Het Amsterdamse gemeenteraadslid Itay Garmy (Volt) zette zich er met Denk-raadslid Sheher Khan voor in ‘oog te houden voor elkaars pijn’. Mede door de vele haatreacties zal de Joodse Amsterdammer na de verkiezingen niet terugkeren.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
‘Opgeruimd staat netjes.’ Met dat bericht, afkomstig uit rechtse hoek, werd het vertrekkende Amsterdamse raadslid Itay Garmy deze ochtend wakker. Een dag eerder was hij nog door iemand aan de andere kant van het politieke spectrum uitgemaakt voor ‘kankerzionist’.
De 32-jarige Volt-politicus haalt zijn schouders er maar over op. Aan haatberichten is hij wel gewend. ‘Ze zijn representatief voor mijn afgelopen jaren’, zegt hij gelaten in een Amsterdams café. ‘In de ogen van beide kampen ben ik een verrader: voor sommigen ben ik te kritisch op Israël en werk ik met de verkeerde mensen samen, voor anderen ben ik juist niet kritisch genoeg.’
Vier jaar geleden begon de Joodse Garmy als raadslid. Deze maand zwaait hij af. Voorlopig is hij ‘moegestreden’ in de lokale politiek. Maar, benadrukt hij: ‘Dat heeft niet alleen te maken met alle haatreacties en bedreigingen.’
Het raadslid viel afgelopen jaren op, omdat hij samen met Denk-raadslid Sheher Khan een – zo op het eerste oog – onwaarschijnlijk duo vormt. De een komt geregeld in Israël, waar het grootste deel van zijn familie woont en waar hij na zijn middelbare school een leiderschapsopleiding volgde, gelieerd aan het Israëlische leger. De ander is moslim en sinds jaar en dag uitgesproken pro-Palestijns.
Ondanks die verschillen stapten ze samen naar voren na de gruwelijke aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en het daaropvolgende geweld in Gaza. Hun boodschap: hou oog voor elkaars pijn en blijf in gesprek. Want alleen dan kun je voorkomen dat ‘je een duivels beeld krijgt van de ander’, zeiden ze daags na 7 oktober in de Volkskrant.
Hun initiatief leverde, naast haatreacties, ook veel lof op. Zo dankte burgemeester Femke Halsema hen begin 2025, omdat ze in gepolariseerde, emotionele tijden ‘hun benen uit het lijf liepen om de stad heel te houden’, terwijl ze daarmee het ‘oordeel van familie en anderen trotseerden’.
Bovendien betekende hun actie het startschot voor vele dialoogsessies. De politie nodigde hen meerdere keren uit. ‘Want agenten worden ook geconfronteerd met uiteenlopende emoties.’ Net als tientallen scholen, verspreid door het land.
Hoewel Garmy stopt als raadslid, zal hij samen met Khan scholen blijven bezoeken in de hoop groepen ‘dichter bij elkaar te brengen’. Niet alleen over Israël, Gaza, Joden- en moslimhaat kan worden gesproken, maar over alle onderwerpen die de leerlingen raken.
Want, is hun overtuiging, ‘in een goed functionerende samenleving moeten mensen die verschillende standpunten hebben, met elkaar praten om vervolgens tot een beter standpunt te komen.’
Al geeft Garmy toe: soms voelt het als vechten tegen de bierkaai.
Waarom?
‘Als je aan jongeren vraagt welke politici ze kennen, dan noemen ze altijd de namen van de politici of partijen die bekendstaan om hun polariserende uitspraken. Forum voor Democratie of Wilders bijvoorbeeld. Het bereik van die politici onder jongeren op sociale media is gigantisch. Veel jongeren spiegelen zich aan hun gedrag en manier van praten. En dan komen Sheher en ik met een verhaal van nuance, elkaar proberen te begrijpen en verbinding.
‘Die frustratie merken we ook onder docenten. Dan is het ze net gelukt om een onderwerp bespreekbaar te maken en post een politicus op sociale media een filmpje over bijvoorbeeld over transgender personen en lhbti’ers, met de boodschap dat het allemaal linkse indoctrinatie is. Dat helpt de discussie in de klas niet, zeg maar.’
Hoe zorg je ervoor dat in een klas wel een goed gesprek wordt gevoerd?
‘We beginnen altijd met de mensenrechten en de vraag of iedereen het bijvoorbeeld eens is met het idee dat alle mensen gelijkwaardig zijn en veilig moeten kunnen leven. Vervolgens proberen we uit te leggen dat iedereen door een normatieve bril kijkt.
‘Zo was er laatst op een school zo’n stoere jongen die zei: prima als er homo’s zijn, maar ze moeten niet voor mijn gezicht staan zoenen, dan geef ik ze een klap. Zo’n gesprek pellen we samen met de leerlingen af en dan kom je uiteindelijk op het punt waarop we zeggen: botst dit niet met wat we net met elkaar hadden afgesproken over mensenrechten? En dat geweld, of het dreigen daarmee, onacceptabel is?
‘Uiteindelijk hopen we dat we ze kunnen leren wat het verschil is tussen een dialoog en een debat, tussen luisteren naar elkaar en elkaar met argumenten overtuigen. Het hoeft echt niet altijd kumbaya te zijn, maar blijf wel nieuwsgierig naar de ander.’
Die boodschap zal hij de komende tijd ook vaker in Israël uitdragen. In het dagelijks leven werkt Garmy als strategisch adviseur ethiek en privacy bij de politie. Zijn raadswerk deed hij ernaast. Nu dat geen tijd meer opslokt, wil hij vaker naar het land afreizen waar hij als 18-jarige een tijd woonde en ‘dat hij een beetje beter wil maken’.
Al kijkt hij deze dagen ook bezorgd naar het nieuws over de oorlog in het Midden-Oosten. ‘Ik sprak net nog met mijn opa van 90 in Israël. Hij zat in zijn schuilkelder. Tegelijk hoor ik van vrienden met familie in Iran dat zij geen contact kunnen krijgen met hun naasten, terwijl ook in andere Arabische landen bommen vallen. Het herinnert je eraan dat achter al het politieke en militaire geweld uiteindelijk gewone mensen zitten die met de gevolgen moeten leven.’
Van jongs af aan heeft Garmy ‘een positieve bijdrage willen leveren aan vrede tussen Israël en de Palestijnen. Er zijn miljoenen Palestijnen en Israëliërs zullen zich toch echt tot hen moeten leren verhouden. Je wilt toch niet de rest van je leven als onderdrukker te boek staan? En ook Palestijnen zullen moeten accepteren dat Israëli’s nergens heengaan.’
Afgelopen jaren had hij al contact met organisaties die zich uitspreken tegen het regeringsbeleid, zoals The School of Peace, en zich inzetten voor de rechten van alle inwoners.
Zitten Israëliërs te wachten op iemand die langsgaat en vervolgens weer naar Nederland vertrekt?
‘Het verwijt ‘wat weet jij nou weer, jij zit lekker in Europa’ heb ik al honderd keer gekregen. En daarin zit zeker een punt, ik leef niet met de dagelijkse dreiging waarmee Israëliërs te maken hebben.
‘Tegelijkertijd: als je als land zegt dat je een veilige thuishaven bent voor alle Joden, dan heb ik ook het recht er wat van te vinden. Ik ben namelijk óók een Israëliër. Ik heb er gewoond, spreek de taal, ken de cultuur.
‘Sterker nog: mijn familie was er niet meer geweest zonder de staat Israël. Al in de jaren dertig van de vorige eeuw vluchtte een deel van mijn familie uit Jemen, waar zij werden vervolgd omdat ze Joods waren, en vonden ze veiligheid in Jeruzalem. Ik ben dus opgegroeid met het idee dat als puntje bij paaltje komt, Israël de enige veilige plek is voor Joden. Dan moeten we er ook voor zorgen dat het een fijn land is en vind ik dat ik mijn mond open mag trekken.’
Maar je wilt er niet gaan wonen?
‘Misschien, maar wat ik moeilijk vind is de verschrikkelijke politieke situatie – de rechtsstaat die onder druk staat, de toenemende controle over de Westelijke Jordaanoever.’
Daarover denkt een deel van zijn Israëlische familie net zo. Maar een ander deel is ‘een stuk conservatiever’ en steunt de politieke koers van premier Benjamin Netanyahu.
Hoe ga je daarmee om?
‘Zij zijn het absoluut niet met mij eens en maken weleens opmerkingen. Maar ik heb wel het idee dat ze mij respecteren.’
Daar komt bij, vervolgt hij, ‘dat ik niet moet zeiken als iemand een keer boos op me is. Als ik in Israël meedemonstreer, weet ik dat daar ook Israëliërs en Palestijnen zijn die veel meer op het spel zetten. Er gaan verhalen rond over intimidatie, dreigmails, activisten die in elkaar geslagen worden. Dus ik moet me niet aanstellen.’
Toch zijn er wel moeilijke momenten geweest. Zoals het moment dat zijn familieleden in Nederland vroegen of ze zich zorgen moesten maken over hun veiligheid. ‘We hebben dezelfde achternaam, zij worden aangesproken op wat ik doe. Ik weet wie ik kan bellen als ik mij onveilig voel door de haatreacties en bedreigingen, welke veiligheidsmaatregelen er zijn. Zij weten dat niet. Ze hebben nooit gezegd: stop ermee. Ze zien ook dat ik geen haat verspreid. Maar het was een lastig gesprek en de vraag of je moet stoppen, stel je jezelf op zo’n moment wel.’
Je stelt dat die haatreacties hebben bijgedragen aan je besluit om te stoppen als raadslid, maar dat ze niet de enige reden zijn.
‘Door alles wat er speelde in Israël en Gaza, en nog steeds speelt, merkte ik dat mijn aandacht verschoof. Dan hadden we bijvoorbeeld in de gemeenteraad een debat over het afvalprobleem en voelde ik dat ik daar niet meer met dezelfde overtuiging stond. Terwijl ook dat een belangrijk onderwerp is.’
Bovendien ergerde hij zich steeds vaker aan de dynamiek van de debatten. ‘Bijna elke week kwam het onderwerp Gaza-Israël wel voorbij. Aan de ene kant begrijpelijk, want het leeft. Maar neem het voorbeeld van de VVD die een keer de vraag agendeerde of gemeenteambtenaren tijdens de lunchpauze mogen demonstreren. Na twee minuten kaartte een ander raadslid aan dat de VVD het woord genocide niet in de mond wilde nemen en werd er vervolgens een vergelijking gemaakt met de Holocaust toen Amsterdamse ambtenaren actief meewerkten aan de deportatie van Joden. Als een debat zo verloopt, waar gaat het dan nog over? Wie is ermee geholpen?’
En ook als het debat over discriminatie ging, kon Garmy het verloop vaak van tevoren al uittekenen. ‘Als het over moslimdiscriminatie gaat, heb je vaste partijen die zich uitspreken en vaste partijen die hun mond houden. Bij Jodenhaat gebeurt precies hetzelfde, maar dan omgekeerd. Terwijl je er als volksvertegenwoordiger moet zitten namens elke burger en je je altijd moet uitspreken tegen discriminatie, ongeacht welke groep erdoor geraakt wordt. Doe je dat niet, dan ondermijn je de geloofwaardigheid van de politiek. Op zulke momenten dacht ik steeds vaker: zoek het lekker uit, ik kan me ergens anders nuttiger maken.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant