Libanon De Libanese regering wil dat Hezbollah zich ontwapent. Het sentiment onder de bevolking is niet eenduidig, ziet Layla El-Dekmak. Wie beschermt de burgers nu tegen Israëlische agressie?
In chaotische tijden verlangen mensen naar helderheid, naar zwart-wit en een helder discours. Maar de prijs daarvoor is verlies van nuance – terwijl die nu net van groot belang is. We zagen het net nog in Iran, waar twee dingen tegelijk waar kunnen zijn: Iraniërs die opgelucht de dood van ayatollah Ali Khamenei vieren én het niet eens zijn met een Israëlisch-Amerikaanse interventie.
Layla El-Dekmak is een Belgisch-Libanese journalist, presentator en documentairemaker.
Khamenei hield er een moordzuchtig regime op na, Iraniërs hebben recht op geluk en opluchting, zelfs terwijl ze rouwen om al die onschuldige Iraanse levens. Tegelijk heeft buitenlandse interventie – zeker Amerikaanse – nooit veel goeds gebracht. Denk aan Irak, denk aan Afghanistan. Het is onze taak om die nuance te blijven zien.
Hetzelfde geldt voor Libanon, waar de regering op 2 maart een verbod aankondigde op alle militaire activiteiten van Hezbollah. Dat deed de regering nadat Hezbollah raketten op Israël had afgevuurd als vergelding voor de dood van Khamenei bij een Israëlische luchtaanval. Met zijn actie riskeerde Hezbollah dat Libanon wordt meegesleurd in een cyclus van nieuw, nog groter geweld.
Ook in deze context zijn meerdere dingen waar. Hezbollah is in Libanon een politieke partij met een groot maatschappelijk netwerk en een militaire vleugel. Een partij die militair sterker is dan het nationale leger, is problematisch. Even problematisch is dat deze partij veel nationale vooruitgang tegenhoudt, onder andere door diens alliantie met Iran. En ook Hezbollah heeft onschuldige slachtoffers gemaakt.
Maar tegelijk is Hezbollah militair gezien een van de weinige tegengewichten voor de moordende Israëlische agressie.
Geschiedkundig inzicht is essentieel. Hezbollah ontstond ‘pas’ in 1982, na ruim drie decennia Israëlische agressie, bestaande uit gewelddadige invallen en invasies in Libanon. Onschuldige burgers vermoorden, infrastructuur vernielen, illegaal land bezetten: Israël deed het lang voor 1982 en doet het in 2026 nog steeds.
Hezbollah was een reactie op én een verdediging tegen die schendingen van de Libanese soevereiniteit en het geweld tegen de Libanese burgers. Haal het Israëlische geweld weg, en je haalt de noodzaak weg tot bewapend verzet.
Toch wordt dit verhaal steeds – en heel bewust − in verkeerde volgorde verteld. Alsof Israël geen andere optie heeft dan Libanon aan te vallen, wegens het aanhoudende geweld van Hezbollah.
1982 lijkt erg op 2026. Sinds het staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah, dat inging op 27 november 2024, werd de wapenstilstand volgens de VN-vredesmacht in Libanon al vele duizenden keren geschonden, hoofdzakelijk door Israël. De Libanese regering diende een klacht in bij de VN, maar tot op heden gaan de Israëlische schendingen door.
Kortom: Libanon heeft geprobeerd de diplomatieke weg te bewandelen, zonder resultaat. Hierdoor kon Israël tijdens het staakt-het-vuren het zuiden van Libanon platbombarderen en strategisch belangrijke plekken innemen.
Israëlische bezetting is voor Libanon een reëel gevaar. Sterker nog, Israëls minister van Erfgoed Amichay Eliyahu sprak zich vorig jaar openlijk uit voor een annexatie van Libanon en Syrië. Terwijl volgens het staakt-het-vuren alle Israëlische troepen Libanon hadden moeten verlaten. In plaats daarvan beveelt Israël nu juist honderdduizenden Libanezen om het zuiden van hun land te verlaten, wat volgens Human Rights Watch „een serieus risico” met zich meebrengt op „het schenden van het oorlogsrecht”. Eens te meer vergeet Israël dat Libanon een land is met burgers, geen land dat Hezbollah heet en dat enkel wordt bevolkt door strijders.
Het Israëlische geweld gaat, ondanks het plegen van genocide in Gaza en het internationale arrestatiebevel tegen Benjamin Netanyahu, niet weg. Integendeel, Israël krijgt nog elke dag vrij spel in Palestina, in Syrië, in Iran en in Libanon – én het krijgt daarbij geen strobreed in de weg gelegd door Amerika, het Verenigd Koninkrijk en Europa. Meestal wordt het zelfs actief gesteund en gefaciliteerd. Wars van elk moreel kompas, wars van elk recht.
Het ontwapenen van Hezbollah heeft mogelijk een zeer hoge prijs. Het Libanese leger zou dan in z’n eentje verantwoordelijk zijn voor het beschermen van de Libanese burgers tegen de Israëlische agressie. Daartoe is het zowel qua middelen als qua mensen niet in staat, dat is in het verleden al vaker gebleken. Waarom zouden Libanese burgers zo’n macht vertrouwen?
Het is goed om te kijken wie ervan profiteren als Hezbollah wordt ontwapend. Dat zowel Amerika als Israël al lang vroegen om deze ontwapening, moet alarmbellen doen afgaan. Libanezen weten dat deze landen niet het beste met hen voorhebben, dat heeft de geschiedenis al meermaals bewezen. En waarom moet de ontwapening precies nu plaatsvinden? Omdat Israël het zuiden van Libanon al een jaar heeft ‘voorbereid’ voor een invasie?
Vorige week, op 3 maart, begon die invasie effectief. De bezetting is terug in Libanon, een soevereine staat. Een zoveelste schending van het recht. En wat deed het Libanese leger? Het trok zich terug.
Het staakt-het-vuren, dat dagelijks eenzijdig door Israël werd geschonden, is voorbij. De Libanezen weten wat dit inhoudt: nog meer bandeloos geweld waarvoor geen gerechtigheid zal komen. In een week tijd zijn al bijna vierhonderd Libanese burgers omgekomen, onder wie 83 kinderen. Meer dan een half miljoen mensen is op de vlucht.
Waar de militaire ontmanteling van Hezbollah goed kan zijn voor de Libanese burgers in een vredescontext, is dat veel genuanceerder in een oorlogscontext. Een context vol bommen, waarin de tegenpartij elk recht en elk democratisch principe aan zijn met bloed doordrenkte laars lapt. In die context is de ontwapening van Hezbollah zeker een overwinning voor Israël.
En dus leven, als het gaat om de aangekondigde ontwapening van Hezbollah, bij veel Libanezen zowel een positief sentiment als pijn en angst voor wat dit kan en zal betekenen. De bommen zullen immers hun levens vernielen – én de nuance.
Dit stuk verscheen eerder op het Belgische journalistieke platform Apache.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.