De prijzen voor benzine en diesel aan de pomp zijn sinds de aanval op Iran haast naar recordhoogte gestegen. Voor transportbedrijven is het de vraag of ze die extra kosten kunnen doorberekenen aan hun klanten. ‘Dit is niet te doen.’
‘Kut’, zo luidt de breed gedragen samenvatting van vrachtwagenchauffeurs bij een tankstation van Tango nabij de Maasvlakte in Rotterdam. Sterker, als de dieselprijs de 3 euro aantikt, dan stopt zelfstandig vrachtwagenchauffeur Johan Kistemaker (57) uit Andijk ermee.
Hij onderhandelt ‘elke dag’ met zijn klanten. ‘De marges zijn flinterdun’, zegt hij met een knijpend gebaar met zijn vingers. ‘Er gaat zo’n 1.100 liter in mijn tank, dus de dieselprijzen moeten niet te lang zo hoog blijven.’
Bij zijn bordeauxrode vrachtwagen staat Kistemaker stil bij de prijzen. Al meer dan dertig jaar zit hij achter het stuur, meestal met goederen die naar Zuid-Duitsland en Zwitserland gaan. Tanken is nooit een feest, maar nu helemaal niet.
Sinds de Verenigde Staten en Israël de aanvallen op Iran begonnen, zijn de brandstofprijzen omhooggeschoten. De Straat van Hormuz, een belangrijke doorvaart voor olietankers, is al tien dagen gesloten. Bij Israëlische aanvallen werden afgelopen zaterdag meerdere Iraanse olieopslagtanks in Teheran geraakt. Iraanse strijdkrachten bestoken op hun beurt de energie-infrastructuur in de Golfstaten, met als doel de oorlog zo duur mogelijk te maken voor de VS en hun bondgenoten.
Dat is te merken aan de pomp. Ruim een week geleden was de adviesprijs voor diesel nog 2,09 euro. Dinsdag stijgt de prijs tot boven de 2,50 euro per liter, verwacht consumentenorganisatie Consumers United – een nieuw record. Benzine stijgt minder hard, maar de adviesprijs voor Euro95 is opgelopen van 2,28 euro naar 2,39 euro per liter – al betalen automobilisten die prijzen alleen aan de snelweg.
De prijsexplosie doet transporteur Kistemaker denken aan wat er in 2022 gebeurde, na de Russische inval in Oekraïne. Zijn opdrachtgevers ‘snappen’ het wel, maar er moet ook wat gebeuren. ‘Mijn prijzen moeten omhoog, of de brandstofkosten omlaag. Dit is niet te doen.’
Onderhandelen over de plotseling gestegen kosten is moeilijk voor kleine ondernemers en zelfstandigen, zegt Elisabeth Post, de voorzitter van branchevereniging Transport en Logistiek Nederland (TLN). ‘Zij zijn vaak afhankelijk van een paar opdrachtgevers. Als je één daarvan dreigt te verliezen door een stukgelopen onderhandeling, raak je zo een derde van je omzet kwijt.’
De TLN-voorzitter verwacht dat ‘fatsoenlijke opdrachtgevers’ wel meebewegen. ‘Niemand is erbij gebaat dat transporteurs er noodgedwongen mee moeten stoppen. We hebben nu al een tekort van 6.500 chauffeurs in Nederland.’ Sommige contracten hebben volgens Post een dieselclausule, zodat prijsstijgingen en -dalingen kunnen worden verrekend. ‘Dat geldt lang niet voor iedereen.’ Post hoopt op snelle beslissingen van de politiek.
Op het pompstation bij de Maasvlakte wordt de reactie van Den Haag, die net als in 2022 met compensatiemaatregelen zou kunnen komen, ook door Kistemaker nauwlettend gevolgd. ‘Maar ik hoorde Rob Jetten net op de radio en volgens mij zit hij er niet mee.’ Inderdaad denkt het kabinet nog niet aan ingrijpen. ‘We zien nu een heftige marktreactie, maar hoe het zich verder ontwikkelt, weten we simpelweg nog niet’, aldus minister Eelco Heinen van Financiën maandag.
Dat het ingewikkelde beslissingen zijn, begrijpt Post. ‘Maar de politiek is er juist om moeilijke beslissingen te maken.’ Als Den Haag de accijnzen zou verlagen, brengt dat volgens de voorzitter al wat verlichting.
Niet alle chauffeurs voelen de pijn aan de pomp. Op het tankstation van Tango tankt chauffeur Ad Kaat (40) vandaag alleen zijn eigen koffiebeker bij. ‘Mijn bedrijf heeft een eigen tankstraat in de haven waar wij de wagen volgooien, dus ik zie die rekening niet. Ik denk dat dat voor veel chauffeurs hier geldt.’ De gestegen benzineprijs voor zijn auto thuis benauwt hem wel. ‘En ze zeggen dat het dinsdag nóg duurder wordt.’
Tankstationhouders merken dat automobilisten daarop inspelen door alvast hun auto vol te tanken, meldt Branchevereniging Drive. Ook zien zij mensen met jerrycans brandstof hamsteren. Ook zag de branchevereniging het afgelopen weekeinde in de grensregio’s meer automobilisten dan normaal de grens oversteken om hun wagen vol te gooien.
Zo dringt de oorlog in het Midden-Oosten ook hier door, ziet chauffeur Kistemaker. Hij denkt dat Ali Khamenei, de bij Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen vermoorde leider van Iran, vast ‘geen lieverdje’ was, maar hij hoopt dat alles snel voorbij zal zijn. ‘Amerika zegt dat het een paar weken gaat duren.’
Maar rustig zal het niet snel worden voor de transportsector, zegt TLN-voorzitter Post. Die staat namelijk dit jaar nog een aantal financiële veranderingen te wachten. ‘In juli gaat de vrachtwagenheffing in, een tol op rijkswegen voor vrachtwagens. Daarop komen de komende jaren ook nog de kostenverhogingen van de fossiele brandstoffen door CO2-emissies.’ Hij roept beleidsmakers dan ook op vooral naar het totale kostenplaatje te blijven kijken: ‘Het gaat hier om onze economie.’
Nog voordat hij zijn rit naar Duitsland vervolgt, legt Kistemaker nog even haarfijn uit wat de economische wetmatigheden zijn. ‘Transportkosten’, zegt hij, ‘komen uiteindelijk altijd bij de consument terecht. Dus alles wordt duurder. Om dat te kunnen betalen, moeten de lonen weer omhoog. Hoelang kun je dat spelletje volhouden voordat je jezelf uit de markt prijst?’
Bewapend met een chocoladereep en een bekertje verse koffie klimt hij zijn cabine in en steekt zijn duim omhoog. ‘Met een tank van 1.100 liter ga ik Duitsland wel halen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant