De rechtbank in Den Haag heeft twee omvangrijke IT-aanbestedingen van de Rijksoverheid voorlopig stilgelegd. Het gaat om contracten met een totale waarde van circa 3,3 miljard euro. Volgens de rechter zijn de gestelde voorwaarden rondom aansprakelijkheid bij datalekken onredelijk voor tussenhandelaren.
De uitspraak volgt op een zaak over de inkoop van software en IT-diensten voor tienduizenden ambtenaren. Het Financieele Dagblad (FD) meldt dat de overheid probeerde het financiële risico van eventuele datalekken volledig bij de zogenaamde 'resellers' (tussenhandelaren) neer te leggen. De rechter oordeelt nu dat dit juridisch onhoudbaar is, aangezien deze partijen in de praktijk geen invloed hebben op de beveiliging van de software van grote techreuzen.
De overheid hanteert al jaren een constructie waarbij tussenhandelaren worden ingezet om namens de staat voorwaarden af te dwingen bij giganten als Microsoft en Oracle. FD-journalist Johan Leupen stelt dat de rechter deze werkwijze nu als een "fictie" bestempelt. "De rechter prikt die bubbel door," aldus Leupen. "Tussenhandelaren kunnen onmogelijk zaken afdwingen bij grote techbedrijven die de Rijksoverheid zelf ook niet voor elkaar krijgt."
Gebrek aan concurrentie
Naast de aansprakelijkheid legt de zaak een ander pijnpunt bloot: het gebrek aan werkelijke marktwerking. Uit de aanbestedingsstukken blijkt dat voor 80 tot 85 procent van de benodigde software vooraf al vaststaat welk merk het moet zijn. Hierdoor is er volgens critici nauwelijks sprake van serieuze concurrentie tijdens het aanbestedingsproces.
Grote afhankelijkheid van Big Tech
De uitspraak onderstreept de kwetsbare positie van de Nederlandse overheid ten opzichte van internationale technologiebedrijven. Omdat vrijwel alle overheidssystemen draaien op software van een select groepje Amerikaanse leveranciers, is overstappen op korte termijn niet realistisch.
De politieke gevolgen van de uitspraak kunnen groot zijn. Het wakkert de discussie aan over de digitale soevereiniteit van Nederland en de wens om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse technologie. De overheid zal haar aanbestedingsvoorwaarden nu fundamenteel moeten herzien voordat het proces kan worden voortgezet.
Source: Fok frontpage