In Brussel wordt een Citroëngarage omgebouwd tot een nieuw museum: Kanal – Centre Pompidou, dat ook een ontmoetingsplek en toeristische hotspot moet worden. De opening staat gepland voor november, al zijn er nog wat financiële hordes te nemen. ‘Er is geen weg meer terug.’
schrijft voor de Volkskrant over hedendaagse beeldende kunst.
‘Hier halen we de stad naar binnen’, zegt architect Jitse van den Berg. We staan in de voormalige showroom van de Citroëngarage in Brussel, een 21 meter hoge kolos in glas en staal. Tot 2017 werden hier auto’s tentoongesteld, midden in de stad. Nu zijn de verdiepingen opengebroken tot een indrukwekkend hoge, open ruimte. Deze modernistische ‘kathedraal’ wordt de blikvanger van een nieuw museum Kanal – Centre Pompidou.
Ruim tien jaar na de eerste plannen komt het er nu echt: het eerste grote museum voor moderne en hedendaagse kunst in Brussel, dat op 28 november van dit jaar de deuren zal openen. Hoewel de naam anders doet vermoeden, is dit nieuwe museum geen dependance van het Parijse Centre Pompidou, maar een opzichzelfstaand museum gefinancierd door het Brusselse gewest. Wel geeft de collectie van het Franse museum de tentoonstelling van Kanal, zoals het museum kortweg wordt genoemd, mede vorm. Daarnaast heeft het team van Kanal de afgelopen jaren gebouwd aan een eigen collectie met vooral hedendaagse kunst van Brusselse en Belgische kunstenaars.
Van den Berg, van het Brusselse bureau NoAarchitecten dat samen met een Zwitsers en een Engels bureau verantwoordelijk is voor de renovatie, leidt eind januari een groep Nederlandssprekende journalisten rond. In totaal lopen er over de bouwplaats zo’n honderd journalisten, waarvan ongeveer een derde uit het buitenland, met fluorescerende hesjes aan en gele helmen op.
Van buiten klinkt het geraas van de stad: dit nieuwe museum wordt gebouwd aan het Saincteletteplein, een van de drukste verkeersknooppunten van Brussel. Binnen zijn werklieden met kabels en staalplaten in de weer en wordt de rondleiding regelmatig overstemd door boren en zagen. De beoogde industriële uitstraling van het museum komt tijdens de rondleiding goed over, maar er moet duidelijk nog veel gebeuren.
De afgelopen jaren waren de geluiden in de pers vaak kritisch en bezorgd: de verbouwing van 230 miljoen euro was te duur, de financiering nog deels onzeker. En zou het museum niet te afhankelijk worden van het Franse Centre Pompidou, waarmee Kanal samenwerkt?
Wat die financiën betreft: voor het laatste deel van de renovatie is er nog een gat in de begroting van 52 miljoen euro. Het geld moet van het Brusselse gewest komen, maar dat zit krap bij kas. Ook over de jaarbegroting is nog geen overeenstemming bereikt. En momenteel zit Brussel met een demissionair kabinet, dat geen nieuwe politieke beslissingen kan nemen. Toch is zakelijk directeur Yves Goldstein optimistisch: ‘Er is geen weg meer terug. Hier nu de stekker uit trekken, dat zou pas een politieke keuze zijn. Bovendien hebben wij geen opdracht gekregen om te stoppen.’
Liever kijkt de directie vooruit. Naast de rondleiding over de bouwplaats presenteert het team van Kanal vandaag ook het openingsprogramma, dat bestaat uit maar liefst tien tentoonstellingen die gelijktijdig openen. ‘Eindelijk kunnen we het over de inhoud hebben, laten we daarover discussiëren’, aldus Goldstein.
Net als het gebouw zijn de ambities gigantisch. Het museum krijgt een totaaloppervlakte van zo’n 40 duizend vierkante meter, ongeveer zes voetbalvelden. Het grootste gedeelte van de kunst is straks te zien in 12 duizend vierkante meter expositieruimte. Die wordt ondergebracht in een van drie nieuwbouwcomplexen die uit de laagbouw van de garage verrijzen.
Verder wordt een groot deel van de oudbouw gratis en zestien uur per dag toegankelijk als wandelstraat en hangplek. De vier ingangen van het gebouw komen samen op een kruispunt in het hart van het 200 meter lange gebouw, waarvan men hoopt dat het een nieuwe hotspot in de stad wordt.
Kanal moet dan ook veel meer worden dan een klassiek museum, benadrukken Goldstein en artistiek directeur Kasia Redzisz. Deze ‘stad in de stad’ wil eigenlijk alles zijn, maar vooral: een ontmoetingsplek waar ook mensen die minder affiniteit hebben met kunst zich welkom voelen.
Om dat te realiseren komen er naast restaurants ook een bakkerij, winkels, een speeltuin met artistieke twist, zithoeken, studieruimten en werkplekken. Ook komt er een dakterras met spectaculair uitzicht over de stad, waar je ook zonder een drankje te nuttigen welkom bent. Een uitgebreid publieks- en participatieteam moet ervoor gaan zorgen dat allerlei groepen Kanal straks weten te vinden: van Brusselaars met hun talloze nationaliteiten en achtergronden tot schoolklassen en toeristen uit alle windstreken.
Ook in het tentoonstellingsprogramma zoekt Kanal zowel lokale als internationale aansluiting. De tien openingsexposities combineren grote namen met opkomend, lokaal talent. Zo komt er een solopresentatie van de internationale ster Otobong Nkanga (51) en een van de in Brussel wonende Joshua Serafin (30). De tentoonstelling A Truly Immense Journey bevat zo’n 350 kunstwerken uit de periode 1900 tot nu, en combineert grote namen als Picasso, Matisse en Giacometti met Brusselse kunstenaars.
Een groot deel van de kunstwerken uit deze overzichtstentoonstelling is afkomstig uit de collectie van het Parijse Centre Pompidou. ‘Die samenwerking geeft ons blijvende toegang tot een van de belangrijkste collecties voor moderne en hedendaagse kunst’, zegt Goldstein. Ook het Parijse museum heeft er profijt van, denkt hij: ‘Dat heeft veel meer kwalitatief hoogstaande kunst dan het zelf ooit kan tonen.’
Dat geldt zeker nu het Centre Pompidou de komende jaren gesloten is voor een grootschalige verbouwing. Ook daarna wordt de samenwerking voortgezet, zegt Goldstein. Wel benadrukt hij dat Kanal geen dependance van het Parijse museum wordt: ‘Wij hebben daarnaast ook onze eigen collectie en maken onze eigen artistieke keuzen.’ Bang dat ze in Brussel vooral de tweederangs werken uit Parijs krijgt, is hij niet: ‘Er is meer dan genoeg moois om uit te kiezen.’ Bovendien: ‘In het openingsprogramma neemt de collectie van Pompidou amper een zesde van de tentoonstellingsruimte in.’
Als alles lukt, belooft Kanal een fantastische plek te worden: spannend, inclusief, veelzijdig en relevant voor zowel stadsbewoners als de internationale kunstwereld. Maar zijn de plannen niet te ambitieus en optimistisch, gezien alle onzekerheid die er nog steeds rond het project hangt? Goldstein vindt van niet. ‘Kunst en cultuur bieden optimisme, en daar hebben we in deze tijd broodnodig behoefte aan. Dat is mijn boodschap, en ik ga net zolang door tot iedereen daarvan doordrongen is.’
De opening van Kanal - Centre Pompidou staat gepland op 28/11.
Ook deze langverwachte musea openen in 2026 de deuren:
Guggenheim Abu Dhabi
Verwacht in juni 2026. Het door Frank Gehry ontworpen museum toont moderne en hedendaagse kunst uit de hele wereld, met extra aandacht voor Azië, Afrika en de Golfstaten.
Obama Presidential Center, Chicago
Opent juni 2026. Het centrum wordt een openbare ontmoetingsplek met museum, bibliotheek, sporthal en landschapstuin. Het museum vertelt aan de hand van objecten en kunstinstallaties het verhaal van Barack en Michelle Obama en plaatst hun geschiedenis in een bredere Amerikaanse context.
Larrakia Cultural Centre, Darwin
Opent september 2026. Dit door de Larrakia-gemeenschap gerunde centrum toont traditionele artefacten, waaronder recent gerepatrieerde voorwerpen, en geeft ruimte aan de cultuur van de oorspronkelijke bewoners van de regio.
Lucas Museum of Narrative Art, Los Angeles
Opent september 2026. Dit futuristisch vormgegeven museum werd opgericht door Star Wars-bedenker George Lucas en zakenvrouw Mellody Hobson. De collectie bestaat uit zo’n 40 duizend kunstwerken en objecten, variërend van Star Wars-rekwisieten tot kunst van Frida Kahlo, Diego Rivera en invloedrijke stripmakers.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant