Vaste prik: zodra de energieprijzen stijgen, wordt er meteen weer geflirt met het Groninger gas. Dat zal blijven zitten waar het zit. ‘Maar het leidt toch elke keer tot ongerustheid.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
‘Daar gáán we weer.’ Merel Jonkheid van de Groninger Bodem Beweging kan inmiddels dromen hoe de rituele dans rond de Groningse gasvoorraad gaat. ‘Er gebeurt iets in de wereld, een paar politici roepen dat de putten open moeten blijven, en dan blust het kabinet de brand door te bezweren dat dit echt niet zal gebeuren.’
Maar wie denkt dat Groningers hun schouders erover ophalen, heeft het volgens Jonkheid mis. ‘Het leidt toch elke keer weer tot ongerustheid.’
Door de oorlog in het Midden-Oosten en de blokkade van de Straat van Hormuz stegen de olie- en gasprijzen de afgelopen dagen rap. De situatie was vorige week voor JA21-voorman Joost Eerdmans – die al vaker op deze trom sloeg – aanleiding om weer te pleiten voor openhouden van een deel van de boorputten in het in 2023 gesloten Groninger gasveld.
Die putten volstorten met beton zou ‘een historische fout’ zijn, meent Eerdmans. Hij kondigde zelfs een wetsvoorstel aan om Groningen als een ‘strategische reserve’ achter de hand te houden voor als de gasprijzen enorm stijgen of er een tekort dreigt.
Ditmaal kreeg hij bijval van Geert Wilders (die zich in het verleden nog opwierp als beschermheer voor de Groningers). FvD is al langer voor. Hidde Heutink (Groep Markuszower) wilde zelfs ‘direct beginnen met boren’.
De avances werden door het kabinet resoluut afgewezen. ‘Na vele jaren leed hebben we een duidelijke belofte gedaan aan de Groningers’, zei de nieuwe verantwoordelijke minister Stientje van Veldhoven (D66).
Premier Rob Jetten wees eerder al op de ‘lange rij aan wetenschappers en officiële adviseurs van de overheid’ die erop wijzen dat het risico op aardbevingen ook blijft bestaan nu de gaswinning is gestopt. ‘Dat betekent dat Groningers nog vele jaren in onrust en onzekerheid leven.’
Voor het Staatstoezicht op de Mijnen is hervatten van de gaswinning onbespreekbaar: domweg onveilig. De toezichthouder maant het kabinet juist jaarlijks aan tot snelheid met het preventief versterken van huizen. Die monsterklus zou in 2028 moeten zijn afgerond, maar duurt naar verwachting jaren langer.
‘Er is nog zoveel dat niet goed gaat’, zegt Merel Jonkheid. Juist daarom verbaast het haar dat zo snel weer zo achteloos wordt gelonkt naar het gas. Ondanks de vernietigende parlementaire enquête met als besluitende belofte: ‘Groningers boven gas’. En ondanks de regelmatige reminders van de aarde. Zoals afgelopen november nog, met een pittige beving bij Zeerijp.
Toch baart de lage vulgraad van gasopslagen menigeen zorgen. Door de afbouw en uiteindelijk het stoppen van de gaswinning in Groningen veranderde Nederland in rap tempo van een export- naar een importland.
In geopolitiek instabiele tijden is dat geen comfortabele situatie. Toch is de leveringszekerheid volgens de Gasunie ‘niet direct in gevaar’. De Straat van Hormuz is weliswaar een belangrijke doorvoerroute voor vloeibaar gas uit Qatar. Maar dat gaat hoofdzakelijk naar Azië; Nederland haalt aardgas via pijpleidingen vooral uit Noorwegen, en lng met schepen uit de VS.
Nieuw is de geopolitieke turbulentie ook weer niet. De sluiting van het Groningenveld werd midden in de energiecrisis bezegeld, nadat Rusland in 2022 Oekraïne binnenviel en er als gevolg van Europese sancties geen gas meer uit Rusland mocht worden geïmporteerd. De ‘waakvlam’ die mede daarom een jaar werd aangehouden voor het Groningerveld, bleek echter niet nodig.
Ook wie zich zorgen maakt om de hoge energierekening, hoeft geen wonder uit Groningen te verwachten. ‘Het hervatten van de gaswinning in Groningen zal slechts een minimaal effect hebben op de gasprijs’, zegt hoogleraar energiemarkten Machiel Mulder.
Hij analyseerde statistisch wat het effect is geweest van eerdere winningsplafonds in Groningen. ‘Die hadden amper invloed op de prijs.’ Centen, die orde van grootte.
Niet zo gek, legt de hoogleraar uit: de gasmarkt is een grote internationale markt, met internationale prijsvorming. ‘Een paar miljard kuub gas uit Groningen valt daarbij in het niet.’ Het Groningse gas achterhouden voor Nederland, zoals politici ook regelmatig voorstellen, is in strijd met Europese afspraken.
Mulder ziet een veel simpeler alternatief: het beter vullen van bestaande opslagen. ‘Anders zijn we terug bij af. Gaswinning in Groningen kon niet veilig, daarom zijn we ermee gestopt.’
Er zit ook nog een wet in de weg, en enkele praktische bezwaren. Die wet is de Groningenwet, waarin een verbod op gaswinning uit Groningen is vastgelegd. Aanpassing zal niet met een snelle noodgreep gaan.
De NAM is bovendien al sinds 2019 bezig met het opruimen van 26 voormalige productielocaties, 350 putten en circa 400 kilometer ondergrondse transportleidingen. Als voormalige exploitant is het bedrijf hiertoe verplicht. Om veiligheidsredenen, en om lekkages te voorkomen. De operatie kan nog vijftien jaar duren.
Mochten er al putten worden opengehouden, dan is de vraag wie zich aan de winning wil wagen. NAM in elk geval niet, liet het bedrijf vorige week weten.
Het is zeer twijfelachtig of er überhaupt een exploitant te vinden is die de onveilig verklaarde winning aandurft. Aansprakelijkheid is een heikele kwestie bij mijnbouwactiviteiten. Zo ontaardde het vruchtbare verstandshuwelijk tussen de NAM en de staat van een halve eeuw lucratieve gaswinning in een vechtscheiding over de nalatenschap van schadevergoedingen. Volgende week staan de partijen tegenover elkaar in de rechtbank in Groningen.
‘Het is dus eigenlijk een non-discussie’, concludeert Merel Jonkheid van de Groninger Bodem Beweging. ‘Het is jammer dat er zo makkelijk aan de feiten voorbij wordt gegaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant