegekend moet worden aan wat Pezeshkian zegt. De president geldt als zwak figuur binnen de Iraanse machtsstructuur. Onder meer de Garde zou in absentie van een opperste leider relatief veel macht genieten. Dat heeft ook te maken met het feit dat Iraanse legereenheden gedurende deze oorlog meer autonomie hebben gekregen om besluiten te nemen over militaire aanvallen.
Thom Canters
Bij een Israëlische aanval op het Oost-Libanese Nabi Chit zijn zeker 41 mensen gedood. Dat meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid. In de nacht van vrijdag op zaterdag zouden Israëlische militairen vanuit helikopters het dorp in de Bekavallei zijn binnengedrongen. Daarop brak een vuurgevecht uit met lokale bewoners en vermoedelijk Hezbollah-strijders.
Om te voorkomen dat de Israëlische militairen gevangen zouden worden genomen, voerde Israël volgens het Libanese persbureau NNA tientallen bombardementen uit. De militairen wisten per helikopter uiteindelijk weer te ontkomen.
Onder de 41 doden zijn volgens NNA drie Libanese militairen. Hoeveel van de andere doden burgers en Hezbollah-strijders zijn is niet bekend. De Bekavallei geldt van oudsher als machtsbasis van Hezbollah. Het Libanese gezondheidsministerie meldt dat er ook meer dan 40 mensen gewond zijn geraakt.
Het Israëlische leger heeft verklaard dat een speciale eenheid een operatie heeft uitgevoerd in het oosten van Libanon. Doel daarvan was het terugvinden van de stoffelijke resten van de in 1986 verdwenen piloot Ron Arad. Volgens NNA waren de militairen onderweg naar een begraafplaats in Nabi Chit.
De resten van Arad zijn echter niet gevonden gevonden. Volgens het leger zijn er geen militairen gewond geraakt bij de operatie. Over slachtoffers aan Libanese zijde zegt het leger niets.
Thom Canters
Een nieuwe repatriëringsvlucht van Muscat in Oman naar Amsterdam is uitgesteld ‘vanwege de veiligheidssituatie’. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken over de vlucht van Corendon, die zaterdagmiddag zou vertrekken. Wat de precieze reden is voor het uitstel zegt het ministerie niet. Een woordvoerder kan niet precies zeggen wat er is veranderd in de veiligheidssituatie, bericht persbureau ANP.
Het ministerie zegt nu de Nederlandse reizigers te contacteren die met deze vlucht zouden meegaan. Het zal proberen hen ‘zo snel mogelijk’ op een volgende vlucht te plaatsen. In de tussentijd vangt de Nederlandse ambassade in Muscat de reizigers op.
Eerder vandaag landde er nog een KLM-vliegtuig met gestrande reizigers dat onderweg was vanuit Muscat op Schiphol. Aan boord van deze vlucht zaten 281 mensen, van wie 263 de Nederlandse nationaliteit hebben, meldde het ministerie van Buitenlandse Zaken. In de nacht van vrijdag op zaterdag landde er ook een vlucht uit Egypte met 56 Nederlanders aan boord.
Het kabinet kondigde woensdag aan reizigers te gaan repatriëren. Er zitten in de regio vermoedelijk nog duizenden Nederlanders vast door de oorlog in Iran. Het ministerie zegt de komende tijd door te gaan met het organiseren van repatriëringsvluchten.
Redactie
De Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) heeft een aanval uitgevoerd op een luchtmachtbasis in de Verenigde Arabische Emiraten. Dat meldt het Iraanse persbureau Tasnim. Onduidelijk is wat de schade is en of er slachtoffers zijn gevallen. De VAE hebben nog niet gereageerd op de berichten.
Volgens de IRGC wordt de al-Dhafra luchtmachtbasis ook gebruikt door de Amerikanen. Naar eigen zeggen is een Amerikaans centrum voor satellietcommunicatie getroffen, evenals radarsystemen die vroegtijdig waarschuwen voor naderende luchtaanvallen.
Eerder vandaag stelde de Iraanse president Masoud Pezeshkian nog dat Iran geen aanvallen zou uitvoeren op buurlanden, zolang die dat zelf ook niet doen. Vanuit meerdere Golfstaten, met wie Iran maritieme grenzen deelt, zijn evengoed meldingen binnengekomen van luchtaanvallen. Hoewel Iran de afgelopen week meerdere landen in het Midden-Oosten onder vuur heeft genomen, hebben de machthebbers in Teheran geprobeerd die neer te zetten als aanvallen op Amerikaanse en Israëlische doelen in die landen.
Thom Canters
Iran heeft een Amerikaans radarsysteem in Jordanië dat wordt gebruikt voor luchtafweer verwoest. Dat meldt Bloomberg op gezag van een Amerikaanse functionaris. Uit satellietbeelden blijkt eveneens dat er grote schade is aangericht aan het radarsysteem op de luchtmachtbasis Muwaffaq Salti, bericht CNN.
Het getroffen radarsysteem is een belangrijk onderdeel van het Thaad-luchtafweersysteem van de VS. Daarmee kan de VS Iraanse luchtaanvallen met ballistische raketten afwenden.
Volgens analisten blijkt uit de luchtaanvallen die Iran tot nu toe heeft uitgevoerd dat het land zich tot doel heeft gesteld om de luchtafweersystemen van de Amerikanen zo veel als mogelijk onschadelijk te maken. Dat zou moeten helpen bij volgende golven van luchtaanvallen, waarbij het meer geavanceerde raketten zou kunnen inzetten.
Ook (andersoortige) radarsystemen van de Amerikanen in andere landen zijn getroffen. Zowel Bloomberg als het tijdschrift Foreign Policy berichten dat een radarsysteem in Qatar is beschadigd door een Iraanse luchtaanval. En op satellietbeelden van een radarsysteem op een luchtmachtbasis in Saoedi-Arabië, gemaakt aan het begin van de oorlog, is rook te zien, meldt CNN. Ook dat systeem wordt gebruikt voor een Thaad-luchtafweersysteem.
De kosten om de radarsystemen te vervangen zijn aanzienlijk. Het systeem in Jordanië heeft volgens Bloomberg een waarde van 300 miljoen dollar. Foreign Policy raamt de kosten van het beschadigde systeem in Qatar op ruim een miljard dollar. Bovendien zou het optuigen van een nieuw systeem minimaal vijf jaar duren.
Als de Iraniërs er inderdaad in geslaagd zijn het systeem in Jordanië onschadelijk te hebben gemaakt, zou dat volgens Ryan Brobst, verbonden aan het Center on Military and Political Power bij de Foundation for the Defense of Democracies, een van Irans ‘grootste successen zijn tot nu toe’. Hij voegde er echter aan toe dat ‘het Amerikaanse leger en zijn bondgenoten andere radars hebben voor luchtafweer, die het verlies van een radar kunnen opvangen’.
Thom Canters
Lees hier ook: Wekenlange oorlog dreigt wapenarsenalen VS, Israël en Iran uit te putten
De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft zich zaterdag verontschuldigd voor de aanvallen van Iran op zijn buurlanden. In een televisietoespraak op staatstelevisie zaterdagochtend zei Pezeshkian hen niet te willen aanvallen. ‘Ze zijn onze broeders.’
Volgens Pezeshkian heeft het interim-bestuur waar hij deel van uitmaakt gisteren besloten dat Iran geen luchtaanvallen meer zal uitvoeren op zijn buurlanden zolang het vanuit daar ook niet wordt bestookt. Hij riep hen op om geen ‘speelbal in de handen van het imperialisme’ te worden.
Wanneer het besluit precies in werking zou moeten treden en wat de reikwijdte ervan is, is niet duidelijk. De vraag is ook hoeveel absolute controle het interim-bestuur kan uitoefenen op de militaire besluitvorming. Die is gedurende deze oorlog sterk gedecentraliseerd.
In verschillende Golfstaten, met wie Iran maritieme grenzen deelt, is ook vandaag weer melding gemaakt van luchtaanvallen. Ook na Pezeshkians toespraak moest het luchtafweersysteem van de Verenigde Arabische Emiraten nog in actie komen. In Bahrein ging het luchtalarm af.
De afgelopen week poogde Iran al zijn buurlanden ervan te verzekeren dat het niet uit is op het beschadigen van de onderlinge verhoudingen. Buitenlandminister Abbas Araghchi zei dat Iran zich enkel richt op Amerikaanse doelen zoals militaire bases, ‘die helaas op het grondgebied van buurlanden liggen’.
De vergeldingsaanvallen van Iran op vrijwel alle Arabische staten in de regio hebben die landen in een lastig parket gebracht. Hoewel de Golfstaten meerdere militaire bases van de VS huisvesten, zetten zij zelf doorgaans in op bemiddeling met de machthebbers in Teheran. Iran lijkt er echter op uit te zijn het hele Midden-Oosten de prijs van een langdurige oorlog te laten voelen. De ministers van Buitenlandse Zaken van de Arabische Liga houden zondag spoedoverleg over de luchtaanvallen op lidstaten aan de Perzische Golf.
Thom Canters
Lees hier ook: De uitzinnige reactie van het Iraanse regime trekt steeds meer landen het conflict in, tegen Iran
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant